Köle pazarında Doğulu kadın imgesinin İtalyan Oryantalist ressamlar üzerinden değerlendirilmesi

Öz

Doğu ile Batı arasındaki mesele M.Ö. 2. yüzyılda başlamış ve 1789 Napoleon’un Mısır Seferi’ne kadar devam ederek 1914 yılında I. Dünya Savaşı ile son bulmuştur. Bu dönemde gelişen ticari ilişkiler kültürel sirkülasyonu da beraberinde getirmiştir. Doğu’ya ait eşyaların Batılılar tarafından tercih edilmesi, Batı’da Doğu ilgisinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Özellikle 19. yüzyıla gelindiğinde Oryantalist ressamlar tarafından resmedilen Doğu konulu resimlerde Doğu seyahati yapmadan Doğu’yu resmeden ressamlar atölyelerinde oradan getirilen eşyaları ve objeleri kullanmışlardır. Doğu seyahati yapan İtalyan Oryantalist ressamların ele aldıkları ve dönem kaynakları ile paralellik gösteren konuların başında köle pazarı sahneleri gelmektedir. Osmanlı İmparatorluğu’ndaki kölelik sisteminde küçük yaşta köle olan genç kızlar yeteneklerine göre sınıflandırılarak konakların ve sarayların daimi personeli olarak yetiştirilmek üzere satın alınmışlardır. Köle pazarındaki kadınların fiziksel özellikleri satış sırasında belirleyici rol oynamaktadır. Özellikle İstanbul’daki esir hanında halka açık olarak sergilenen köleler belli yasalar ve kurallar çerçevesinde sergilenerek satışa sunulmaktadır. Yasal prosedürler çerçevesinde gerçekleşen köle satışları yabancı seyyah ve ressamlar tarafından da ilgiyle ele alınmıştır. Köle pazarında Doğulu kadın imgesinin çıplaklık üzerinden vurgulandığı sahneler Oryantalist resimlerde karşımıza çıkmaktadır. Özellikle İstanbul’da ikamet eden ya da seyahat nedeniyle burada bulunan İtalyan oryantalist ressamlar İstanbul’daki Esir Hanı’ndaki köle pazarını resmetmişlerdir. İtalyanlar dışındaki oryantalist ressamlar tarafından da sıklıkla tercih edilen bu sahneler farklı coğrafyalarda geçse de Doğulu kadın köle olarak yansıtılmıştır. Araştırmamızda başlıklar halinde İtalyan Oryantalist ressamların biyografileri ve Doğulu kadın imgesi içeren beş adet köle pazarı sahnesinin çözümlemesi yapılmış ve Osmanlı İmparatorluğu’nda 19. yüzyılda kadınların kölelik sistemi içindeki konumu ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Köle, kölelik, köle pazarı, doğulu kadın, kadın köle

Anahtar Kelimeler

• köle
• kölelik
• doğulu kadın
• köle pazarı
• kadın köle

Etik Beyan

Etik kurul onayı Çalışma içeriği ve konusu sebebi ile bu araştırma etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer almaktadır. Araştırmacıların katkı oranı beyanı Araştırmanın tüm süreci makalenin beyan edilen tek yazarı tarafından gerçekleştirilmiştir. Çıkar çatışması beyanı Bu çalışmada çıkar çatışması bulunmamaktadır

Evaluation of the Oriental woman image in the slave market through Italian Orientalist painters

Öz

The relationship between East and West began in the 2nd century BC and continued until Napoleon's Egyptian Expedition of 1789, culminating in World War I in 1914. The flourishing trade relations during this period also fostered cultural circulation. The Western preference for Eastern objects paved the way for a growing interest in the East in the West. Especially in the 19th century, Orientalist painters, who depicted the East without traveling to the East, used objects and objects brought from the East in their workshops. Slave market scenes are among the most prominent subjects explored by Italian Orientalist painters who traveled to the East and whose work parallels contemporary sources. In the slavery system in the Ottoman Empire, young girls who were slaves at a young age were classified according to their abilities and purchased to be trained as permanent personnel in mansions and palaces. Especially slaves exhibited openly are exhibited and offered for sale within the framework of certain laws and rules in İstanbul Slave Marked. Scenes in the slave market where the image of the Oriental women is emphasized through nudity are encountered in Orientalist paintings. These scenes, which were frequently preferred by Orientalist painters other than Italians, were reflected as Oriental women slaves even though they took place in different geographies. In our research, the biographies of Italian Orientalist painters and five slave market scenes containing the image of the Oriental women were analyzed under titles and the position of woman within the slavery system in the Ottoman Empire in the 19th century were discussed. Keywords: Slave, slavery, slave market, oriental women, female slave

Anahtar Kelimeler

• Slave
• Slavery
• Slave Market
• Eastern Women
• Female Slave.

Etik Beyan

Ethics Committee Approval Due to the content and subject of the study, this research does not require ethics committee approval. Author Contribution Statement All stages of the research were conducted by the sole author of the article. Conflict of Interest Statement There is no conflict of interest in this study.

