Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler

Mehman Ağayev

doi:10.58646/bengi.1464179

Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler

Öz

1918 yılı Kafkasya’daki milletlerin devletleşme süreci ve bu süreçte sınırlarının belirlenmesi, Osmanlı Devleti’nin ve başta Almanya olmak üzere müttefiklerinin Kafkasyadaki emellerini gerçekleştirmesi bakımından son derece önemli bir dönemi ifade etmektedir. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti tarafından, I. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Kafkas milletleri ve İstanbul’da savaş esnasında ittifak kurduğu devletlerin temsilcileriyle Kafkasya hududundaki meseleleri çözmek üzere Ağustos 1918 yılında toplanması planlanan ancak çeşitli nedenlerden ötürü toplanamayan İstanbul Konferansı’na katılan Azerbaycan Murahhas Heyetinin faaliyetine değinilmiştir. İstanbul Konferansı’nın toplanmamasına rağmen İstanbul’a gelen Azerbaycan heyetinin millî emellerini ve niyetlerini açıkladığı önemli bir “süreç” olarak tarihteki yerini almış, başta M.E. Resulzade olmak üzere faaliyetleri İstanbul basınında geniş yer bulmuştu.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağayev, Mehman, “Bakü’nün 1918’de Düşman İşgalinden Kurtarılmasının Tarihi Önemi ile İlgili Bazı Değerlendirmeler”, Azerbaycan Genç Bilim Adamları I. Sempozyumu Bildirileri (9 Ocak 2005), İstanbul, 2005.
Ağayev, Mehman, Milli Mücadele Yıllarında Türkiye ve Azerbaycan İlişkileri, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbnul, 2006.
Arslan, Ali, “I. Dünya Savaşı Sonunda Nahçivan’da Yapılan Milli Mücadele ve Bugünkü Nahçivan’ın Statüsünün Oluşumu”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C.XIV, No: 41, Temmuz 1998, s. 521- 546.
Aydemir, Şevket Süreyya, Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver Paşa (1914-1922), C. III, İstanbul, Remzi Kitapevi,1985.
Azerbaycan, No:18, 21 Ekim 1918.
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti (1918-1920) Parlament (StenografikHesabatlar), C.I, Bakü, Azerbaycan Neşriyatı, 1998.
Azerbaydjanskaya Demokratiçeskaya Respublika (1918-1920) Vneşnaya Politika (Dokumentı i Materyalı) (Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Dış Politika (Belgeler ve Materyaller), Bakû, Azerbaycan Neşriyatı, 1998.
Bal, Halil, Azerbaycan Cumhuriyetinin Kuruluş Mücadeleleri (1914-1918), Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1996.

