Türkiye’de Reel Döviz Kuru ile İthalat Arasındaki İlişki: Geniş Ekonomik Sınıflama Çerçevesinde Simetrik ve Asimetrik Etkilerin Analizi

This study aims to analyze the effects of the real exchange rate on Türkiye’s imports. The panel ARDL method is applied using Türkiye’s import data from 33 trading partners for the period between 2013Q1 and 2024Q3. Symmetric and asymmetric relationships between the real exchange rate and imports are examined using the PMG estimator. The findings reveal that the impact of the exchange rate on imports varies across sub-sectors and depending on the method used to calculate the real exchange rate. In symmetric models, a positive relationship is identified between the real exchange rate and total imports, capital goods imports, and consumer goods imports. Accordingly, appreciation of the Turkish lira tends to increase imports in these categories. On the other hand, in the case of intermediate goods imports, including those excluding energy and gold, an appreciation of the lira is associated with a decrease in imports. Asymmetric analyses point to the existence of relationships between the exchange rate and imports of total goods, intermediate goods, and consumer goods that differ in both direction and magnitude. These results suggest that conducting sector-based analyses of the exchange rate-import relationship and carefully selecting real exchange rate indicators are important for supporting accurate and effective policy decisions.

Bu çalışma reel döviz kurunun Türkiye’nin ithalatı üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Araştırmada, Türkiye’nin 33 ticaret ortağıyla gerçekleştirdiği ithalat verileri kullanılarak, 2013Ç1-2024Ç3 dönem için panel ARDL yöntemi uygulanmıştır. Reel döviz kuru ile ithalat arasındaki simetrik ve asimetrik ilişkiler, PMG tahmincisi aracılığıyla incelenmiştir. Elde edilen bulgular, döviz kurunun ithalat üzerindeki etkisinin alt sektörlere ve reel döviz kuru hesaplama yöntemlerine göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Simetrik modellerde, reel döviz kuru ile toplam ithalat, sermaye malı ithalatı ve tüketim malı ithalatı arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Buna göre, Türk lirasının değer kazanması bu ithalat kalemlerini artırıcı yönde etki yapmaktadır. Öte yandan, ara malı ithalatında ve enerji-altın hariç ara malı ithalatında, TL’nin değer kazanmasının ithalatı azalttığı gözlemlenmiştir. Asimetrik analizler, toplam ithalat, ara malı ve tüketim malı ithalatı için döviz kuru ile ithalat arasında yön ve büyüklüğü farklılaşan asimetrik ilişkilerin varlığına işaret etmektedir. Bu sonuçlar, döviz kuru-ithalat ilişkisinin sektör bazında detaylı analiz edilmesinin ve reel döviz kuru göstergelerinin dikkatli seçilmesinin, politika yapıcılar için isabetli kararlar alınmasını destekleyeceğini göstermektedir.