Sınıf Öğretmeni Adaylarını Müdür Yetkili Öğretmenliğe Hazırlama Üzerine Bir Eylem Araştırması

Öz

Öz Bu araştırmayla, müdür yetkili öğretmenliğe hazırlamayla ilgili mevcut uygulamaları okul müdürleri ve öğretmenlerin nasıl değerlendirdiklerini anlamak, müdür yetkili öğretmenliğe hazırlama konusunda oluşturulan eylem planlarının işlevselliğini incelemek ve sınıf öğretmenlerinin müdür yetkili öğretmenliğe hazırlanmalarında alınması gereken önlemleri ortaya koymak amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımlarından eylem araştırması olarak tasarlanan araştırmanın çalışma grubu belirlenirken, ölçüt ve kartopu örneklemesi kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin müdür yetkili öğretmen olarak görevlendirildiklerinde okul yönetiminde zorlandıkları, bunun temel nedeninin üniversitede okul yönetimi konusunda yeterince eğitim verilmemesi olduğu ortaya çıkmıştır. Eylem planlarının uygulanmasıyla sınıf öğretmeni adaylarının müdür yetkili öğretmenlik konusunda görüşlerinin değiştiği, okul yönetimini uygulamalı olarak işlemenin etkili bir yöntem olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerine okul yönetimiyle ilgili uygulamalı eğitimlerin verilmesi, Millî Eğitim Bakanlığı’nın desteğini alarak ilkokullardaki yöneticilerin deneyimlerine başvurulması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Birleştirilmiş sınıf
• müdür yetkili öğretmen
• yönetici yetiştirme
• okul yönetimi

An Action Research On Preparing Primary School Trainee Teachers To Become Teachers With Principal Authority

Abstract

The aim of this study is to understand how school principals and teachers evaluate the current practices in the preparation of teachers to become authorized teachers, to examine the functionality of the action plans created for the preparation of teachers to become authorized teachers, and to determine the measures to be taken in the preparation of classroom teachers to become authorized teachers. Criterion and snowball sampling were used to determine the study group of the research, which was designed as an action research from qualitative research approaches. Descriptive and content analysis methods were used to analyze the data. In the study, it was revealed that classroom teachers had difficulties in school management when they were assigned as principal authorized teachers and the main reason for this was the lack of sufficient training on school management at the university. With the implementation of the action plans, it was determined that the pre-service teachers views on principal-authorized teaching changed, that teaching school management in practice was an effective method. It was suggested that classroom teachers should be provided with practical training on school management and that the experiences of administrators in primary schools should be consulted with the support of the Ministry.

Keywords

• Administrator training
• multigrade classroom
• school administration
• teachers with principal authority

Kaynakça

1. Aday Korkmaz, G. (2024). Türkiye'de birleştirilmiş sınıflarda karşılaşılan sorunlar: Bir meta sentez çalışma (Tez No. 851980) [Yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi -Karaman]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
2. Akdağ, A. (2014). Birleştirilmiş sınıflı okullarda çalışan müdür yetkili öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi: Adıyaman ili örneği, (Tez No. 383693) [Yüksek lisans tezi, Türk Hava Kurumu Üniversitesi-Erzurum]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
3. Akdoğan, M. (2007). Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarında görev yapan müdür yetkili öğretmenlerin yönetim sürecinde karşılaştıkları sorunlar (Tez No. 214385) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
4. Akkaş Baysal, E. & Ocak, G. (2018). Öğrenme ortamında eylem araştırması kullanan öğretmenlerin eylem araştırması hakkındaki görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 47, 283-307. https://doi.org/10.21764/maeuefd.348296.
5. Aksoy, N. (2011). Birleştirilmiş sınıflarda eğitim öğretim: Genç ve deneyimsiz öğretmenlerin görüşlerine dayalı bir araştırma. Eğitim Bilim Toplum, 6(21), 82-108.
6. Arslan, C. (2013). Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarında görev yapan müdür yetkili öğretmenlerin yönetimle ilgili sorunlarının incelenmesi (Tez No. 340203) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi-Kayseri]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
7. Arslan, C. (2013). Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarında görev yapan müdür yetkili öğretmenlerin yönetimle ilgili sorunlarının incelenmesi, (Tez No. 340203) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi-Kayseri]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
8. Aziz, A. (2010). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem ve Teknikleri (6. baskı). Nobel Yayınevi. Balcı, A. (2014). Etkili Okul (7. baskı). Pegem Akademi Yayınları.