Bayraktar, Hilmi, Türkiye-Azerbaycan İlişkileri (1918-1920), Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1994.
Bayur, Yusuf, Hikmet, Türk İnkilap Tarihi, C.III, Kısım 4, Ankara, TTK Yayınları, 1983.
Budak, Mustafa, “Nuri Paşa’nın Kafkas İslam Ordusu Hakkındaki Raporu”, Kafkas Araştırmaları, No: 4, 1998.
Çolak, Mustafa, Alman Arşiv Belgelerine Göre Alman İmparatorluğunun Doğu Politikası Çerçevesinde Kafkasya Politikası (1914-1918), Doktora Tezi, On Dokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun, 1999.
Diplomatiçeskiye Besedı A.A.Topçubaşeva vе İstanbule (Topçubaşev’in İstanbul’daki Diplomatik Görüşmeleri), Bakü, Ergün Yayınları, 1994.
Ermetin, S. Kemal, Anadolu’da ve Azerbaycan’da Türklere Uygulanan Bitmeyen Soykırım, 1. Baskı, İstanbul, Töre Yayınları, 2003.
Fethali Han Hoyski Hayat veFaaliyeti (SenedveMateryaller) Bakû, AzerbaycanNeşriyatı, 1998.
Hasanlı, Cemil, Azerbaycan Cumhuriyeti: Türkiye Yardımından Rusya İşgaline Kadar (1918-1920), Çev. Aslan Erturun. Ankara, Azerbaycan Kültür Derneği Yayınları, 1998.
İkdam, No: 7745, 2 Eylül 1334 (1918); No:7752, 9 Eylül 1334 (1918).
İmanov, Vügar, Ali Merdan Topçubaşi (1865-1934) Lider Bir Aydın ve Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyetinin Temsili, İstanbul, Boğaziçi Yayınları, 2003.
Küçükkayhan, Çetin, Osmanlı Basınına Göre Birest-Litovsk’tan Mondros’a Kadar Kafkasya, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2001.
Osmanlı Devleti ile Azerbaycan Türk Hanlıkları Arasındaki Münasebetlere Dair Arşiv Vesikaları II (1575-1918), Ankara, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları, 1993.
Resulzade, Mehmet Emin , Azerbaycan Cumhuriyeti(Keyfiyet-i Teşekkülü ve Şimdilik Vaziyeti),Haz.,Yavuz Akpinar, İstanbul, Azerbaycan Kültür Derneği Yayınları, 1990.
Saray, Mehmet, Azerbaycan Türkleri Tarihi, İstanbul, Nesil Yayıncılık, 1993.
Tanin, No: 34, 26 Ağustos 1334 (1918).
Topçubaşev, Ali, M., Pisma iz Parija (Paris Mektupları), Haz. V.Guliyev, Bakü, Azerneşr, 1998.
Türk İstiklal Harbi Mondros MütarekesiveTatbikatı-I, Ankara, GenelkurmayBasımevi, 1992.
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Osmanlı Arşivi – TC. BOA., Dâhiliye Nezareti Kalem-i Mahsusa (DH.KMS) 49-2/26; Meclis-i Vükela Mazbataları (MV), 214/11; MV Mazbataları, 217/168; MV Mazbataları, 212/168; Hariciye Nezareti Evrak-ı Mütenevvia (HR. MTV), 639/16.
Yaqublu, Nesiman, Mehmet Emin Resulzade Ansiklopedisi, Ankara, 2015.
Yeni Gün, No: 24, 28 Eylül 1334 (1918).
Yeni Kafkasya, No:7(55), 6 Şubat, 1926.
Yıldırım, Fuat, Birinci Dünya Savaşında Kafkasya’da Türk-Alman Rekabeti, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2001.
Yüceer, Nasır, Birinci Dünya Savaşında Osmanlı Ordusunun Azerbaycan ve Dağıstan Harekatı, Ankara, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, 1996.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Modern Türk Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehman Ağayev ^*
0000-0003-0977-3424
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

28 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

3 Nisan 2024

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 2024 Sayı: 2-Mehmet Emin Resulzade

DOI

https://doi.org/10.58646/bengi.1464179

IZ

https://izlik.org/JA74PA32ZD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ağayev, M. (2024). Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, 2024(2-Mehmet Emin Resulzade), 380-396. https://doi.org/10.58646/bengi.1464179

AMA

1.Ağayev M. Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler. BENGİ. 2024;2024(2-Mehmet Emin Resulzade):380-396. doi:10.58646/bengi.1464179

Chicago

Ağayev, Mehman. 2024. “Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler”. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi 2024 (2-Mehmet Emin Resulzade): 380-96. https://doi.org/10.58646/bengi.1464179.

EndNote

Ağayev M (01 Mayıs 2024) Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi 2024 2-Mehmet Emin Resulzade 380–396.

IEEE

[1]M. Ağayev, “Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler”, BENGİ, c. 2024, sy 2-Mehmet Emin Resulzade, ss. 380–396, May. 2024, doi: 10.58646/bengi.1464179.

ISNAD

Ağayev, Mehman. “Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler”. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi 2024/2-Mehmet Emin Resulzade (01 Mayıs 2024): 380-396. https://doi.org/10.58646/bengi.1464179.

JAMA

1.Ağayev M. Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler. BENGİ. 2024;2024:380–396.

MLA

Ağayev, Mehman. “Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler”. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, c. 2024, sy 2-Mehmet Emin Resulzade, Mayıs 2024, ss. 380-96, doi:10.58646/bengi.1464179.

Vancouver

1.Mehman Ağayev. Osmanlı Devleti ile Kafkasya Devletleri Arasında Yapılması Düşünülen İstanbul Konferansına ( Haziran-Ekim 1918) Gönderilmiş Azerbaycan Murahhas Heyetinin Faaliyeti Hakkında Bazı Değerlendirmeler. BENGİ. 01 Mayıs 2024;2024(2-Mehmet Emin Resulzade):380-96. doi:10.58646/bengi.1464179

Cited By

Mehmet Emin Resulzâde’nin İstanbul’daki Diplomatik Misyonu (Haziran-Ekim 1918)

Ege Universitesi Turk Dunyasi Incelemeleri Dergisi

https://doi.org/10.32449/egetdid.1623845