Demokrat Parti Dönemi Ekonomi Politikaları (Bir Muhteva Analizi İncelemesi)

Democrat Party (DP), formed five different governments between 1950 and 1960, after winning the general elections in 1950, 1954 and 1957. The literature of economic history underscores the negative economic conditions of the period which helped DP come to power soon after the transition to multi-party system in 1946. The financial burdens of the Second World War were mostly on the shoulders the poor, while additional taxes imposed by Republican People's Party (CHP) had serious adverse effects on the capitalist sector. The trade bourgeoisie and big landlords, profiting from the scarcity, were the only groups positively affected by the war. Eventually, CHP as only ruling party until that time had to pay the bill of war, while DP, promising an immediate economic development, earned the support of the majority. DP, whose economic policy built on liberalization, prioritizing agriculture and developing the private sector, had to divert from the programs towards the second half of its 10-year government. This study analyzes the importance given to the economy by the DP and the changes in economic policies by using the content analysis method. It also discusses the reasons for the differences between the discourse and implementation.

1950, 1954 ve 1957 yıllarındaki genel seçimlerden en yüksek oyu alarak iktidara gelen Demokrat Parti (DP), 1950-1960 yılları arasında 5 adet hükümet kurmuştur. Ekonomi tarihi literatüründe, DP’nin çok partili hayata geçişin hemen akabinde iktidara gelmesinde dönemin olumsuz iktisadi şartlarına dikkat çekilmektedir. Nitekim, İkinci Dünya Savaşı döneminde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) tarafından uygulanan savaş ekonomisinin getirdiği ilave vergiler sermayedar kesimini, artan yokluk ve işsizlik ise halkın büyük çoğunluğunu oldukça olumsuz etkilemiştir. Piyasada oluşan karaborsa ortamını değerlendiren ticaret burjuvazisi ile toprak ağaları ise savaştan olumlu etkilenen küçük bir azınlığı oluşturmaktadır. Doğal olarak savaşın faturası, ülkenin o tarihe kadar tek iktidar partisi olan CHP’ye kesilirken, iktisadi kalkınma vaat eden söylemleriyle DP halkın büyük kısmının teveccühünü ve desteğini kazanmıştır. Birinci Hükümet Programından itibaren ekonomi politikasını liberalleşme, tarıma öncelik verme ve özel sektörü geliştirme üzerine kuran DP, 10 yıllık iktidarının ikinci yarısına doğru programlardan farklı uygulamalar yapmak zorunda kalmıştır. Çalışmamızda, DP hükümet programlarında ekonomiye verdiği önem ile ekonomi politikalarındaki değişim muhteva analizi yöntemi kullanılarak incelenmiş ve iktidara gelirken dile getirilen söylemler ile uygulama farklılıklarının nedenleri tartışılmıştır.