Yerel gıda ürünlerinin müze aracılığı ile turizme kazandırılması: Balıkesir peynirleri müze önerisi

Yıl 2025, Cilt: 28 Sayı: 54, 929 - 942, 16.12.2025

Gülhan Yalın

https://doi.org/10.31795/baunsobed.1647434

Öz

Turizmde çekicilik unsuru olarak görülen gastronomi müzeleri, 20. yüzyılın sonlarında bireylerin göstermiş oldukları ilgi ile önemli bir konuma gelmiştir. Hiçbir kâr amacı gütmeyen bu müzeler, özellikle toplumların kültürel değerlerinin tanınması ve bununla beraber bölgenin sahip olduğu turizm değerine de katkı sağlamaktadır. Çalışmanın amacı, Balıkesir’in yerel ürünlerinin müze aracılığıyla turizme kazandırılması hususunda Balıkesir’de peynir temalı gastronomi müzesinin açılması önerisini bilimsel çerçevede ele almaktır. Bu bağlamda, Balıkesir ilinin gastronomik değer unsuru peynirleri ve peynirlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından peynir müzesinin turistik çekicilik unsuru olarak kullanımı ve ilin turizm faaliyetlerine olan katkısı belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca çalışmada peynir müzesi açılmasının öneminin yanı sıra müze içeriği ile ilgili önerilere de yer verilmiştir. İçerik önerisi oluşturulurken özellikle dünyada yer alan benzer müze örnekleri detaylı incelenerek ilin karakteristik özelliklerine göre belirlenmeye çalışılmıştır. Alan yazında daha önce peynir müze önerisi kapsamında herhangi bir çalışmaya rastlanılmadığından özgün olan çalışma ile farkındalık yaratma hususunda bölgeye ziyaretçi çekebilecek yeni bir ilgi odağı olması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yerel gıda , Peynir müzesi , Balıkesir.

Bringing local food products into tourism through museums: Balıkesir cheeses museum proposal

Öz

The aim of the study is to scientifically examine the proposal to open a cheese-themed gastronomy museum in Balıkesir in order to introduce local products of Balıkesir to tourism through the museum. In this context, the cheeses, which are the gastronomic value elements of Balıkesir province, and the use of the cheese museum as a touristic attractive element in terms of ensuring the sustainability of cheeses and the contribution of the province to tourism activities were tried to be determined. In addition, the importance of opening a cheese museum as well as suggestions regarding the content of the museum were also included in the study. While creating the content proposal, it was tried to be determined according to the characteristic features of the province by examining the similar museum examples in the world in detail. Since no previous study has been found in the literature on the cheese museum proposal, it is thought to be important in terms of creating awareness with this original study and being a new focus of attention that can attract visitors to the region.

Anahtar Kelimeler

Local food , Cheese Museum , Balıkesir.

