Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Biçimlendirici Değerlendirmeye Yönelik Görüşleri

Öz

Çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin biçimlendirici değerlendirmeye yönelik görüşlerini araştırmaktır. Çalışma temel nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde kolay ulaşılabilir örnekleme kullanılmıştır. Toplam 28 sosyal bilgiler öğretmeni ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında açık uçlu soruların yer aldığı görüş formu kullanılmıştır. Veriler, içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmanın bulgularından hareketle sosyal bilgiler öğretmenlerinin biçimlendirici değerlendirmeyi süreç temelli olarak tanımladıkları, önemli buldukları, göreli olarak daha bilinen biçimlendirici değerlendirme tekniklerini kullandıkları, öğrencilerin biçimlendirici değerlendirme tekniklerini olumlu yaklaştıkları, az sayıda da olsa bazı öğrencilerin not ve puan odakları değerlendirmeyi tercih ettikleri, veli desteğinin olmadığı, ders zamanın yetersiz olduğu, kalabalık sınıflarda uygulamanın sınırlı olduğu ve öğrenci ve öğretmen açısından zor bir süreç olduğu şeklinde sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle, 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer verilen biçimlendirici değerlendirme ve geri bildirim teknikleri hakkında öğretmenlerin bilgilendirilmesi, biçimlendirici değerlendirmenin önemi hakkında öğrenci ve velilerin bilgilendirilmesi, farklı örneklem gruplarıyla ve farklı araştırma yöntemleri ile araştırmaların yapılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Biçimlendirici değerlendirme
• sosyal bilgiler
• sosyal bilgiler öğretmeni

Social Studies Teachers’ Views on Formative Assessment

Öz

The aim of the study is to explore social studies teachers’ views on formative assessment. Formative assessment allows teachers to make immediate adjustments by identifying students’ deficiencies. Formative assessment is based on the understanding that learning is a process. Formative assessment can be carried out at any stage of the teaching process and helps to identify students’ strengths and weaknesses. In addition, formative assessment allows teachers to flexibly change their teaching methods and techniques. This flexibility helps to better support students with different learning styles in social studies lessons. The study was conducted with basic qualitative research method. Convenience sampling was used to determine the participants. The study was conducted with a total of 28 social studies teachers. An interview form with open-ended questions was used to collect the data. The data were analyzed by content analysis. Based on the findings of the study, it was concluded that social studies teachers defined formative assessment as process-based, found it important, used relatively more known formative assessment techniques, students approached formative assessment techniques positively, some students, albeit a small number, preferred to focus on grades and points, there was no parental support, there was insufficient class time, it was difficult to apply in crowded classes, and it was a difficult process for students and teachers. Based on these results, it can be recommended to inform teachers about formative assessment and feedback techniques included in the 2024 social studies curriculum, to inform students and parents about the importance of formative assessment, and to conduct research with different sample groups and different research methods.

Anahtar Kelimeler

• Formative assessment
• social studies
• social studies teacher

Kaynakça

1. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching and assessing: a revision of bloom’s taxonomy of educational objectives: Complete Edition. Longman.
2. Andrade, H. G. (2005). Teaching with rubrics: The good, the bad, and the ugly. College Teaching, 53(1), 27-31.
3. Andrade, H. (2008). Self-Assessment through Rubrics. Educational Leadership, 4, 60-63.
4. Andrade, H. L. (2019). A critical review of research on student self-assessment. Frontiers in Education, 4, 87.
5. Andrade, H., & Valtcheva, A. (2009). Promoting learning and achievement through self-assessment. Theory Into Practice, 48(1), 12-19.
6. Aydın, S., & Bayazıt, İ. (2021). Nitel araştırmalarda geçerlik ve güvenirlik. M. Çelebi (Ed.), Nitel araştırma yöntemleri (s.182-209) içinde. Pegem Akademi.
7. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
8. Barrett, H. (2007). Researching electronic portfolios and learner engagement: The REFLECT Initiative. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 50(6), 436-449. https://doi.org/10.1598/JAAL.50.6.2

9. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
10. Bayrak, N., Çalık, M., & Doğan, S. (2019). Biyoloji öğretmenlerinin biçimlendirici değerlendirmeye yönelik uygulamaları: Öğrenme eksikliğini tanımlama ögesi örneği. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(46), 132-149. https://doi.org/10.9779/pauefd.440455.
11. Birgin, O., & Baki, A. (2012). Sınıf öğretmenlerinin ölçme-değerlendirme uygulama amaçlarının yeni matematik öğretimi programı kapsamında incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 37(165), 152-167.
12. Birinci Konur, K., & Konur, B. (2011). İlköğretim öğretmenlerinin kullandıkları ölçme değerlendirme metotlarına ilişkin görüşleri. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 5(2), 138-155.
13. Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policies, and Practices, 5(1), 7-74.
14. Black, P., & Wiliam, D. (2009). Developing the theory of formative assessment. Educational Assessment, Evaluation and Accountability, 21(1), 5-31. https://doi.org/10.1007/s11092-008-9068-5
15. Bogdan, R. C., & Biklen, S. K. (2007). Qualitative research for education: An ıntroduction to theory and methods. Pearson Education, Inc.
16. Boud, D. (1995). Enhancing learning through self-assessment. Kogan Page.
17. Brookhart, S. M. (2010). Formative assessment strategies for every classroom. ASCD.
18. Brookhart, S.M. (2013). How to create and use rubrics for formative assessment and grading. ASCD.
19. Brookhart, S. M. (2017). How to use grading to improve learning. ASCD.
20. Brusilovsky, P., & Millán, E. (2007). User Models for Adaptive Hypermedia and Adaptive Educational Systems. In P. Brusilovsky, A. Kobsa, & W. Nejdl (Eds.), The Adaptive Web (pp. 3-53). Springer-Verlag.
21. Bulunuz, N., & Bulunuz, M. (2017). Biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının lise öğrencilerinin denge ve tork kavramlarını anlamalarına etkisinin değerlendirilmesi. Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi, 7(1), 21-33.
22. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
23. Creswell, J. W. (2012). Educational research: planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson Education.
24. Çelik, T. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının web 2.0 uygulamalarıyla biçimlendirici değerlendirme deneyimlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(231), 173-198. https://doi.org/10.37669/milliegitim.713075
25. Çelik, T., & Tepe, T. (2022). Sanal öğrenme ortamlarında sosyal bilgilerde dijital uygulamalar ile biçimsel değerlendirme tasarımları. Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 22-43.
26. Çepni, S. (2007). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Celepler Matbaacılık.
27. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.
28. Demir, M., Tananis, C., & Trahan, K. (2019). İlköğretim okullarında kullanılan alternatif değerlendirme yöntemlerinin değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 44(197). doi:http://dx.doi.org/10.15390/EB.2019.6272
29. Ercan, F., & Altun, S. A. (2005). İlköğretim fen ve teknoloji dersi 4. ve 5. sınıflar öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri. Eğitimde Yansımalar: VIII Yeni İlköğretim Programlarını Değerlendirme Sempozyumu Bildiriler Kitabı (s. 311-319). Sim Matbaası.
30. Erdoğan, M. (2005). Yeni geliştirilen beşinci sınıf fen ve teknoloji dersi müfredatı: pilot uygulama yansımaları. Eğitimde Yansımalar: VIII Yeni İlköğretim Programlarını Değerlendirme Sempozyumu Bildiriler Kitabı (s. 299-310). Sim Matbaası.
31. Gelbal, S., & Kelecioğlu, H. (2007). Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme yöntemleri hakkındaki yeterlik algıları ve karşılaştıkları sorunlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 135-145.
32. Golzar, J., Noor, S., & Tajik, O. (2022). Convenience sampling. International Journal of Education & Language Studies, 1(2), 72-77.
33. Guskey, T. R. (2003). How classroom assessments improve learning. Educational Leadership, 60(5), 6-11.
34. Hattie, J. (2009). Visible learning: a synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
35. Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81-112.
36. Heritage, M. (2010). Formative assessment: Making it happen in the classroom. Corwin.
37. Irons, A. (2008). Enhancing learning through formative assessment, Routledge.
38. Işık, S. (2024). Sosyal bilgiler dersinde sınıf içi geri bildirim uygulamalarının öğrenci başarısına etkisi (Tez no. 871217 [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
39. İnaltun, H., & Ateş, S. (2018). Fen bilimleri eğitiminde biçimlendirici değerlendirme: Literatür taraması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(2), 567-612. https://doi.org/10.17152/gefad.353975
