Yabancılara Türkçe Öğretiminde Öğrencilerin Dinleme Süreleri Üzerine Nicel Bir Araştırma

Yıl 2026, Cilt: 5 Sayı: 1 , 1 - 16 , 15.03.2026

Dilek Baz Bolluk , Zekerya Batur

https://izlik.org/JA94AD67UG

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin dil seviyelerine göre dinleme sürelerini nicel olarak belirlemek ve bu sürelerin seviyelere göre nasıl değiştiğini ortaya koymaktır. Dinleme becerisi, yabancı dil öğreniminde temel dil becerilerinden biri olmasına rağmen, öğrencilerin dikkatini sürdürebildikleri dinleme süresine ilişkin nicel veriler alan yazında oldukça sınırlıdır. Bu nedenle çalışma, özellikle dinleme becerisi derslerinin planlanmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Araştırma, Türkiye’de bir devlet üniversitesinin TÖMER biriminde öğrenim gören ve A2, B1, B2 ve C1 seviyelerinde bulunan toplam 35 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Çalışma nicel araştırma modeliyle desenlenmiş ve veriler kronometre ölçümleri, standartlaştırılmış uygulama adımları ve video kayıtları aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sürecinde her dil seviyesi için uzman görüşü alınarak uygun masal metinleri seçilmiş ve bu metinler öğrencilere okutulmuştur. Öğrenciler, dinlemeyi sürdürmek istemedikleri anda kronometreyi durdurarak kendi dinleme sürelerini kaydetmişlerdir. Elde edilen 34 uygulamaya ait veriler nicel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiş ve her seviye için aritmetik ortalamalar hesaplanmıştır. Bulgular, A2 seviyesinde ortalama dinleme süresinin 2-3 dakika, B1 seviyesinde 4-5 dakika, B2 seviyesinde 6-8 dakika ve C1 seviyesinde ise 9-10 dakika olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, dil seviyesi yükseldikçe öğrencilerin dinleme süresinin anlamlı biçimde arttığını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, dinleme etkinliklerinin seviyeye uygun sürelerde hazırlanması ve özellikle başlangıç düzeylerinde kısa ancak tekrarlı etkinliklere yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

yabancılara Türkçe öğretiminde dinleme , Dinleme süreleri , dinleme süresi , dinleme becerisi , Türkçe öğretimi

A Quantitative Study on Students’ Listening Times in Teaching Turkish to Foreigners

https://izlik.org/JA94AD67UG

Öz

The aim of this study is to quantitatively determine the listening durations of students learning Turkish as a foreign language according to their language levels and to reveal how these durations change according to levels. Although listening skills are one of the fundamental language skills in foreign language learning, quantitative data on the listening duration that students can sustain their attention is quite limited in the literature. Therefore, this study aims to contribute to the planning of listening comprehension lessons in particular.The research was conducted on a total of 35 students studying at the TÖMER unit of a state university in Turkey and at A2, B1, B2, and C1 levels. The study was designed using a quantitative research model, and data were collected through stopwatch measurements, standardised application steps, and video recordings. During the research process, appropriate fairy tale texts were selected with expert opinion for each language level and read to the students. Students recorded their own listening times by stopping the stopwatch when they no longer wished to continue listening. The data obtained from 34 applications were evaluated using quantitative analysis methods, and arithmetic means were calculated for each level. The findings show that the average listening time was 23 minutes at A2 level, 45 minutes at B1 level, 68 minutes at B2 level, and 9-10 minutes at C1 level. The results revealed that as the language level increased, the students’ listening time increased significantly. Accordingly, it is recommended that listening activities be prepared for appropriate durations for each level and that short but repetitive activities be included, especially at the beginner levels.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkısh to foreigners , Listening , listening durations , listening skill , Teaching Turkısh

