The Impact of Exchange Rate and Foreign Direct Investment on External Debt in Türkiye: An ARDL Cointegration Analysis

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 125 - 154, 28.02.2026

Nigar Alev , İbrahim Halil Polat

https://doi.org/10.25229/beta.1688329

https://izlik.org/JA47XM88XR

Öz

This study aims to investigate the impact of exchange rates and foreign direct investment (FDI) on Türkiye’s external debt levels. Utilizing time-series data from the Türkiye economy spanning the period of 2006-2024 the research empirically analyzes the effects of exchange rates, fiscal deficits, foreign direct investment, and economic growth on external debt. The findings reveal that exchange rates and FDI exert significant influences on external debt. Employing the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) cointegration model, the study examines both short-term and long-term relationships among these variables. In the long run, a significant positive relationship is observed between exchange rates, FDI, fiscal deficits, economic growth, and external debt. Conversely, in the short run, real exchange rates and fiscal deficits exhibit a negative correlation with external debt, while economic growth shows a positive association. The mitigating effect of FDI on external debt persists in the long term, and the exacerbating effect of budget deficits continues. The reliability of the model is validated through diagnostic tests, reinforcing the robustness of the results. Variance decomposition and impulse-response analyses indicate that the determinants of external debt shift towards internal economic factors over time. The study underscores the importance of promoting FDI and disciplining public finance deficits. Furthermore, it concludes that exchange rate volatility should be considered, and exchange rate management should be conducted effectively.

Anahtar Kelimeler

Exchange Rate , Foreign Direct Investment , External Debt , ARDL Cointegration Model

Türkiye’de Döviz Kuru ve Doğrudan Yabancı Yatırımların Dış Borç Üzerindeki Etkisi: ARDL Eşbütünleşme Analizi

https://izlik.org/JA47XM88XR

Öz

Bu çalışma, döviz kuru ve doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) Türkiye’nin dış borç düzeyi üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, 2006-2024 dönemi arasında Türkiye ekonomisine ait zaman serisi verilerini kullanarak, döviz kuru, kamu bütçesi, DYY ve ekonomik büyümenin dış borç üzerindeki etkilerini ampirik olarak analiz etmiştir. Bulgular, döviz kuru ve DYY dış borç üzerinde önemli etkiler yarattığını göstermektedir. Çalışmada, otoregresif dağıtılmış gecikme modeli (ARDL) eşbütünleşme modeli kullanılarak, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkiler incelenmiştir. Uzun dönemde, döviz kuru, DYY, kamu bütçesi, ekonomik büyüme ve dış borç arasında anlamlı bir pozitif ilişki bulunmuştur. Kısa dönemde ise, reel döviz kuru ve kamu bütçesinin dış borçla negatif ilişki gösterdiği, ancak ekonomik büyümenin dış borç ile pozitif ilişki içinde olduğu belirlenmiştir. Doğrudan yabancı yatırımların dış borç üzerindeki azaltıcı etkisi uzun vadede de devam etmekte olup, bütçe açığının dış borcu artırıcı etkisi sürmektedir. Modelin güvenilirliği, yapılan diagnostik testlerle doğrulanmış ve sonuçların geçerliliği pekiştirilmiştir. Varyans ayrıştırma ve etki-tepki analizleri, dış borç üzerindeki etkilerin zamanla daha çok içsel ekonomik faktörlerden kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Çalışma, doğrudan yabancı yatırımların teşvik edilmesi ve kamu maliyesindeki açıkların disipline edilmesinin önemine vurgu yapmaktadır. Ayrıca, döviz kuru dalgalanmalarının dış borç üzerindeki etkilerinin dikkate alınarak, döviz kuru yönetiminin etkin bir şekilde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Döviz Kuru , Doğrudan Yabancı Yatırım , Dış Borç , ARDL Eşbütünleşme Modeli

