Araştırma Makalesi

TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022)

Cilt: 8 Sayı: 2 7 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022)

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, 1961-2022 döneminde Türkiye ekonomisinde ekonomik faaliyetler sonucunda yaşanan ekonomik büyümenin çevre üzerindeki etkisini analiz etmektir. Çevresel kaliteyi temsilen kullanılan ekolojik ayak izi değişkeni ekosisteme dair kapsamlı bir bakış açısı olanağı sağlamaktadır. Çalışma bağlamında Fourier tabanlı bootstrap yöntemler tercih edilmiştir. Fourier Bootstrap ADF testi, Fourier Bootstrap ADL eşbütünleşme testi, Fourier Bootstrap Toda–Yamamoto nedensellik testi ve Dinamik OLS (DOLS) yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, değişkenler arasında uzun dönemde anlamlı ve pozitif bir eşbütünleşme ilişkisinin olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, değişkenler arasında çift yönlü bir nedensellik yapısı olduğu belirlenmiştir. DOLS analizleri ise ekonomik büyümenin ekolojik ayak izini uzun vadede pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Bu sonuçlar, ekonomik büyümenin çevresel sürdürülebilirlik açısından önemli problemler oluşturduğunu ve fosil yakıt bağımlılığı gibi faktörlerin ekolojik ayak izini artırdığını ortaya koymaktadır. Çalışmada, Türkiye’nin çevresel sürdürülebilirlik açısından düşük karbonlu ve kaynak verimliliğini önceleyen büyüme stratejilerine yönelmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, çevre dostu politikaların geliştirilmesi, ayak izinin azaltılmasına ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Addai, K., Serener, B., & Kirikkaleli, D. (2022). Empirical analysis of the relationship among urbanization, economic growth and ecological footprint: evidence from Eastern Europe. Environmental Science and Pollution Research, 29(19), 27749-27760. https://doi.org/10.1007/s11356-021-17311-x
  2. Ahmed, Z., Zafar, M. W., & Ali, S. (2020). Linking urbanization, human capital, and the ecological footprint in G7 countries: an empirical analysis. Sustainable cities and society, 55, 102064. https://doi.org/10.1016/j.scs.2020.102064 Albayrak, Ö. K., Topal, S., & Çamkaya, S. (2022). The Impact of Economic Growth, Renewable Energy, Non-renewable Energy and Trade Openness on the Ecological Footprint and Forecasting in Turkiye: an Case of the ARDL and NMGM Forecasting Model. Alphanumeric Journal, 10(2), 139-154. https://. 10.17093/alphanumeric.1144398 Alper, A. E., Alper, F. O., Cil, A. B., Iscan, E., & Eren, A. A. (2023). Stochastic convergence of ecological footprint: new insights from a unit root test based on smooth transitions and nonlinear adjustment. Environmental Science and Pollution Research, 30(8), 22100-22114. https://doi.org/10.1007/s11356-022-23763-6
  3. Baloch, M. A., Zhang, J., Iqbal, K., & Iqbal, Z. (2019). The effect of financial development on ecological footprint in BRI countries: evidence from panel data estimation. Environmental science and pollution research, 26, 6199-6208. https://doi.org/10.1007/s11356-018-3992-9
  4. Banerjee, P., Arčabić, V., & Lee, H. (2017). Fourier ADL cointegration test to approximate smooth breaks with new evidence from crude oil market. Economic Modelling, 67, 114-124. http://dx.doi.org/10.1016/j.econmod.2016.11.004
  5. Çağlar, A. E., Balsalobre-Lorente, D., & Akin, C. S. (2021). Analysing the ecological footprint in EU-5 countries under a scenario of carbon neutrality: Evidence from newly developed sharp and smooth structural breaks in unit root testing. Journal of Environmental Management, 295, 113155. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113155
  6. Danish, H. S., Baloch, M. A., Mahmood, N., & Zhang, J. W. (2019). Linking economic growth and ecological footprint through human capital and biocapacity. Sustain Cities Soc 47: 101516. https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101516
  7. Enders, W., & Lee, J. (2012). The flexible Fourier form and Dickey–Fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196-199. https://doi:10.1016/j.econlet.2012.04.081
  8. Erat, V., Savaş, D. A., & Savaş, Y. (2023). Türkiye’de Ekonomik Büyüme ve Ekolojik Ayak İzi Arasında Nedensellik İlişkisinin Analizi: Dalgacık Yöntemi Yaklaşımı. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 10(2), 1608-1626. https://doi.org/10.30798/makuiibf.1282249

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Büyüme, Makro İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

29 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

24 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Sarı, S. (2025). TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022). İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 96-105. https://doi.org/10.33416/baybem.1709304
AMA
1.Sarı S. TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022). BAYBEM. 2025;8(2):96-105. doi:10.33416/baybem.1709304
Chicago
Sarı, Sacit. 2025. “TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022)”. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 8 (2): 96-105. https://doi.org/10.33416/baybem.1709304.
EndNote
Sarı S (01 Temmuz 2025) TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022). İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 8 2 96–105.
IEEE
[1]S. Sarı, “TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022)”, BAYBEM, c. 8, sy 2, ss. 96–105, Tem. 2025, doi: 10.33416/baybem.1709304.
ISNAD
Sarı, Sacit. “TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022)”. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Temmuz 2025): 96-105. https://doi.org/10.33416/baybem.1709304.
JAMA
1.Sarı S. TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022). BAYBEM. 2025;8:96–105.
MLA
Sarı, Sacit. “TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022)”. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Temmuz 2025, ss. 96-105, doi:10.33416/baybem.1709304.
Vancouver
1.Sacit Sarı. TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜME VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: FOURİER BOOTSTRAP TESTLERİ İLE AMPİRİK BİR İNCELEME (1961–2022). BAYBEM. 01 Temmuz 2025;8(2):96-105. doi:10.33416/baybem.1709304

İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Dizinler: Index Copernicus, DOAJ, Crossref, CiteFactor, EBSCO, Google Scholar, ASSOS, OJOP, ERIH Plus