Kaynakça

• Ağcakaya, H. & Can, İ. I. (2019). Somut olmayan kültürel miras kapsamında mutfak kültürünün sürdürülebilirliği: Türkiye’deki gastronomi müzeleri örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3 (4), 788-804.
• Akyürek, S., & Erdem, B. (2019). Gastronomy museums as sustainable hangouts in gastronomy tourism: a gastronomy museum proposal for Gümüşhane city, Turkey. Turizam, 23 (1), 17- 33.
• Ataseven, Z.Y. (2021). Durum ve Tahmin, Süt ve Süt Ürünleri, 2021, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Ankara.
• Bal Onur, B. ve Aksoy Biber, N. (2019). 50 peynirli şehir balıkesir. İzmir: Printer Ofset Matbaacılık San. ve Tic. A.ş. ISNB: 978-605-82626-7-6.
• Baycar, A. (2022). Yerel ürünlerin müze aracılığıyla turizme kazandırılması: siirt arıcılık müze önerisi. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism, Recreation and Sports Sciences (ATRSS), 5 (2), 242-255.
• Bekar, A., Arman, M. & Sürücü, Ç. (2017). Turizmde çekicilik unsuru olarak gastronomi müzeleri: Marmaris bal evi örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5 (42), 468- 477.
• Bisig, W., Everett, D.W. (2021). IDF Factsheet February 2021, IDF Standing Committee on Dairy Science and Technology. https://www.fil-idf.org/wpcontent/uploads/2021/02/Cheese-and-varieties_Part-I_What-is-cheese.pdf
• Ceyhun Sezgin, C. & Akbıyuk, A. (2021). Dünyadaki gastronomi müzelerinin tematik analizi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9 (1), 153-184
• Chepurda, H., & Tomiuk, S. I. (2020). Museum as an object of local tourism activities. Туристичний та готельно-ресторанний бізнес в Україні: проблеми розвитку та регулювання: матеріали ХI Міжнародної науково-практичної конференції, Черкаси, 19–20 березня 2020 року: у 2-х томах. Т. 2, 107-108.
• Çakıcı, S., Sırtlı, A., & Korkmaz, M. (2021). Gökçeada’ya ait gastronomik değerlerin sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik bir araştırma: gastronomi müzesi önerisi. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 5 (2), 302-335. https://doi.org/10.32958/gastoria.943674.
• Çavuş, A., Işık M. F. & Yalçın, C. (2018). Gastronomi turizmi çekiciliği açısından zigana yöresi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 3043-3057.
• Demirci, B. (2021). Türkiye’deki gastronomi müzelerinin web sitelerinin içerik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5 (2), 1184-1199.
• Doğan, M. (2015). Ecomuseum, community museology, local distinctiveness, hüsamettindere village, bogatepe village, Turkey, Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 5 (1), 43-60.
• Durlu Özkaya Fügen, & Gün İlhan (2008). Anadolu’da peynir kültürü, ICANAS 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, Eylül 2007, Ankara
• Düzgün, E., & Özkaya, F. D. (2015). Mezopotamya’dan günümüze mutfak kültürü (culinary culture from mesopotamia to. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 41, 47.
• Gheorghe, G., Tudorache, P., & Nistoreanu, P. (2014). Gastronomic tourism, a new trend for contemporary tourism. Cactus Tourism Journal, 9 (1), 12-21
• Gök, H. S. & Şalvarcı, S. (2021). Türkiye’deki gastronomi temalı müzelere yönelik çevrimiçi ziyaretçi deneyimlerinin incelenmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 18 (1), 120- 140.
• Gürsoy, A., & Budak, Ş.Ö. (2019). Peynir. R.E. Anlı, P. Şanlıbaba (Eds.), Fermente gıdalar: 71 Mikrobiyoloji, Teknoloji ve Sağlık içinde (ss. 139-162). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Hastaoğlu, E., Erdoğan, M., & Işkın, M. (2021). Gastronomi turizmi kapsamında Türkiye peynir çeşitliliği haritası. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25 (3), 1084- 1109. doi:10.53487/ataunisosbil.958028
• Hjalager, A. M., & Richards, G. (Eds.). (2002). Tourism and Gastronomy. Routledge.
• Balıkesir Valiliği (2024, November 12) http://www.balikesir.gov.tr/ . Türkiye Kültür Portalı (2024, November 11). https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kars/gezilecekyer/kars-peynir-muzesi
• Gaziantep Belediyesi (2024, November 11). https://www.gaziantep.bel.tr/tr .
• Jones, R. (2013). A Short history of beekeeping in the Ukraine. Bee World, 90(1), 12-14.
• Kervankıran, İ. (2014). Dünyada değişen müze algısı ekseninde Türkiye’deki müze turizmine bakış. Turkish Studies, 9(11): 345-369.
• Köse Doğan, R. (2018). İki proje/iki medeniyet: Zindankale sanat galerisi ve akropol müzesi, Asia Minor Studies, AGP Sempozyum Özel Sayısı: 187-198.
• Mankan, E. (2017). Destinasyon pazarlamasında çekici bir faktör olarak Türkiye’ki gastronomi müzeleri örneği. Electronic Turkish Studies, 12(4). 641-654.
• Okan, B. (2018). Günümüz müzecilik anlayışındaki yaklaşımlar ve müze oluşumunu etkileyen unsurlar. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 3(4), 215-242.
• Quan, S. & Wang, N. (2004) Toward a structural model of the tourist experience: an illüstratör from food experiences in tourism. Tourism Management, Vol. 25, pp.297–305.
• Riza, M., Doratli, N., & Fasli, M. (2012). City branding and identity. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 35, 293-300.
• Rounds, J. (2006). Doing ıdentity work in museums. Curator: The Museum Journal, 49(2), 133-150.
• Sandıkçı, M., Mutlu, A. S., & Mutlu, H. (2019). Türkiye’deki gastronomi müzelerinin turistik sunum farklılıkları açısından araştırılması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(68), 1210-1231.
• Sarı-Gök, H., & Şalvarcı, S. (2021). Türkiye’deki gastronomi temalı müzelere yönelik çevrimiçi ziyaretçi deneyimlerinin incelenmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 18(1), 120-140.
• Sav, S. (2017). Bir yeniden kullanım önerisi olarak Lefkoşa kent müzesi, [Yüksek Lisans Tezi], İstanbul Üniversitesi.
• Saygılı, D., Demirci H., & Samav, U. (2020). Coğrafi işaretli Türkiye peynirleri. Aydın Gastronomy, 4(1), 11-21. doi:10.17932/IAU.GASTRONOMY.2017.016/2020.401/gas_v04i1002.
• Şahinoğlu, Ş. (2015). Somut olmayan kültürel miras kavramına farklı bir yaklaşım: Mutfak müzeleri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], İstanbul Üniversitesi.
• Türk Gıda Kodeksi (TGK). (2015). Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2015/6), T.C. Resmi Gazete, 8 Şubat 2015, sayı, 29261. Ünsal, A. (1997). Süt uyuyunca “Türkiye peynirleri”. Yapı Kredi Yayınları.
• Yüncü, H. R. (2010). Sürdürülebilir turizm açısından gastronomi turizmi ve perşembe yaylası. 11. Aybastı-Kabataş Kurultayı, 11, 27-34.
• Yeşilyurt, H., & Arıca, R. (2018). Mutfak müzesi ziyaretçilerinin deneyimlerinin incelenmesi: emine göğüş mutfak müzesi örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 60-70.
• Yılmaz, H., &Şenel, P. (2014). Turistik bir çekicilik olarak gastronomi müzeleri, 15. Ulusal Turizm Kongresi. Ankara, 499-510.