Kaynakça

• Abina, P. A. (2019). External debt, exchange rate, foreign investments and economic growth inter-relationships further empirical evidence from Nigeria. Asian Journal of Economics and Empirical Research, 6(2), 101-107.
• Aderemi, T. A., Fagbola, L. O., Sokunbi, G. M., & Ebere, C. E. (2020). Investigating external debt and exchange rate fluctuations in Nigeria: Any difference with ARDL model?. Studia Universitatis Babes-Bolyai, 65(3), 53-64.
• Alam, N., & Taib, F. M. (2013). An investigation of the relationship of external public debt with budget deficit, current account deficit, and exchange rate depreciation in debt trap and non-debt trap countries. European Scientific Journal, 9(22).
• Arıkan, R., & Okan, F. (2011). Döviz kuru, yabancı doğrudan yatırımlar ve dış borç ilişkisi: Türkiye örneği. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 48(558), 45-64.
• Akduğan, U. (2020). Türkiye’de döviz kuru hareketleri ve kamu borcu ilişkisi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(22), 75-97.
• Akyüz, Y. (2007). Globalization and the political economy of development: A critical globalization perspective. The New School.
• Akçay, S., Alper, C. E., & Özmucur, S. (2016). Türkiye’de döviz kuru oynaklığı ve dış borç sürdürülebilirliği. İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 31(362), 9-32.
• Aydın, C. (2019). Türkiye’de dış borç sürdürülebilirliği: ARDL sınır testi yaklaşımı. Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-18.
• Aydın, Ş., Öztutuş, F., & Polat, İ. H. (2024). The impact of financial development, foreign direct investment and geopolitical risk on CO2 emissions: Evidence from Turkey. Fiscaoeconomia, 8(3), 1617-1640.
• Azolibe, C. B. (2022). External debt accumulation and foreign direct investment inflows in Sub-Saharan Africa: Analysing the interaction effects of selected macroeconomic factors. The Review of Black Political Economy, 49(3), 327-352.
• Awan, A., Asghar, N., & Rehman, H. U. (2011). The impact of exchange rate, fiscal deficit and terms of trade on external debt of Pakistan. Australian Journal of Business and Management Research, 1(3), 10.
• Balcı, E., Bozok, S., & Yılmaz, K. (2016). Türkiye ekonomisinde döviz kuru, yabancı doğrudan yatırımlar ve dış borç arasındaki eşbütünleşme ilişkisi. İktisat Fakültesi Dergisi, 65(4), 47-58.
• Borensztein, E., De Gregorio, J., & Lee, J. W. (1998). How does foreign direct investment affect economic growth? Journal of International Economics, 45(1), 115-135.
• Brown, R. L., Durbin, J., & Evans, J. M. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relationships over time. Journal of the Royal Statistical Society Series B: Statistical Methodology, 37(2), 149-163.
• Blomström, M., & Kokko, A. (1998). Multinational corporations and spillovers. Journal of Economic Surveys, 12(3), 247-277.
• Blonigen, B. A. (2005). A review of the empirical literature on FDI determinants. Atlantic Economic Journal, 33(4), 382-403.
• Çalışkan, E., & Arslan, İ. (2014). Yabancı doğrudan yatırımların dış borç üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. Dış Ticaret ve Ekonomi Dergisi, 20(2), 89-104.
• Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1057-1072.
• Edwards, S. (1989). Real exchange rates, devaluation, and adjustment: Exchange rate policy in developing countries. MIT press.
• Emeç, A. S., & Koluman, A. (2023). Doğrudan yabancı yatırım çıkışları ile ekonomik kırılganlık arasında nedensellik: Sekiz kırılgan ekonomi üzerine inceleme. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(Cumhuriyet’in 100. Yılında Türkiye’nin Sosyo-Ekonomisi Özel Sayısı), 74-88.
• Engle, R. F. (1982). Autoregressive conditional heteroscedasticity with estimates of the variance of United Kingdom inflation. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 987-1007.
• Fisera, B., Tiruneh, M. W., & Hojdan, D. (2021). Currency depreciations in emerging economies: A blessing or a curse for external debt management?. International Economics, 168, 132-165.
• Fonchamnyo, D. C., Dinga, G. D., & Ngum, V. C. (2021). Revisiting the nexus between domestic investment, foreign direct investment and external debt in SSA countries: PMG‐ARDL approach. African Development Review, 33(3), 479-491.
• Göv, A., & Köstekçi, A. (2022). Dış borç yatırımlar için önemli mi? Türkiye’den kanıtlar. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 7(2), 399-423.