40. Kaleli Yılmaz, G. (2012). Matematik öğretiminde bilgisayar teknolojisinin kullanımına yönelik tasarlanan HİE kursunun etkililiğinin incelenmesi: Bayburt ili örneği. (Tez no. 321892). [Doktora tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi-Trabzon]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
41. Karaman, P., & Karaman, A. (2017). Investigating teacher candidates’ use of formative assessment: Action research model. Kastamonu Education Journal, 25(6), 2385-2400.
42. Karaoğlan Yılmaz, F. G., & Yılmaz, R. (2019). Bir oyunlaştırma ve biçimlendirici değerlendirme aracı olarak kahoot kullanımına yönelik öğretmen adaylarının görüşlerinin incelenmesi. II. International Symposium of Academic Studies on Education and Culture (ss. 331-337). Denizli.
43. Koçak, B. (2021). Biçimlendirici (formative) değerlendirmeye yönelik coğrafya öğretmenlerinin tutumlarının algılarının ve uygulamalarının belirlenmesi. Yayımlanmamış [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi-Konya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
44. McMillan, J. H. (2007). Classroom Assessment: Principles and Practice for Effective Standards-Based Instruction. Pearson.
45. MEB. (2005). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
46. MEB. (2024a). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
47. MEB. (2024b). Türkiye yüzyılı maarif modeli: Öğretim programları ortak metni. Millî Eğitim Bakanlığı.
48. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. (S. Turan, Çev. Ed.). Nobel.
49. Metin, M., & Özmen, H. (2010). Biçimlendirici değerlendirmeye yönelik öğretmen adaylarının düşünceleri. Milli Eğitim Dergisi, 40(187), 293-310.
50. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2016). Analizde ilk adımlar. (A. Ersoy, Çev.). S. Akbaba, & A. Ersoy (Çev. Ed.), Nitel veri analizi: Genişletilmiş bir kaynak kitap (s. 50-89) içinde. Pegem Akademi.
51. Moon, J. A. (1999). Reflection in learning and professional development: Theory and practice. Routledge.
52. Moss, C. M., & Brookhart, S. M. (2012). Learning targets: Helping students aim for understanding in today's lesson. ASCD.
53. Nicol, D. J., & Macfarlane Dick, D. (2006). Formative assessment and self-regulated learning: A model and seven principles of good feedback practice. Studies in Higher Education, 31(2), 199-218.
54. Ozan, C. (2017). Biçimlendirici değerlendirmenin öğrencilerin akademik başarı, tutum ve öz düzenleme becerilerine etkisi. (Tez no. 458732) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi-Erzurum]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
55. Ozan, C., & Bahadır, E. (2024). Öğretmenlerin biçimlendirici değerlendirme uygulamaları ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 1119-1158.
56. Race, P. (2001). Using feedback to help students learn. Higher Education Academy.
57. Race, P. (2006). The lecturer's toolkit – a practical guide to assessment, learning and teaching. 3rd Edition, Routledge.
58. Ruiz Primo, M. A., & Furtak, E. M. (2006). Informal Formative Assessment and Scientific Inquiry: Exploring Teachers’ Practices and Student Learning. Educational Assessment, 11, 205-235. https://doi.org/10.1080/10627197.2006.9652991
59. Sadler, D. R. (1989). Formative assessment and the design of instructional systems. Instructional Science, 18(2), 119-144.
60. Shavelson, R. J., Young, D. B., Ayala, C. C., Brandon, P. R., Furtak, E. M., Ruiz Primo, M. A., & Yin, Y. (2008). On the impact of curriculum-embedded formative assessment on learning: A collaboration between curriculum and assessment developers. Applied Measurement in Education, 21(4), 295–314. https://doi.org/10.1080/08957340802347647
61. Shepard, L. A. (2000). The role of assessment in a learning culture. Educational Researcher, 29(7), 4-14.
62. Shute, V. J. (2008). Focus on formative feedback. Educational Psychologist, 43(4), 223-234.
63. Stiggins, R. J. (2005). From formative assessment to assessment for learning: A path to success in standards-based schools. Phi Delta Kappan, 87(4), 324-328.
64. Strauss, A. L., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: grounded theory procedures and techniques. Sage.
65. Taras, M. (2005). Assessment - Summative and formative - Some theoretical reflections. British Journal of Educational Studies, 53(4), 466-478.
66. Tomlinson, C. A. (2001). How to Differentiate Instruction in Mixed-Ability Classrooms. Pearson Education.
67. Topping, K. (2009). Peer assessment. Theory Into Practice, 48(1), 20-27.
68. Wiliam, D. (2011). Embedded formative assessment. Solution Tree Press.
69. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
70. Zengin, Y. Bars, M., & Şimşek, Ö. (2017). Matematik öğretiminin biçimlendirici değerlendirme sürecinde Kahoot! ve Plickers uygulamalarının incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 602-626. https://doi.org/10.12984/egeefd.318647