Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması

Ömer Serbest; Selami Yüksek; Burak Kural; Vedat Ayan

Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması

Öz

Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, okul takımlarında yer alan erkek lise öğrencilerinin okul aidiyet duygularını incelemek ve bu öğrencilerle takımlarda görev almayanlar arasındaki farklılıkları karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Materyal & Metot: Çalışma grubu, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Trabzon Merkez Ortahisar İlçesi’ndeki liselerde öğrenim gören 246’sı okul takımı üyesi ve 341’i takımda yer almayan toplam 587 erkek öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak, demografik bilgileri derlemek üzere hazırlanan “Kişisel Bilgi Formu” ile Goodenow (1993) tarafından geliştirilen ve Sarı (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan “Okula Aidiyet Duygusu Ölçeği” kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra, grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklemli t-testi ve çoklu karşılaştırmalar için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Bulgular: Okul takımlarında görev alan öğrencilerin, almayanlara kıyasla reddedilmişlik duygusunda düşük, okula bağlılık ve aidiyet düzeylerinde anlamlı derecede yüksek puanlar aldığı tespit edilmiştir. Ancak, akademik başarı ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca, takım sporlarına katılan öğrencilerin aidiyet duygularının, bireysel spor yapan veya hiç spor yapmayan akranlarına göre daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Araştırma bulguları, okul takımlarında yer almanın erkek öğrencilerin aidiyet duygusunu güçlendirdiğini, sosyal reddedilme algısını azalttığını ve akademik performansı olumsuz etkilemediğini ortaya koymaktadır. Özellikle takım sporlarının, öğrencilerin okul kurallarına uyum, akademik sorumluluk alma ve olumsuz davranışlardan kaçınma gibi olumlu tutumları benimsemesine katkı sağladığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, okul takımlarının yaygınlaştırılmasının, ergenlerin psikososyal gelişimini destekleyeceği önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Allen, K. A., & Kern, M. L. (2017). School belonging in adolescents: Theory, research, and practice. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-10-5996-4
Alaca, F. (2011). İki dilli olan ve olmayan öğrencilerde okul yaşam kalitesi algısı ve okula aidiyet duygusu ilişkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Altınsoy, F., & Özyer, K. K. (2018). School belonging sense for high school adolescence: The relationship with hopelessness and loneliness. Elementary Education Online, *17*(3), 1751–1764. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.466429
Anderman, E. M. (2002). School effects on psychological outcomes during adolescence. Journal of Educational Psychology, *94*(4), 795–809. https://doi.org/10.1037/0022-0663.94.4.795
Arslan, A., & Özdemir, N. (2022). Examination of school belonging in secondary school student in the context of school sports. Journal of History School, *59*, 2627–2647. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.62863
Arslan, G., & Duru, E. (2017). Initial development and validation of the School Belongingness Scale. Child Indicators Research, *10*(4), 1043–1058. https://doi.org/10.1007/s12187-016-9414-y
Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, *117*(3), 497–529. https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497
Bunke, S., Apitzsch, E., & Bäckström, M. (2013). The impact of social influence on physical activity among adolescents: A longitudinal study. European Journal of Sport Science, *13*(1), 86–95. https://doi.org/10.1080/17461391.2011.617390

