Araştırma Makalesi

Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: “Osmanlı” Tayyaresi

Cilt: 2023 Sayı: 2 23 Eylül 2023
PDF İndir

Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: “Osmanlı” Tayyaresi

Öz

XX. Yüzyılın en önemli icadı olan uçak, savaş stratejisine yönelik taktik ve operatif anlayışı değiştiren en önemli enstrüman olmuştur. Bu kapsamda uçakların keşif, gözetleme, ulaştırma, haberleşme, taarruz, bombardıman, beyanname atma ve topçulara yön verme gibi nitelikleri onu harp ortamının vazgeçilmez bir unsuru haline getirmiştir. İtalyanlar tarafından İlk kez Trablusgarp Harbi’nde kullanılan uçaklar, tüm dünyada askeri havacılık teşkilatının kuruluşuna ve yeni bir askeri sınıfın ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Osmanlı Ordusunun Trablusgarp’ta bu yeni savaş aracının etkilerine maruz kalması ve uçakların öneminin anlaşılması Türk devlet adamlarının harekete geçmesine etki etmiştir. Bu kapsamda Osmanlı Harbiye Nezareti tarafından personele havacılık eğitimi aldırılması ve uçak temin etmeye dönük faaliyetlere girişilmiştir. 1911 yılında Avrupa’ya gönderilecek personelin seçimi ve faaliyetlerin organizasyonu için bir komisyon kurulması kararlaştırılmıştır. Bu komisyonun yaptığı sınav sonucunda Yüzbaşı Fesa (Evrensev) ile Üsteğmen Yusuf Kenan Beylerin Fransa’da Bleriot Tayyare Fabrikasının Uçuş Okulu’nda eğitim alması planlanmıştır. Bu sırada bu pilotların eğitimlerini tamamladıktan sonra kullanması için iki tayyare alınması kararlaştırılmıştır. Sonuçta Paris Askeri Ataşe Vekili Yüzbaşı Süleyman Tevfik Bey’in girişimleri ile Deperdussin model iki adet tayyare satın alınmıştır. Satın alınan uçaklardan birine Padişah V. Mehmet Reşat’ın isteği üzerine “Osmanlı” adı verilmiştir. “Osmanlı” Tayyaresi, Türk havacılık tarihinde gerçekleştirilen birçok ilk ile adını duyurmuştur. Bu kapsamda Balkan Harbi esnasında ilk gece uçuşu ve bir Türk kadınının Türk göklerinde ilk uçuşu “Osmanlı” Tayyaresi ile yapılmıştır. “Osmanlı” Tayyaresi, Birinci Dünya Harbi esnasında İstanbul Yeşilköy’de görevlendirilmiş, ancak bir keşif görevi dönüşü yerden açılan dost ateşi ile envanterden çıkmıştır. Bu çalışmada, Türk ordusunun envanterine giren ilk uçak olan “Osmanlı” Tayyaresinin satın alınma sürecinden envanterden ayrılmasına kadar geçen süreçte yaşananlara, arşiv belgeleri ve tetkik eserler üzerinden yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. CDAB, BOA, BEO. 4013.300907.002.
  2. CDAB, BOA, BEO. 4013.300924.002.
  3. CDAB, BOA, BEO. 4013.300907.001.
  4. CDAB, BOA, BEO. 4013.300924.003.
  5. CDAB, BOA, MV. 1162.00083.001.
  6. CDAB, BOA, BEO. 4017.301212.001.
  7. CDAB, BOA, DH.MTV.D. 48.1.12.
  8. CDAB, BOA, DH.İD.00019.2.00061.002.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

26 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

7 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 2023 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Korkmaz, E. (2023). Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: “Osmanlı” Tayyaresi. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, 2023(2), 150-172. https://doi.org/10.58646/bengi.1303316
AMA
1.Korkmaz E. Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: “Osmanlı” Tayyaresi. BENGİ. 2023;2023(2):150-172. doi:10.58646/bengi.1303316
Chicago
Korkmaz, Erdal. 2023. “Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: ‘Osmanlı’ Tayyaresi”. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi 2023 (2): 150-72. https://doi.org/10.58646/bengi.1303316.
EndNote
Korkmaz E (01 Eylül 2023) Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: “Osmanlı” Tayyaresi. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi 2023 2 150–172.
IEEE
[1]E. Korkmaz, “Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: ‘Osmanlı’ Tayyaresi”, BENGİ, c. 2023, sy 2, ss. 150–172, Eyl. 2023, doi: 10.58646/bengi.1303316.
ISNAD
Korkmaz, Erdal. “Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: ‘Osmanlı’ Tayyaresi”. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi 2023/2 (01 Eylül 2023): 150-172. https://doi.org/10.58646/bengi.1303316.
JAMA
1.Korkmaz E. Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: “Osmanlı” Tayyaresi. BENGİ. 2023;2023:150–172.
MLA
Korkmaz, Erdal. “Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: ‘Osmanlı’ Tayyaresi”. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, c. 2023, sy 2, Eylül 2023, ss. 150-72, doi:10.58646/bengi.1303316.
Vancouver
1.Erdal Korkmaz. Türk Ordusunun Envanterine Giren İlk Uçak: “Osmanlı” Tayyaresi. BENGİ. 01 Eylül 2023;2023(2):150-72. doi:10.58646/bengi.1303316

Cited By

TELİF HAKKI VE YAZAR ETİK SÖZLEŞMESİ FORMU -COPYRGHT and AUTHOR ETHİCAL DECLARATİON


Telif Hakkı Devri Formu imzalanıp, (taratılıp veya resim jpg. vs olabilir) makale başvuru esnasında Dergi sistemine yüklenmelidir.

This Copyright Agreement Form must be signed by all authors and uploaded to the Journal system (It can be scanned and sent as an image, jpg, etc.).