9. Barbetta, G. P., Chuard-Keller, P., Sorrenti, G., & Turati, G. (2023). Good or bad? Understanding the effects over time of multigrading on child achievement. Economics of Education Review, 96, 102442.
10. Bayar, A., & Topal, M. (2020). Müdür yetkili öğretmen olarak görev yapan öğretmenlerin bu uygulamaya yönelik görüşleri. Journal Of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(31), 1472-1489. http://dx.doi.org/10.31589/JOSHAS.408
11. Bayar, S. A. (2009). Sınıf öğretmenliği eğitimi anabilim dalı 4. sınıf öğrencilerinin birleştirilmiş sınıflar hakkındaki görüşleri: Gazi Üniversitesi örneği (Tez No. 239400) [yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
12. Bennett, N., O'hare, E., & Lee, J. (1983). Mixed age classes in primary schools: A survey of practice. British Educational Research Journal, 9(1), 41-56.
13. Benveniste, L. A., & McEwan, P. J. (2000). Constraints to implementing educational innovations: The case of multigrade schools. International Review of Education, 46, 31-48.
14. Berg, B. L., & Lune, H. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. H. Aydın (Çev.). Eğitim Yayınevi.
15. Bingöl, H.N. (2002). Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarında müdür yetkili öğretmenlerin karşılaştıkları yönetim sorunları (Çorum ili-Sungurlu ilçesi örneği), (Tez No. 128114) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
16. Bolivar-Botia, A., & Bolivar-Ruano, R. (2011). School principals in Spain: From manager to leader. International Journal of Education, 3(1), 1-18.
17. Bozkus, K. (2022). The problems of school administrators scale. International Journal of Educational Leadership and Management. 10(1), 1-32. http://dx.doi.org/10.17583/ijelm.2022.7069.
18. Brown, B. A. (2010). Teachers’ accounts of the usefulness of multigrade teaching in promoting sustainable human-development related outcomes in rural South Africa, Journal of Southern African Studies, 36(1), 189-207, http://dx.doi.org/10.1080/03057071003607428.
19. Brunswic, É., & Valérien, J. (2004). Multigrade cchools: Improving access in rural Africa? Fundamentals of Educational Planning 76. International Institute for Educational Planning (IIEP) UNESCO. 7-9 rue Eugene-Delacroix, Paris, France.
20. Bursalıoğlu, Z. (2002). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış, okulda yönetim süreçleri ve işleri (1. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
21. Caucha, H. G. (2021). A school management model analysis of multigrade public schools in San Ignacio, Peru. Revista Education, 45(2), 1-15. http://dx.doi.org/10.15517/revedu.v45i1.40537.
22. Cornish, L. (2006). Parents’ views of composite classes in an Australian primary school. The Australian Educational Researcher, 33(2), 123-142.
23. Creswell, J. W. (2018). Nitel Araştırma Yöntemleri. M. Bütün, S. B. Demir (Çev.). Siyasal Kitabevi.
24. Çağlayan, A. (2012). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri, (Tez No. 319653) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi-Erzurum]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
25. Çam Tosun, F., & Filiz, T. (2017). Müdür yetkili sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları ekonomik ve okul işletmesiyle ilgili sorunlar. İlköğretim Online. 16(3), 978- 991. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330236.
26. Çınar, D. (2022). Problems experienced by teachers working in village schools in the educational-instructional processes, International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 7(17), 121-137.
27. Dal, A. (2004). Birleştirilmiş sınıflı köy ilköğretim okullarında görevli müdür, yetkili öğretmenlerin stres kaynakları, (Tez No. 146904) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi-Malatya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
28. Davids, C. (2011). The role of the principal of in a multigrade farm school. The South African Rural Educator, 1, 1-94.
