EN
TR
MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ
Öz
Günümüzde var olan tüm toplumların çoğunun folklor ve kültürlerinde mutlaka onlar için derin bir anlamı olan ve kutsal saydıkları en az bir tane sembol ya da ikon olarak belirledikleri hayvan vardır. Macar toplumu için bu hayvan onların Turul, Türklerin ise Tuğrul olarak adlandırdığı dev yırtıcı kuştur. Tam olarak hangi tür bir kuş olduğu kesin bilinmese de kartal ya da doğan olduğu yönünde hem Macar hem de Türk kaynaklarında neredeyse fikir birliği bulunmaktadır. Turul kuşu sadece Macar mitolojisi ve efsanelerinde yer almakla kalmamış aynı zamanda tarih boyunca Macarların armalarına, bayraklarına ve kültürel birçok ögelerine etki etmiş, günümüzde dahi kıyafetlerde, heykellerde, şarkılarda ve milli gurur olarak içlerinde yaşamaya ve onları etkilemeye devam etmektedir. Macar kroniklerinde Turul kuşu tekrarlanan ve ön plana çıkan bir motiftir. İlk Macar kroniği olarak bilinen Gesta Ungarorum’dan Macarların son kroniği olarak bilinen Chronica Hungarorum’a kadar birçok kronikte Turul efsanesi ayrıntılı bir şekilde yer alır ve Chronicon Pictum (Képes Kronika) 14. yüzyılda bu motife içerdiği minyatürlerde yer verir. Bunun yanı sıra Turul kuşu birçok Macar şehir, kasaba ve köyünün armalarında yer almakta ve böylece halkın ortak bilinçaltını sahip oldukları bu sembolizm ile yansıtmalarını sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı Turul’un etimolojisi ve kökeninden başlayarak Chronicon Pictum (Képes Kronika) başta olmak üzere çeşitli Macar kronikleri ve kaynaklardaki tasvir ve anlatımı, değişik Macar yerleşim bölgesi armalarında nasıl kullanıldığını ve bununla bağlantılı olarak günümüzde hala nasıl yaşatıldığını ve etkisini göstermektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altınkaynak, Erdoğan, ‘‘Yer Altı Diyarının Kartalı’’, Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, C. 9, S. 26, 2003, ss. 147-148.
- Béni, Alexandra, ‘‘Turul, the Mystical Hungarian Mytological Bird’’, https://dailynewshungary.com/turul-the-mystical-hungarian-mythological-bird/, Erişim Tarihi: 14.1.2024.
- Cambridge Dictionary, ‘‘Coat of Arms’’, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/coat-of-arms, Erişim Tarihi: 5.1.2024.
- Csécsei, Nóra, ‘‘Explore the Development of the Hungarian Coat of Arms’’, https://dailynewshungary.com/explore-the-development-of-the-hungarian-coat-of- arms/, Erişim Tarihi: 4.1.2024.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çağdaş Avrupa Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
30 Haziran 2024
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2024
Gönderilme Tarihi
16 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
29 Haziran 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 6 Sayı: 1
APA
Sungur, Z. B. (2024). MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 6(1), 20-42. https://doi.org/10.52735/bellek.1482758
AMA
1.Sungur ZB. MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2024;6(1):20-42. doi:10.52735/bellek.1482758
Chicago
Sungur, Zeynep Büşra. 2024. “MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 6 (1): 20-42. https://doi.org/10.52735/bellek.1482758.
EndNote
Sungur ZB (01 Haziran 2024) MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 6 1 20–42.
IEEE
[1]Z. B. Sungur, “MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ”, BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, ss. 20–42, Haz. 2024, doi: 10.52735/bellek.1482758.
ISNAD
Sungur, Zeynep Büşra. “MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 6/1 (01 Haziran 2024): 20-42. https://doi.org/10.52735/bellek.1482758.
JAMA
1.Sungur ZB. MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2024;6:20–42.
MLA
Sungur, Zeynep Büşra. “MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Haziran 2024, ss. 20-42, doi:10.52735/bellek.1482758.
Vancouver
1.Zeynep Büşra Sungur. MACAR KRONİKLERİ VE YERLEŞİM ARMALARINDA YER ALAN TURUL (TUĞRUL) KUŞU SEMBOLİZMİ. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2024;6(1):20-42. doi:10.52735/bellek.1482758