A STUDY ON THE LIFE AND WORKS OF EBUZZIYA MEHMED TEVFIK LIFE AS A IDEA AND POLITICAL MAN

Öz

The Tanzimat period is one of most important periods of Ottoman history an literatüre. During this period, there have been great changes in almost every field. The intellectuals of the period carried out important activities to spread the changes seen as “Westernization”. In the Ottoman Empire journalist, publisher and politician Tevfik Ebüz'zi which is a person that makes printing art in Turkey.

Ebüzziya Tevfik is one of most important personalities of the Tanzimat in the field of press an printing. There are many studies wwritten by Ebüzziya. These studies provide information about the social, cultural and literary life of the period of Tanzimat. Ebüzziya Tevfik, who was the Pioneer of innovations in may fields such as press, journalism and printing technıgues in ottoman perod, is known an encyclopedic Publisher who introduced important names of Tanzimat perod to the next generations as well as his literary personality. Ebüzziya Tevfik is an Ottoman intellectual who believes that a nation can only if it adheres to its customs and traditions, national and religious beliefs and at the same time accepting all kinds of innovations useful to it. İn this study, Ebüzziya Tevfik’s life, literary personality, his Works and innovations in field of printing, as well as contributions to the life of the press by addressing the contrubition of the study is aimed to contribute to the studies in the field of litertature history.

Ebüzziya Tevfik is an important person in the history of Turkish press with her identity as a printer, journalist and publisher. Despite all the difficulties, he did not stop fighting for the press. He continued this struggle through his life by publishing newspapers, magazines and salname. The closure of the newspapers he worked in, his arrest due to differences of opinion with the administration of the period, even his exile, did not turn him off. The newspapers and magazines he worked were closed due to his critisism of the management of the period and he was exiled for these reasons. He published magazines of different names against the period management and tried to convey his thoughst to the public in this way.

It brought western innovations in many areas to the country, became the first da in many subjects, spent a quarter of its life in the struggles for Hürriyet and the Constitutional Monarchy. When we look at the work of Ebüzziya Tevfik; The first copyright play “Ecel-i Kaza” is his work. He was the first person to publish three newspapers and magazines in the same year. The first special year, name Salname-i Hadika”, was issued by him. In addition, he published the salnames (annuals) issued by the state for the first time in print letters. He prepared the first history of anthological literature under the name of une Numune-i Edebiyat-ı Osmaniye”. He published his first idea magazine “Mecmuayı Ebüzziya”. He was the first person to be awarded a medal of merit by the West for his work in the field of printing. The first illustrated calendar was printed in his printing press. He was the first publisher to publish books in a collection. The name of the series is aphane Kitaphane-i Ebüzziya.. He was the first secret organization history writer. He wrote the history of the “New Ottomans” movement. It is the first worker movement to defend the march of the shipyard workers to the government center in a newspaper article. She is the editor in charge of the first women's magazine “Terakki-i Muhadderat”. The first women’s calendar, the Calendar of Nisa Nis, was published by him.

Ebüzziya Tevfik changed the face of Turkish printing especially with the modern methods applied in the field of printing. Ebüz’ziya Tevfik was influenced by the important writers of the period, Namık Kemal and Şinasi. Although he did not receive a very good education, he taught himself foreign languages ​​such as French, German, Arabic and Persian. He has used the languages ​​he has learned effectively and made translations as well as following the developments in the field of printing in the West and contributing to the establishment of a modern printing house in the western sense in our country.

In this article, Ebüzziya Tevfik's life, works, thinking structure and innovations brought to the country are discussed with a different point of view.

Anahtar Kelimeler

• Literary History,Ebüzziya Tevfik,The Entellectual of Tanzimat Era

BİR FİKİR VE SİYASET ADAMI OLARAK EBÜZZİYA MEHMED TEVFİK HAYATI VE ESERLERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Öz

Ebüzziya Tevfik matbaacı, gazeteci ve yayımcı kimliği ile Türk basın tarihinin önemli şahsiyetlerinden birisidir. Yaşadığı bütün zorluklara rağmen basın uğruna mücadele etmekten vazgeçmemiştir. Bu mücadeleyi, gazete, dergi ve salname neşrederek ömrü boyunca devam ettirmiştir. Dönemin yönetimine yönelttiği eleştiri yazıları sebebiyle çalıştığı gazeteler ve dergiler kapatılmış ve bu sebeplerle sürgüne gönderilmiştir. Dönem yönetimine karşı farklı isimlerde dergiler çıkarmış ve düşüncelerini bu yolla halka aktarmaya çalışmıştır.