29. Döş, İ., & Sağır, M. (2013). Birleştirilmiş sınıflı ilkokulların yönetim sorunları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 237-250.
30. Durdudiler, A.A. (2019). Birleştirilmiş sınıfta görev yapan sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyi ile yaşam doyumlarının incelenmesi, (Tez No. 602508) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi-Konya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
31. Dursun, F. (2006). Birleştirilmiş sınıflarda eğitim sorunları ve çözüm önerileri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1(2), 33-57.
32. Ekinci, M. (2017). Kolombiya’dan notlar-3: Çıkardığım dersler. https://medium.com/kodegisim/150olombiya-3-çıkardığım-dersler-4c59bec3611d adresinden 25 Aralık 2021 tarihinde alındı.
33. Elma, C. (2013) Birleştirilmiş sınıflı okullarda görev yapan öğretmenlerin yönetim ve eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunlar. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23:75-87.
34. Glesne, C, (2012). Nitel araştırmaya giriş. A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu (Çev.). Anı Yayıncılık.
35. Göçer, V. (2014). Birleştirilmiş sınıflarda karşılaşılan problemler: Malatya örneği, (Tez No. 394673) [Yüksek lisans tezi, Zirve Üniversitesi-Gaziantep]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
36. Gönül, İ. (2019). Birleştirilmiş sınıfta görev yapan öğretmenlerin uygulamada karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşler (Tez No. 554351) [Yüksek lisans tezi, Amasya Üniversitesi-Amasya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
37. Gözler, A. (2004). Birleştirilmiş sınıflı okulların yönetim problemleri ve çözüm önerileri, (Tez No. 240146) [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi- Elazığ]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
38. Gözler, A. (2009). Birleştirilmiş sınıflı okulların yönetim problemleri ve çözüm önerileri (Tez No. 240146) [Doktora tezi, Fırat Üniversitesi- Elazığ]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
39. Ilgar, L. (2005). Eğitim yönetimi, okul yönetimi, sınıf yönetimi (3. baskı). Beta Yayıncılık.
40. İzci, E. (2008). İlköğretim bölümü sınıf öğretmenliği programı öğrencilerinin birleştirilmiş sınıflarda öğretime ilişkin görüşleri. Electronic Journal of Social Sciences, 7(25), 111-122.
41. Joyce, T. M. (2014). Quality basic education for all: Challenges in multi-grade teaching in rural schools. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(1), 531.
42. Kayıkçı, K. (2001). Yönetici Yetiştirme Sorunu. Milli Eğitim Dergisi, 150, 28-32.
43. Keser Özmantar, Z., & Civelek, Ş. (2017). Sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarının bakış açısıyla müdür yetkili öğretmenlik uygulaması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 323-347. https://doi.org/10.17860/mersinefd.306016.
44. Kubanç, Y., & Şama, E. (2017). Müdür yetkili öğretmenlerin yaşadıkları sorunlara ilişkin görüşleri: Van ili örneği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 268-285. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.28551-304634.
45. Kurt, M. (2020). İlkokulda alternatif eğitim uygulamaları. Pegem Akademi Yayıncılık.
46. Little, A. W. (2001). Multigrade teaching: Towards an international research and policy agenda. International Journal of Educational Development, 21(6), 481-497.
47. Makoelle, T. M. & Malindi, M. J. (2014) Multi-grade teaching and inclusion: Selected cases in the free state province of South Africa, International Journal of Educational Sciences, 7(1), 77-86. https://doi.org/10.1080/09751122.2014.11890171.
48. MEB. (2014). Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği. https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1703.pdf adresinden 02.01.2021 tarihinde alındı.