Kaynakça

1. Anadol, A. (2013). Oryantalizmin 1001 yüzü. Sabancı Müzesi Yayınları.
2. Angiuli, E. ve Villari, A. (2011). Incanti e scoperte L’Oriente nella pittura dell’Ottocento Italiano. catalogo della mostra. Silvana Editoriale.
3. Alarslan, B. (2005). Dünyada Türk imgesi. Kitap Yayınevi.
4. Arda Onar, N. (2021). İtalyan oryantalist resimlerde doğulu kadın imgesi. [Doktora Tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
5. Ackerman, G. M. (1997). Jean Leon Gerome his life, his work 1824-1904. Acr Edition.
6. Arda Onar, N. (2025). Giovanni Brindesi’nin mesire konulu eserlerinde doğulu kadın imgesi. Kent Akademisi, 18(1), 410-427. https://doi.org/10.35674/kent.1524705
7. Aydın, M. A. ve Muhammed, H. (2002). Köle. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 26, 246-248. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
8. Bozkurt, G. (1981). Eski hukuk sistemlerinde kölelik. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 38, 65-103. https://doi.org/10.1501/Hukfak_0000000803

9. Caffi, İ. (1979). 1809-1866 a cura di Guido Perocco, raccolta di 154 dipinti di proprieta del Musao d'arte Moderna Ca' Pesaro, Venezia Press.
10. Çaycı, A. (2015). Oryantalizm oksidentalizm ve sanat. İnsan Yayınları.
11. De Gubernatis, A. (1889). Ettore Cercone. dizionario degli artisti Italiani viventi, pittori. Fırenze Edition Press.
12. Dulum, S. (2006). Osmanlı Devleti’nde kadının statüsü, eğitim ve çalışma hayatı (1839-1918), [Yüksek Lisans Tezi], Osmangazi Üniversitesi.
13. Easton, D.F. vd., (2002). Troy in recent perspective”, Anatolien Studies, 52. 94-98.
14. Erdem, Y. H. (2011). Tanzimat değişim sürecinde Osmanlı İmparatorluğu. Türkiye İş Bankası Yayınevi.
15. Georgopoulou, M. (1999). Orientalism and crusader art: constructing a new canon. Medieval Encounters, Jewish, Christian and Muslim Culture in Confluence and Dialogue 5(3), Boston Press. 289- 321.
16. Guise, L. (2008). Beyond Orientalism how the west was won over by Islamıc art. Islamic Art Museum Press.
17. İnankur, Z. ve Germaner, S. (2008). Oryantalistlerin İstanbulu. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
18. Juler C. (1987). Les Orientalistes de l'ecole Italienne. Acr Edition Press.
19. Körpe, R. (2015). Aynı coğrafyada iki savaş: Troia ve Çanakkale savaşlarının karşılaştırılması. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 13(18). 131- 160.
20. Kula, O. B. (2005). Batı felsefesinde oryantalizm ve Türk imgesi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
21. Lewis, R. (2004). Oryantalizmi yeniden düşünmek kadınlar, seyyahlar ve Osmanlı haremi. Kapı Yayınları.
22. Makzume, E. (2007). İtalyalı oryantalistlerin Doğu sevdası. Ö. Taşdelen (Ed.), Osmanlı topraklarında İtalyan oryantalistler gli orientalisti Italiani nel territorino Ottomano (ss. 73-101) Milli Saraylar Yayınları.
23. Melek Hanım, (1998). Haremden mahrem hatıralar. Oğlak Yayınları.
24. Museo Correr, (2017). Ippolıto Caffı 1809- 1866, Tra Venezia e l’Oriente., İtalian Edition Press.
25. Ölçer, N. (2010). Venedik- Osmanlı ilişkileri ve Türk halıları. Venezia e Istanbul ın Epoca Ottomana-Osmanlı Döneminde Venedik ve İstanbul. Electa.169-181.
26. Öndeş, O. (1972). İstanbul aşığı ressam Preziosi. Aksoy Yayıncılık.
27. Özcan, G. (2019). Euripides’in Bakkhalar oyununda kadının dionizik imgeleri üzerine bir inceleme. Atatürk Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi. 1(2), 64- 69.
28. Özdemir, M. N. (2020). Orta Çağ’da kölelik üzerine bir değerlendirme. Şarkiyat 12(2). 209-223.
29. Özkavruk Adanır, E., ve İleri, B. (2013). Oryantalist Resimlerde Türk Halıları. Yedi, 10, 71-80. https://doi.org/10.17484/yedi.19054
30. Phillips, K. (2014). Before Orientalism Asian peoples and cultures in European travel writing, 1245–1510. Universıty of Pennsylvania Press.
31. Pinquet, C. (2015). Journey to İstanbul -journey to the center of the East 1850- 1950 100 Years of Travellers in İstanbul from Pierre de Gigord Collection. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınevi.
32. Polat, F. A. (2006). Hanefi’nin oksidentalizmi temaşaya değmez bir tulûat mıdır. Marife 6(3). 71-106.
33. Preziosi, A. (1862). Souvenirs du Caire, 1862 Stamboul recolections of Eastern life. Lemercier Press.
34. Preziosi, A. (1858). Stamboul, recollections of Eastern life. Lemercier Press.
35. Renda, G. (2008). Gezginlerin tutkusu. İstanbul Düşlerin Kenti İstanbul Suna ve İnan Kıraç Vakfı Koleksiyonu’ndan seçilmiş yapıtlarla 17. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına Osmanlı’da Gündelik Yaşam ve İstanbul Manzaraları Sergi Kataloğu. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi Yayınları.
36. Said, E. (2016). Şarkiyatçılık Batı’nın Şark anlayışları. (Berna Yıldırım, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinali 1978’de yayımlanmıştır).
37. Saz, L. (2010). Anılar şair Leyla Saz Hanım 19. yüzyılda saray haremi. Cumhuriyet Kitapları Yayınevi.
38. Thornton, L. (1994). Women as portrayed in orientalist painting. Acr Edition Press.
39. Yılmaz, C. A. (2016). Büyük İskender'in hayatı ve faaliyetleri. [Doktora Tezi]. Fırat Üniversitesi.
40. Yılmaz, G. (2009). Tezgâhtan tuvale on yedinci yüzyıl Hollanda ve Flaman resminde Osmanlı halıları. Bağlam Yayınları.
41. Zilfi, M.C. (2018). Osmanlı İmparatorluğu’nda kölelik ve kadınlar. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.