Araştırma Makalesi

KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI

Cilt: 2 Sayı: 1 30 Haziran 2020
PDF İndir
EN TR

KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI

Öz

Çok-partili hayata geçiş çabalarını yoğunlaştığı günlerde yani Demokrat Parti’nin kuruluş sürecinde Milli Şef ve CHP Değişmez Genel Başkanı olan İnönü ve CHP'liler ortaya bir iddia atmışlardı. Bu iddia yeni kurulan partinin, yani “Demokrat Parti'nin bir muvazaa partisi” olduğuydu. Bu çevrelere göre Demokrat Parti kurulurken Bayar, İnönü'nün iznini almıştı. Millî Şef İnönü, Demokrat Parti'nin Bayar başkanlığında kurulmasına sıcak bakmıştı. Ayrıca partinin kuruluş süreci içerisinde Bayar, İnönü ile sürekli bir ilişki içerisinde olmuştu. CHP'liler istediği için ülkede demokrasiye geçilmiş ve yeni partiler kurulmuştu. CHP çevrelerinde böyle bir iddianın ortaya atılmasına sebep olan hadise, Bayar'ın 4 Aralık 1945 günü İnönü tarafından Çankaya Köşkü'ne yemeğe davet edilmesi ve onunla baş başa yediği akşam yemeğidir. Bu yemek daveti, yeni bir partinin kurulmasından hoşnut olmayan CHP'lilerce başka mecralara çekilmişti. Bu çevreler "yeni parti bir muvazaa" partisidir şeklinde yaygara yapmışlardır. İnönü bu görüşmeyle ilgili olarak Celal Bayar’ın kuracakları Demokrat Parti’nin programını nezaketen kendisine getirdiğini ve kendisiyle partisi hakkında görüştüklerini ve hiçbir zata bir parti teşkil etmesi için teklif ve telkinde bulunmadığını söyleyerek muvazaa iddialarının doğru olmadığını belirtmiştir. Muvazaa iddialarının muhatabı olan Demokrat Parti’nin Celal Bayar ve Adnan Menderes gibi kurucuları da 7 Ocak 1946 günü yaptıkları basın toplantısında “Muvazaanın hafiflik olduğu ve ne bunu kabul edecek ne de bu teklifi ileri sürecek kimseler olmadığını ve zaten ülkenin de muvazaalı işlere de tahammülü bulunmadığı” açıklamasını yaparak iddiaları kesinlikle reddetmişlerdir. Bu çalışmada Demokrat Parti’nin kuruluş sürecinde siyasi çevreler ve basında tartışılan “muvazaa iddiaları” ele alınıp, verilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmad, Feroz ve Bedia Turgay, Türkiye'de Çok Partili Politikanın Açıklamalı Kronolojisi 1945-1971, Ankara 1976.
  2. Bayar, Celal, Başvekilim Adnan Menderes, Der.: İsmet Bozdağ, Baha Matbaası, İstanbul 1969.
  3. Birand, Mehmet Ali, Demirkırat, Bir Demokrasinin Doğuşu, İstanbul 1991.
  4. Burçak, Rıfkı Salim, Türkiye’de Demokrasiye Geçiş 1945-1950, Olgaç Matbaası, Ankara 1954.
  5. Demiray, Tahsin, Partiler kurulur mu? Doğar mı?, Türkiye Köylü Partisi Yayınları, İstanbul 1957.
  6. Demokrat Parti Tüzük ve Proğram, İstanbul 1946.
  7. Doğan, Avni, Kurtuluş, Kuruluş ve Sonrası, Dünya Yayınları, İstanbul 1964.
  8. Erer, Tekin, Türkiye’de Parti Kavgaları, 2. Baskı, Tekin Yayınevi, İstanbul 1966.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2020

Kabul Tarihi

30 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 2 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akandere, O. (2020). KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 2(1), 63-76. https://izlik.org/JA47BU58MH
AMA
1.Akandere O. KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2020;2(1):63-76. https://izlik.org/JA47BU58MH
Chicago
Akandere, Osman. 2020. “KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 2 (1): 63-76. https://izlik.org/JA47BU58MH.
EndNote
Akandere O (01 Haziran 2020) KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 2 1 63–76.
IEEE
[1]O. Akandere, “KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI”, BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 2, sy 1, ss. 63–76, Haz. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47BU58MH
ISNAD
Akandere, Osman. “KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 2/1 (01 Haziran 2020): 63-76. https://izlik.org/JA47BU58MH.
JAMA
1.Akandere O. KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2020;2:63–76.
MLA
Akandere, Osman. “KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 2, sy 1, Haziran 2020, ss. 63-76, https://izlik.org/JA47BU58MH.
Vancouver
1.Osman Akandere. KURULUŞ SÜRECİNDE DEMOKRAT PARTİYE YÖNELTİLEN MUVAZAA İTHAMI VE KONUNUN SİYASİ ÇEVRELERDE VE GAZETELERDE ELE ALINIŞI. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2020;2(1):63-76. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47BU58MH