49. MEB. (2021). Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme Yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/02/20210205-1.htm adresinden 6 Haziran 2021 tarihinde alındı.
50. Merriam, S. (2015). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber. S. Turan (Çev.). Nobel Yayınevi.
51. Ngcobo, S. G. (2015). Exploring the role of principal-cum teachers in a multi-grade school context: Evidence from five principals in one District of KwaZulu-Natal. [Doctoral Dissertation, University of KwaZulu-Natal-Pietermaritzburg, South Africa]. Öğdem, Z. (2022). Principal authorized teacher as a management form. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 17(1): 236-246.
52. Öz, H. (2019). Veri temelli okul yöneticisi seçme, yetiştirme ve görevlendirme modeli. Journal of Social Sciences And Education, 2(2), 311-334.
53. Özben, K. (1997). Birleştirilmiş sınıf uygulamasında karşılaşılan sorunlar (Tez No. 62011) [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi-Denizli]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
54. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. M. Bütün ve S. B. Demir (Çev.). Pegem Akademi Yayıncılık.
55. Sağlam, A.Ç. (2016). Okul örgütü ve yönetimi. H. B. Memduhoğlu, K. Yılmaz (Ed.). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi (2. baskı, s. 160-190) içinde. Pegem Akademi Yayıncılık.
56. Saqlain, N. (2015). A comprehensive look at multi-age education. Journal of Educational and Social Research, 5(2), 285.
57. Sezer, R. (2010). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin mesleki ihtiyaçları analizi, (Tez No. 263742) [Yüksek lisans tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi-Burdur]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
58. Shava, G. N. (2021). Principal leadership and school performance: Intergrating instructional and transformational leadership in South African schools context. International Journal of Education and Learning, 3(1), 1-12.
59. Silverman, D. (2018). Nitel verileri yorumlama. E, Dinç (Çev.). Pegem Akademi Yayıncılık.
60. Süral, S. (2015). Sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının öğretmen yetiştirme programındaki derslerin gerekliliği ve işe vurukluk düzeyleri hakkındaki görüşleri. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 34-43.
61. Şahin, Ç., & Kartal, O. Y. (2013). Sınıf öğretmeni adaylarının sınıf öğretmeni yetiştirme programı hakkındaki görüşleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 164-190.
62. Şekerci, K. (2015). Birleştirilmiş sınıflarda görevli öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi Şanlıurfa il örneği, (Tez No. 439891) [Yüksek lisans tezi, Zirve Üniversitesi- Gaziantep]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
63. Şişman, M., & Turan, S. (2002, 16-17 Mayıs). Dünyada eğitim yöneticilerinin yetiştirilmesine ilişkin başlıca yönelimler ve Türkiye için çıkarılabilecek bazı sonuçlar. 21. Yüzyıl Eğitim Yöneticilerinin Yetiştirilmesi Sempozyumu. Ankara, Türkiye.
64. Taş, A., & Önder, E. (2010). 2004 yılı ve sonrasında yayınlanan eğitim kurumları yöneticilerinin atama ve yer değiştirmelerine ilişkin yönetmeliklerin karşılaştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(12), 171-185.
65. Taymaz, H. (2003). Okul yönetimi (7. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
66. Taymaz, H. (2015). Eğitim sisteminde teftiş: kavramlar, ilkeler, yöntemler. Pegem Akademi Yayınları.
67. Thomas, C., & Shaw, C. (1992). Issues in the development of multigrade schools (Vol. 172). Washington DC: The World Bank.
68. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
69. Yılmaz, S.B. (2019). Öğretmen yeterlilik ve tükenmişlik algıları: Birleştirilmiş sınıfta görev yapan sınıf öğretmenleri üzerinde bir inceleme, (Tez No. 584467) [Yüksek lisans tezi, Kafkas Üniversitesi-Kars]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.