Capps, M. A. (2003). Characteristics of a sense of belonging and its relationship to academic achievement of students in selected middle schools in region IV and VI educational service centers [Unpublished doctoral dissertation]. Texas A&M University.
Cemalcılar, Z. (2010). Schools as socialization contexts: Understanding the impact of school climate factors on students’ sense of school belonging. Applied Psychology: An International Review, *59*(2), 243–272. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2009.00389.x
Demanet, J., & Van Houtte, M. (2012). School belonging and school misconduct: The differing role of teacher and peer attachment. Journal of Youth and Adolescence, *41*(4), 499–514. https://doi.org/10.1007/s10964-011-9674-2
Dukynaitė, R., & Dudaitė, J. (2017). Influence of school factors on students’ sense of school belonging. The New Educational Review, *47*, 39–52. https://doi.org/10.15804/tner.2017.47.1.03
Eccles, J. S., & Roeser, R. W. (2016). School and community influences on human development. In M. H. Bornstein & M. E. Lamb (Eds.), Developmental science: An advanced textbook (7th ed., pp. 645–720). Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781315625869
Farb, A. F., & Matjasko, J. L. (2018). Recent advances in research on school-based extracurricular activities and adolescent development. Developmental Review, *32*, 1–48. https://doi.org/10.1016/j.dr.2011.10.001
Fındık, M. (2016). Takım sporu yapanlarla bireysel spor yapanların sosyal beceri düzeylerinin karşılaştırılması [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Gezer, E. D. (2010). Farklı spor branşlarındaki sporcuların sosyal beceri düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Goodenow, C. (1993). The psychological sense of school membership among adolescents: Scale development and educational correlates. Psychology in the Schools, *30*(1), 79–90. https://doi.org/10.1002/1520-6807(199301)30:1<79::AID-PITS2310300113>3.0.CO;2-X
Gökdal, Ö. A., & Düşünceli, B. (2019). Ergenlerin okula aidiyet duyguları ve başa çıkma stratejilerinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, *10*(3), 815–834. https://doi.org/10.24315/tred.647828
Knifsend, C. A., & Juvonen, J. (2017). Extracurricular activities and adolescent friendships: Social benefits of intersecting activity contexts. Journal of Research on Adolescence, *27*(1), 30–35. https://doi.org/10.1111/jora.12253
Koçak, M. S., & Öcal, K. (2010). Okul sporlarının orta öğretim öğrencilerinin akademik başarı ve davranış gelişimine etkisi. Mediterranean Journal of Educational Research, *7*(1), 86–94.
Liu, Y., & Lu, Z. (2011). Trajectories of Chinese students’ sense of school belonging and academic achievement over the high school transition period. Learning and Individual Differences, *21*(2), 187–190. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2010.12.007
Sarı, M. (2015). Adaptation of the psychological sense of school membership scale to Turkish. Global Journal of Human Social Science: G Linguistics & Education, *15*, 59–64.
Saygılı, G., Atay, E., Eraslan, M., & Hekim, M. (2015). Düzenli olarak spor yapan ve yapmayan öğrencilerin kişilik özellikleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, *23*(1), 161–170.
Slaten, C. D., Ferguson, J. K., Allen, K. A., Brodrick, D. V., & Waters, L. (2016). School belonging: A review of the history, current trends, and future directions. The Educational and Developmental Psychologist, *33*(1), 1–15. https://doi.org/10.1017/edp.2016.6
Singh, A., Uijtdewilligen, L., Twisk, J. W., Van Mechelen, W., & Chinapaw, M. J. (2012). Physical activity and performance at school: A systematic review of the literature including a methodological quality assessment. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, *166*(1), 49–55. https://doi.org/10.1001/archpediatrics.2011.716
Smith, C., & Sandhu, D. S. (2004). Toward a positive perspective on violence prevention in schools: Building connections. Journal of Counseling & Development, *82*(3), 287–293. https://doi.org/10.1002/j.1556-6678.2004.tb00312.x
Şahin, N. (2012). Elit düzeyde takım sporu ve bireysel spor yapan iki grubun iletişim becerilerinin karşılaştırılması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, *10*(1), 13–16.
Tanbuğa, U. Z. (2018). Okul takımlarında spor yapan ve yapmayan lise öğrencilerinde beş faktör kişilik özelliklerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
Thompson, S. (2005). Engaging students with school life. Youth Studies Australia, *24*(1), 10–15.
Yanık, M. (2018). Orta öğretimde yapılan okul sporlarının öğrencilerin bağlılık düzeyine etkisi. Spormetre Dergisi, *16*(1), 73–78.
Yılmaz, M. (2021). Okul aidiyet duygusu ile fiziksel aktivite yeterlik algısı arasındaki ilişkinin lise türü sınıf ve cinsiyete göre değişimi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi, Egzersiz ve Spor Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ömer Serbest
0009-0005-4690-5213
Türkiye

Selami Yüksek
0000-0002-2162-8660
Türkiye

Burak Kural ^*
0000-0002-0678-0189
Türkiye

Vedat Ayan
0000-0003-1887-5334
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

30 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA75SX58MB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Serbest, Ö., Yüksek, S., Kural, B., & Ayan, V. (2025). Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(1), 56-67. https://izlik.org/JA75SX58MB

AMA

1.Serbest Ö, Yüksek S, Kural B, Ayan V. Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması. K7AÜBESBİD. 2025;9(1):56-67. https://izlik.org/JA75SX58MB

Chicago

Serbest, Ömer, Selami Yüksek, Burak Kural, ve Vedat Ayan. 2025. “Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 9 (1): 56-67. https://izlik.org/JA75SX58MB.

EndNote

Serbest Ö, Yüksek S, Kural B, Ayan V (01 Haziran 2025) Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 9 1 56–67.

IEEE

[1]Ö. Serbest, S. Yüksek, B. Kural, ve V. Ayan, “Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması”, K7AÜBESBİD, c. 9, sy 1, ss. 56–67, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75SX58MB

ISNAD

Serbest, Ömer - Yüksek, Selami - Kural, Burak - Ayan, Vedat. “Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 9/1 (01 Haziran 2025): 56-67. https://izlik.org/JA75SX58MB.

JAMA

1.Serbest Ö, Yüksek S, Kural B, Ayan V. Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması. K7AÜBESBİD. 2025;9:56–67.

MLA

Serbest, Ömer, vd. “Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2025, ss. 56-67, https://izlik.org/JA75SX58MB.

Vancouver

1.Ömer Serbest, Selami Yüksek, Burak Kural, Vedat Ayan. Okul Takımlarında Spor Yapan ve Yapmayan Erkek Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Akademik Başarılarının Karşılaştırılması. K7AÜBESBİD [Internet]. 01 Haziran 2025;9(1):56-67. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75SX58MB