• Güler, H. (2017). Kur baskısı altında kurallı maliye politikalarının sürdürülebilirliği. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(2), 99-116.
• Ghosh, A. R., Kim, J. I., & Phillips, S. (2003). External debt and the dynamics of external adjustment. International Monetary Fund Working Paper, WP/03/137.
• Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2–3), 231-254.
• Kadiroğlu, A. (2023). Türkiye’de dış borcu etkileyen ekonomik faktörler: ARDL sınır testi yaklaşımı (1994-2020). Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 786-799.
• Kapusuzoğlu, A., & Ulusoy, V. (2015). Türkiye’de döviz kuru ve enflasyon ilişkisi: Johansen eşbütünleşme analizi. İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 30(356), 9-32.
• Kose, M. A., Prasad, E. S., & Terrones, M. E. (2003). How do trade and financial integration affect the relationship between growth and volatility? International Monetary Fund Staff Papers, 50(2), 264-292.
• Küçükçolak, S., & Erdal, G. (2012). Türkiye’de dış borç yönetimi ve döviz kuru politikaları. Ekonomi ve Finans Araştırmaları Dergisi, 11(2), 50-64.
• Krugman, P. (1999). Balance sheets, capital flows, and financial crises. In International financial crises. Edward Elgar Publishing.
• Lajdova, Z., Horvath, R., & Havranek, T. (2016). On the determinants of currency crises: Evidence from a meta-analysis. Journal of International Money and Finance, 66, 166-189.
• Lipsey, R. E. (2004). Foreign direct investment and the real economy. Oxford review of economic policy, 20(2), 155-174.
• Makin, A., Aydın, H., & Altınkurt, H. (2009). Döviz kuru dalgalanmalarının gelişmekte olan ülkelerde dış borç üzerinde etkisi. Uluslararası İktisat ve Finans Dergisi, 24(3), 22-38.
• Margolin, D. (2007). Financial stability and local currency bond markets. Committee on the Global Financial System Papers, 28, 1-142.
• Mukhtar, T., & Rasheed, A. (2010). Cointegration and causality between exports and economic growth: Evidence from South Asia. Economic Modelling, 27(5), 1395-1401.
• Nazamuddin, B. S., Wahyuni, S. S., Fakhruddin, F., & Fitriyani, F. (2024). The nexus between foreign exchange and external debt in Indonesia: evidence from linear and nonlinear ARDL approaches. Journal of the Asia Pacific Economy, 29(2), 810-836
• Öztürk, L. (2020). Türkiye’de dış borç dinamikleri ve sürdürülebilirliği: Ekonometrik bir analiz. Maliye Araştırmaları Dergisi, 6(2), 209-228.
• United Nations Conference on trade and development (UNCTAD). (2024). World Investment Report 2024: Investing in Sustainable Energy for All. https://unctad.org/publication/world-investment-report-2024
• Phillips, P. C., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
• Rahman, S., & Idrees, S. (2019). Long run relationship between domestic private investment and manufacturing sector of Pakistan: An application of bounds testing cointegration. Pakistan Journal of Social Sciences, 39(2), 739-749.
• Rahman, S. U., Chaudhry, I. S., Meo, M. S., Sheikh, S. M., & Idrees, S. (2022). Asymmetric effect of FDI and public expenditure on population health: New evidence from Pakistan based on non-linear ARDL. Environmental Science and Pollution Research, 29, 23871– 23886.
• Ramsey, J. B. (1969). Tests for specification errors in classical linear least-squares regression analysis. Journal of the Royal Statistical Society Series B: Statistical Methodology, 31(2), 350-371.
• Senibi, V., Oduntan, E., Ayo, A., Makwal, I., & Eldad, M. (2017). Public debt, domestic investment and foreign direct investment in Nigeria: A structural VAR approach (1981-2015). International Journal of Innovative Research and Advanced Studies (IJIRAS), 4(6), 508-519.
• Tanna, S., Li, C., & De Vita, G. (2018). The role of external debt in the foreign direct investment–growth relationship. International Journal of Finance & Economics, 23(4), 393-412.
• T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2024). 2024 Yılı Faaliyet Raporu. Ankara: Hazine ve Maliye Bakanlığı https://www.hmb.gov.tr. Erişim Tarihi: 01.02.2025
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (2025). Elektronik veri dağıtım sistemi. https://evds2.tcmb.gov.tr. Erişim Tarihi: 14.03.2025
• Yılmaz, G. (2006). Yabancı doğrudan yatırımların Türkiye’nin dış borç yönetimi üzerindeki etkileri. İktisat Fakültesi Dergisi, 61(2), 117-133.
• Zahra, A., Nasir, N., Rahman, S. U., & Idress, S. (2023). Impact of exchange rate, and foreign direct investment on external debt: Evidence from Pakistan using ARDL cointegration approach. IRASD Journal of Economics, 5(1), 52-62.