Sürdürülebilir yeme davranışı: Restoran müşterileri özelinde bir inceleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, demografik özelliklerin sürdürülebilir yeme alışkanlıkları üzerindeki etkisini restoran müşterileri özelinde incelemektir. Çalışmada nicel bir yöntem belirlenmiş, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme ölçeği kullanılarak 401 katılımcıdan veri toplanmıştır. Bulgular farklı sosyal gruplar arasında sürdürülebilir yeme alışkanlıklarında önemli farklılıklar olduğunu, ancak genel katılımın orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Özellikle mevsimsel gıdalar ve gıda atıklarını azaltmakla ile ilgili uygulamalar güçlü bir farkındalık sergileyerek en yüksek katılım düzeyinde gerçekleşmiştir. Buna karşın, hayvan refahı, yerel gıda tüketimi ve et tüketiminin azaltılması gibi boyutlar en düşük katılım düzeylerini göstererek bu alanlarda farkındalığın nispeten daha düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Demografik analizler, yaşlı ve evli katılımcıların, genç ve bekar katılımcılara kıyasla sürdürülebilir yeme davranışlarına daha fazla eğilim gösterdiklerini ortaya çıkarmıştır. Çalışma ayrıca, yüksek gelir seviyeleri ile sürdürülebilir yeme davranışlarına yönelik farkındalık ve uygulama arasında pozitif bir korelasyon bulmuştur. Gelir seviyeleri arttıkça, katılımcıların sürdürülebilir yeme davranışlarına olan farkındalıkları ve katılımları da artmaktadır. Bu bulgular, özellikle daha genç ve yüksek eğitim düzeyine sahip katılımcılar arasında sürdürülebilir yeme alışkanlıklarının farkındalığını artırmak amacıyla yapılacak girişimlerin gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• sürdürülebilir gastronomi
• sürdürülebilir yeme davranışı

Sustainable eating behavior: An examination in the context of restaurant customers

Öz

This study aims to develop a deeper understanding of the impact of demographic characteristics on sustainable eating habits within restaurants. Based on data collected from 401 participants and grounded in the Sustainable and Healthy Eating Behavior scale, this study presents findings using a quantitative methodology. The results reveal significant variability in healthy eating practices across different social groups, with overall participation in these habits being moderate. Specifically, practices related to the consumption of seasonal foods and the avoidance of food waste—both indicative of strong awareness of food preservation—received the highest levels of participation. In contrast, dimensions such as animal welfare, local food consumption, and meat reduction exhibited the lowest levels of participation, suggesting areas where awareness remains comparatively lower. . Demographic analyses revealed that older and married participants were more inclined towards sustainable eating behaviors than younger and single participants. The study also found a positive correlation between higher income levels and greater awareness and practice of sustainable eating behaviors. As participants' income levels increased, their awareness and engagement with sustainable eating practices also increased. These findings highlight the need for educational initiatives to promote sustainable eating habits, particularly among younger and more highly educated participants, to increase awareness and adoption of such behaviors.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability
• sustainability gastronomy
• sustainable eating behaviour

Kaynakça

1. Apak, Ö. C., & Gürbüz, A. (2023). The effect of local food consumption of domestic tourists on sustainable tourism. Journal of Retailing and Consumer Services, 71, 103192. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2022.103192
2. Bayam, H., Yeğin, M., Ergün, F., & Karasu Ayata, M. (2023). Investigation of the sustainable and healthy eating behaviors of the faculty of health sciences students. European Journal of Science and Technology, (52), 212-219. 10.5281/zenodo.10439883
3. Blackstone, N. T., El-Abbadi, N. H., McCabe, M. S., Griffin, T. S., & Nelson, M. E. (2018). Linking sustainability to the healthy eating patterns of the Dietary Guidelines for Americans: A modelling study. Lancet Planetary Health, 2, 344–352. 10.1016/S2542-5196(18)30167-0
4. Brislin, R. W. (1976). Comparative research methodology: Cross-cultural studies. International Journal of Psychology, 11(3), 215-229. https://doi.org/bt39j4
5. Burlingme, B., & Dernini, S. (2010). Sustainable diets and biodiversity: Directions and solutions for policy, research and actions. FAO. Available online: http://www.fao.org/docrep/016/i3004e/i3004e.pdf (Accessed: 19.07.2024).
6. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
7. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). Routledge/Taylor & Francis Group.
8. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. (3rd Edition). New York: Routledge

