Araştırma Makalesi

ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891)

Cilt: 3 Sayı: 1 30 Haziran 2021
PDF İndir
EN TR

ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891)

Öz

1878 yılından itibaren iç ve dış muhalefetin etkisini azaltmak için bir dizi tedbir alan Sultan II. Abdülhamid, yabancı basında çıkan asılsız haberleri önlemek için 1884 yılında Hariciye Nezareti’ne bağlı Matbuat-ı Ecnebiye Müdüriyeti’ni kurmuştur. Osmanlı sınırları içinde yayın yapan Türkçe dışı basın ve Avrupa basınını takip ederek gerektiğinde tekzip ve reddiye yazmak Matbuat-ı Ecnebiye Müdüriyeti’nin görevi idi. Bu müdüriyetin kurulmasındaki amaç, Avrupa kamuoyunda hasara uğrayan imparatorluk imajını düzeltmek, eski haşmetli günlerinden eser kalmayan devletin dünya dengesindeki yerini tamamen yitirmesini önlemekti. Kurumun ilk müdürü Keçecizâde Abdullah Macid Bey’in Altıncı Daire-i Belediye Reisliği’ne nakledilmesiyle müdürlüğe 27 Ağustos 1890 tarihinde Hariciye Mektupçusu Salih Münir Bey tayin edilmiştir. Münir Bey, İstanbul’da yayın yapan yabancı dilli gazetelerin takibi ile ilgilendiği gibi Avrupa’daki saygın gazete ve gazetecilerle görüşerek onları para ve nişanlarla Osmanlı yanlısı yayınlar yapmaya teşvik etmiştir. Salih Münir Bey’in Matbuat-ı Ecnebiye Müdürlüğü, imparatorluk üzerindeki Fransız-Alman rekabeti sebebiyle uzun sürmemiştir. Beyoğlu’nda Fransız çıkarları doğrultusunda yayın yapan Le Stamboul gazetesinin Alman imparatoru hakkındaki ifadeleri, Fransa yanlısı Salih Münir Bey’in müdüriyet görevini tehlikeye düşürmüştür. II. Abdülhamid, ittifak içerisinde olduğu Alman imparatoru aleyhinde yayın yapılmasının ilişkilere zarar vereceğini düşünerek hem gazeteyi kapatmış hem de yakın adamlarından olmasına rağmen 10 Aralık 1891 tarihinde Salih Münir Bey’i görevden almıştır. II. Abdülhamid’in Türkçe dışı basın rejimi hakkında fikir veren Matbuat-ı Ecnebiye Müdürlüğü, Münir Bey’in elçilik yıllarında edineceği deneyimlerle ters yönlü bir seyir takip etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. Dahiliye Nezareti Sicill-i Ahval Defterleri Fihristi (DH.SAİD.d), 1/588.
  3. Hariciye Nezareti Sicill-i Ahval (HR.SAİD), 12/14.
  4. İrade Dahiliye (İ.DH), 1256/98590, 8 Cemaziyelevvel 1309 (10 Aralık 1891).
  5. İrade Hariciye (İ.HR), 294/18505 8 Şaban 1301 (2 Haziran 1884).
  6. İrade Hariciye (İ.HR), 319/20510, 25 Zilhicce 1307 (11 Ağustos 1890).
  7. İrade Hariciye (İ.HR), 414/35, 21 Receb 1306 (18 Ağustos 1908).
  8. İrade Hususi (İ.HUS), 44/91, 4 Receb 1313 (20 Aralık 1895).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

27 Nisan 2021

Kabul Tarihi

9 Haziran 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 3 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Hızlı, K. (2021). ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 3(1), 45-56. https://doi.org/10.52735/bellek.928867
AMA
1.Hızlı K. ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2021;3(1):45-56. doi:10.52735/bellek.928867
Chicago
Hızlı, Kasım. 2021. “ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891)”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 3 (1): 45-56. https://doi.org/10.52735/bellek.928867.
EndNote
Hızlı K (01 Haziran 2021) ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 3 1 45–56.
IEEE
[1]K. Hızlı, “ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891)”, BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 1, ss. 45–56, Haz. 2021, doi: 10.52735/bellek.928867.
ISNAD
Hızlı, Kasım. “ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891)”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 3/1 (01 Haziran 2021): 45-56. https://doi.org/10.52735/bellek.928867.
JAMA
1.Hızlı K. ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2021;3:45–56.
MLA
Hızlı, Kasım. “ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891)”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2021, ss. 45-56, doi:10.52735/bellek.928867.
Vancouver
1.Kasım Hızlı. ÇORLULUZÂDE SALİH MÜNİR BEY’İN MATBUAT-I ECNEBİYE MÜDÜRLÜĞÜ (1890-1891). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2021;3(1):45-56. doi:10.52735/bellek.928867

Cited By