Kaynakça

• Alyılmaz, C. (2022) Eski Türkler yabancı dil biliyorlar mıydı? Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 2(1), 1-31. http://dx.doi.org/10.56987/bezgek.17
• Alyılmaz, C., & Er, O. (2016). Yabancılara Türkçe öğretimi uygulamalarında öğretmenlerin kültürel farkındalık oluşturmadaki etkisinin değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(3), 1392-1413. http://dx.doi.org/10.7884/teke.721
• Alyılmaz, S. (2018). Türkçe öğretiminde hedef kitlenin / “öğrenen”in önemi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2452-2463. http://dx.doi.org/10.7884/teke.4368
• Alyılmaz, S., & Polatcan, F. (2018). İletişim kurma istekliliği ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(1), 447-458. http://dx.doi.org/10.7884/teke.4160
• Alyılmaz, S., & Polatcan, F. (2020). Yabancılara Türkçe öğretiminde iletişim becerileri. Duvar Yayınları.
• Başkan, A., & Ustabulut, M. Y. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde anlama becerileri (dinleme ve okuma). Rumeli’de Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 21, 39-55. https://doi. org/10. 29000/rumelide. 808034
• Batur, Z., & Gül, A. (2021). Ortaokul öğrencilerinin dinleme ilgi ve süreleri üzerine öğretmen görüşleri. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 9(3), 127-141. https://doi. org/10. 29228/ijlet. 50663
• Beall, M. L. (2008). State of the context: Listening in education. International Journal of Listening, 22(1), 123-132. https://doi. org/10. 1080/10904010802174800
• Brown, G., & Yule, G. (1983). Teaching the spoken language. Cambridge University Press.
• Chang, A. C. S., & Millett, S. (2013). The effect of extensive listening on developing L2 listening fluency: Some hard evidence. ELT Journal, 67(3), 360-369. https://doi. org/10. 1093/elt/cct014
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed. ). Routledge. https://doi. org/10. 4324/9781315456539
• Council of Europe. (2018). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment. Companion volume with new descriptors.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage.
• Çifci, M. (2001). Dinleme eğitimi ve dinlemeyi etkileyen faktörler. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 165-177.
• Demirel, Ö. (1999). İlköğretim okullarında Türkçe öğretimi. MEB Yayınları.
• Doğan, Y. (2011). Dinleme eğitimi. Pegem Akademi.
• Emiroğlu, S. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme sorunlarına ilişkin görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Adıyaman Üniversitesi.
• Field, J. (2008). Listening in the language classroom. Cambridge University Press.
• Göğüş, B. (1978). Orta dereceli okullarımızda Türkçe ve yazın eğitimi. Gül Yayınevi.
• Gündüz, O., & Şimşek, T. (2014). Anlama teknikleri 2: Dinleme eğitimi el kitabı. Grafiker Yayınları.
• Güneş, F. (2007). Türkçe öğretimi ve zihinsel yapılandırma. Nobel Yayınları.
• Helimoğlu Yavuz, M. (2013). Masallar ve eğitimsel işlevleri. Eğiten Kitap.
• Kocaadam, D. (2011). Not alarak dinleme eğitiminin ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin dinleme becerisi üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Mackay, I. (1997). Dinleme becerisi (A. Bora & O. C. Çolak, Çev. ). İlk Kaynak Kültür ve Sanat Ürünleri.
• Marshall, C., & Rossman, G. B. (2006). Designing qualitative research (4th ed. ). Sage.
• Melanlıoğlu, D. (2013). Ortaokul öğrencileri için dinleme kaygısı ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 851-876.
• Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
• Mertens, D. M. (2010). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods. Sage.
• Özbay, M. (2015). Anlama teknikleri II: Dinleme eğitimi. Öncü Basımevi.
• Özbay, M., & Melanlıoğlu, D. (2012). Türkçe öğretim programlarının dinleme becerisi bakımından değerlendirilmesi. Turkish Studies, 7(1), 87-97. https://doi. org/10. 7827/TurkishStudies. 2941
• Özdemir, E. (2013). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin konuşma kaygılarının kaynakları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Robertson, A. K. (2004). Etkili dinleme (E. S. Yarmalı, Çev. ). Hayat Yayınları.
• Rost, M. (1991). Listening in action. Prentice Hall International.
• Saito, K., & Hanzawa, K. (2018). The role of input in second language oral ability development in foreign language classrooms: A longitudinal study. Language Teaching Research, 22(4), 398-417. https://doi. org/10. 1177/1362168818754821
• Spataro, E. S., & Bloch, J. (2017). “Can you repeat that?” Teaching active listening in management education. Journal of Management Education, 42(2), 168-198. https://doi. org/10. 1177/1052562917748696
• Şahin, A. (2011). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin dinleme becerisi farkındalıklarının sosyoekonomik düzeye göre incelenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1), 178-188.
• Tabak, G., & Göçer, A. (2014). Dinleme becerisine yönelik alternatif ölçme ve değerlendirme araçları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 250-272. https://doi. org/10. 14686/BUEFAD. 201428181
• Türk Dil Kurumu. (2005). Türkçe sözlük.
• Vandergrift, L. (2003). Orchestrating strategy use: Toward a model of the skilled second language listener. Language Learning, 53(3), 463-496. https://doi. org/10. 1111/1467-9922. 00232
• Vandergrift, L. (2007). Extensive listening practice and input enhancement using mobile phones: Encouraging out-of-class learning. TESL-EJ, 11(2), 1-17.
• Yıldırım, A. (1999). Nitel araştırma yöntemlerinin temel özellikleri ve eğitim araştırmalarındaki yeri ve önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112), 7-17.
• Yıldız, C., Okur, A., Arı, G., & Yılmaz, Y. (2010). Yeni öğretim programına göre kuramdan uygulamaya Türkçe öğretimi (3. baskı). Pegem Akademi.