Ülkeye pek çok alanda Batı yeniliklerini getirmiş, pek çok konuda ilk olmuş, Hürriyet ve Meşrutiyet uğruna giriştiği mücadelelerde ömrünün dörtte birini hapiste geçirmiş gerek istibdat gerekse Meşrutiyet dönemlerinde 11 defa tutuklanmış, evi-işyeri basılmış, evraklarına el konulmuştur.

Ebüzziya Tevfik’in çalışmalarına bakıldığında; İlk telif piyes “Ecel-i Kaza” onun eseridir. Aynı yıl içinde hem üç gazete hem de dergi yayınlayan ilk kişi O’dur. “Salname-i Hadika” ismiyle ilk özel yıllık onun tarafından çıkarılmıştır. Ayrıca devletin çıkardığı salnameleri (yıllıkları) matbaa harfleriyle ilk kez o basmıştır. İlk antolojik edebiyat tarihini, “Numune-i Edebiyat-ı Osmaniye” adıyla hazırlamıştır. İlk fikir dergisi olan “Mecmuayı Ebüzziya”yı yayınlamıştır. Matbaacılık alanında yaptıklarından Batı tarafından liyakat madalyası verilen ilk kişidir. İlk resimli takvim onun matbaasında basılmıştır. Külliyat halinde kitap basan ilk yayıncıdır. Serinin adı “Kitaphane-i Ebüzziya”dır. İlk gizli örgüt tarihi yazarıdır. “Yeni Osmanlılar” hareketinin tarihini yazmıştır. İlk işçi hareketi olarak kabul edilen, tersane işçilerinin hükümet merkezine yürüyüşünü gazete yazısıyla savunan kişidir. İlk kadın dergisi olan “Terakki-i Muhadderat”ın yazı işleri sorumlusudur. İlk kadın takvimi olan “Takvimü’n Nisa” onun tarafından basılmıştır.

 Ebüzziya Tevfik matbaacılık alanında uyguladığı modern yöntemler sayesinde Türk matbaacılığının çehresini değiştirmiştir. Ebüzziya Tevfik dönemin önemli yazarlarından Namık Kemal ve Şinasi’den düşünce olarak etkilenmiştir. Çok iyi bir eğitim almamış olmasına rağmen kendisini yetiştirmiş; Fransızca, Almanca, Arapça ve Farsça gibi yabancı dilleri öğrenmiştir. Öğrendiği dilleri etkili olarak kullanmış hem tercümeler yapmış hem de Batı’daki matbaa alanındaki gelişmeleri takip ederek ülkemizde batılı anlamda modern matbaanın kurulmasına katkıda bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Edebiyat Tarihi,Ebüzziya Tevfik,Tanzimat Dönemi Aydını,Matbaa

Kaynakça

1. Büyük Ansiklopedi, “Ebüzziya Tevfik”, C. IV, Milliyet Yayınları, 1990, s. 1480.
2. Ebüzziya Tevfik, Yeni Osmanlılar, (Çev.: Ş. Kutlu), Pegasus Yayınları, İstanbul 2006.
3. Gür, Âlim, Ebüzziya Tevfik Hayatı; Dil, Edebiyat, Basın, Yayın ve Matbaacılığa Katkıları, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 2009.
4. https://edebiyatvesanatakademisi.com/oyku-tiyatro-deneme-yazarlarimiz/ebuzziya-tevfik-hayati-eserleri-ve-hizmetleri/973, E.T.: 05.05.2019.
5. Işık, İhsan, “Ebüzziya Tevfik”, Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, C. III, Elvan Yayınları, Ankara 2006, s.1029.
6. İslam Ansiklopedisi, “Ebüzziya Mehmed Tevfik”, C. 10, TDV. Yay., İstanbul 1994, s. 377.
7. Kara, Abdullah, H. 1297/M. 1880 Senesine ait Salname-i Kameri’nin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep 2014.
8. Karataş, Talat, Salname-i Hadika ve Salname-i Ebüzziya’nın Transliterasyonu, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep 2010.

9. Mercanlıgil Gündoğdu, Fahriye, “Ebüzziya Tevfik’in Türk Basımına Getirdiği Yenilikler”, Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, C. 32, S.1, 1983, ss. 5-10.
10. Tansel, F. A., “Ebüzziya Tevfik”, İslam Ansiklopedisi, MEB Yayınları, C. IV, Cüz 29-33, İstanbul 1964, s. 100.
11. Ziyad Ebüzziya, “Ebüzziya Mehmet Tevfik”, DİA, C. 10, İstanbul 1964, ss. 374-378
12. Ziyad Ebüzziya, “Ebüzziya Tevfik”, TDEA, Dergâh Yayınları, C. II, İstanbul 1977, s. 418.