9. Donati, M., Menozzi, D., Zighetti, C., Rosi, A., Zinetti, A., & Scazzina, F. (2016). Towards a sustainable diet combining economic, environmental and nutritional objectives. Appetite, 106, 48–57. https://doi.org/10.1016/j.appet.2016.02.151
10. Eizenberg, E., & Jabareen, Y. (2017). Social sustainability: A new conceptual framework. Sustainability, 9(1), 68. https://doi.org/10.3390/su9010068
11. Fraser, D. (2008). Understanding animal welfare. Acta Veterinaria Scandinavica, 50(1), 1. 10.1186/1751-0147-50-S1-S1
12. Gürbüz, S. (2019). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi temel ilkeler ve uygulamalı analizler (IBM AMOS uygulamalı, örnek veri setleri). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
13. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis: Global perspective. Prentice Hall.
14. Hallström, E., Röös, E., & Börjesson, P. (2014). Sustainable meat consumption: A quantitative analysis of nutritional intake, greenhouse gas emissions, and land use from a Swedish perspective. Food Policy, 47, 81 90. https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2014.04.002
15. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
16. Hu, L-T. and Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6 (1), 1 – 55.
17. Kent, E. P. (2015). Sustainability. The MIT Press.
18. Kline, R. B. (1998). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Publications.
19. Kocaadam-Bozkurt, B., & Bozkurt, O. (2023). Relationship between adherence to the Mediterranean diet, sustainable and healthy eating behaviors, and awareness of reducing the ecological footprint. International Journal of Environmental Health Research, 33(4), 430-440. 10.1080/09603123.2023.2172384
20. Kozak, M. (2014). Bilimsel araştırma: Tasarım, yazım ve yayım teknikleri. Detay Yayıncılık.
21. Krauß, M., Drastig, K., Prochnow, A., Rose-Meierhöfer, S., & Kraatz, S. (2016). Drinking and cleaning water use in a dairy cow barn. Water, 8(7), 302. https://doi.org/10.3390/w8070302
22. Leitzmann, C. (2011). Adequate diet of essential nutrients for healthy people. In V. R. Squires (Ed.), The role of food, agriculture, forestry, and fisheries in human nutrition (pp. 20-41). Encyclopedia of Life Support Systems.
23. Macdiarmid, J. I. (2014). Seasonality and dietary requirements: Will eating seasonal food contribute to health and environmental sustainability?. Proceedings of the Nutrition Society, 73(3), 368-375. 10.1017/S0029665113003753
24. Machovina, B., Feeley, K. J., & Ripple, W. J. (2015). Biodiversity conservation: The key is reducing meat consumption. Science of the Total Environment, 536, 419-431. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2015.07.022
25. Morelli, J. (2011). Environmental sustainability: A definition for environmental professionals. Journal of Environmental Sustainability, 1(1), 1-9. 10.14448/jes.01.0002
26. Mortaş, H., Navruz-Varlı, S., Çıtar-Dazıroğlu, M. E., & Bilici, S. (2023). Can unveiling the relationship between nutritional literacy and sustainable eating behaviors survive our future?. Sustainability, 15(18), 13925. https://doi.org/10.3390/su151813925
27. Sims, R. (2009). Food, place and authenticity: Local food and the sustainable tourism experience. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321-336. https://doi.org/10.1080/09669580802359293
28. Süzer, Ö. (2023). Gastronomi turizminde sürdürülebilirlik. In N. Ayaz (Ed.), A’dan Z’ye Gastronomi Turizmi (pp. 187-204). Detay Yayıncılık.
29. Süzer, Ö., & Doğdubay, M. (2022). Sürdürülebilir turizm hareketliliğinde yerel gıdaların önemi ve rekabet avantajı (Kavramsal bir analiz). Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 255-269.
30. Teng, C. C., & Chih, C. (2022). Sustainable food literacy: A measure to promote sustainable diet practices. Sustainable Production and Consumption, 30, 776–786. https://doi.org/10.1016/j.spc.2022.01.008
31. Tilman, D., & Clark, M. (2014). Global diets link environmental sustainability and human health. Nature, 515(7528), 518-522. 10.1038/nature13959
32. Turner, G. M. (2008). A comparison of the limits to growth with 30 years of reality. Global Environmental Change, 18, 397-411. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2008.05.001
33. Wünsche, J. F., & Fernqvist, F. (2022). The potential of blockchain technology in the transition towards sustainable food systems. Sustainability, 14(13). https://doi.org/10.3390/su14137739
34. Yeşildemir, Ö. (2023). Evaluation of the relationship between sustainable and healthy eating behaviors with e-healthy diet literacy and nutrition knowledge level in adults. Celal Bayar University Journal of Instıtute of Health Science, 10(3), 250-260. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1307125
35. Yılmaz Turgut, N. (2012). Çevre politikası ve hukuku. İmaj Yayınları.
36. Yolcuoğlu, İ. Z., & Kızıltan, G. (2021). Beslenme eğitiminin diyet kalitesi, sürdürülebilir beslenme ve yeme davranışları üzerine etkisi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 77-90.
37. Żakowska-Biemans, S., Pieniak, Z., Kostyra, E., & Gutkowska, K. (2019). Searching for a measure integrating sustainable and healthy eating behaviors. Nutrients, 11(1), 95. http://dx.doi.org/10.3390/nu11010095