Araştırma Makalesi

Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı

Cilt: 4 Sayı: 2 15 Aralık 2022
PDF İndir

Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı

Öz

Risk, en eski insani tecrübelerden biridir. Geçmiş uygarlıklar, gelecekte karşılaşabileceği tehlikelere karşı önlem almaya çalışmışlardır. Ancak başvurdukları yöntem günümüz toplumundaki karar verme bilincine uygun değildir. Aksine onlar, kâhin gibi kimselere danışmışlardır. Başlarına gelen musibetleri tanrının öfkesi olarak yorumlamaları bu durumu teyit etmiştir. Bundan dolayı günümüz insanında karar vermenin temel faktörlerinden biri olan risk, o toplumlar için pek önem arz eden bir kavram değildir. Bu durum risk kelimesinin kadim uygarlıklardaki kullanımının az olmasına sebep olmuştur. Riskin eski toplumlarda az kullanımına bağlı olarak etimoloji sözlüklerinde risk hakkında detaylı bilgilere ulaşılmamaktadır. Risk, kelimesinin etimolojisi hakkındaki bilgilere daha çok risk hakkında yazılan müstakil eserlerde rastlanılmaktadır. Bu çalışmalar çerçevesinde riskin, risicare, cliff, rhiza, riscum, periculum ve rızk kelimeleri gibi İtalyanca, Latince, Arapça başta olmak üzere farklı dil ailelerinden geldiğine yönelik iddialar bulunmaktadır. Riskin kökeni hakkında ileri sürülen kelimelerin ortak noktası, risk hakkında şansa, talihe dayalı bir tasavvur sunmasıdır. Bundan hareketle risk, bir tehlike olasılığını ifade etse de riskin kadim toplumlarda şansa, talihe dayalı bir tasavvura sahip olduğu söylenebilir. Ancak 13. Yüzyıldan itibaren riskin anlamındaki olasılık tasavvurunda değişiklikler meydana gelmesi riskteki tasavvurun da değişmesine sebep olmuştur. Sonuç olarak olasılık biliminin gelişmesiyle özellikle sanayileşmeyle birlikte öngörülemez olan risk tahmin edilebilir hale gelmiştir ve farklı bir anlam yelpazesine sahip olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Althaus, Catherine E. “A Disciplinary Perspective on the Epistemological Status of Risk”. Risk Analysis 25/3 (Haziran 2005), 567-588. https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.2005.00625.x
  2. Beck, Ulrich. Risk Toplumu Başka Bir Modenliğe Doğru. çev. Kâzım Özdoğan - Bülent Doğan. İstanbul: İthaki Yayınnları, 2. Basım, 2011.
  3. Beck, Ulrich - Willms, Johannes. Conversations With Ulrich Beck. Cambridge: Polity Press in Association with Blackwell, 2004.
  4. Berger, Adolf. Encyclopedic Dictionary of Roman Law. Philadelphia: Transactions of the American Philosophical Society, Repr. d. Ausg. von 1953., 1980.
  5. Bernstein, Peter L. Against The Gods The Remarkable Story of Risk. New York: John Wiley and Sons, İnc., 1998. Bolak, Mehmet. Risk ve Yönetimi. İstanbul: Birsen Yayınevi, 2004.
  6. Chambers, William - Donald, James. Chambers’s Etymological Dictinonary of The English Language. Edinburgh: W. & R. Chambers, 1874.
  7. Covello, Vincent T. - Mumpower, Jeryl. “Risk Analysis and Risk Management: An Historical Perspective”. Risk Analysis 5/2 (1985), 103-120. https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.1985.tb00159.x
  8. Cürcânî, Ali b. Muhammed el-. et-Ta’rîfât. Beyrut-Lübnan: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiye, 1983.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

13 Ekim 2022

Kabul Tarihi

25 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Tozal, Ö. (2022). Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı. Bitlis İslamiyat Dergisi, 4(2), 32-41. https://doi.org/10.53442/bider.vi.1188904
AMA
1.Tozal Ö. Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı. BİDER. 2022;4(2):32-41. doi:10.53442/bider.vi.1188904
Chicago
Tozal, Ömer. 2022. “Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı”. Bitlis İslamiyat Dergisi 4 (2): 32-41. https://doi.org/10.53442/bider.vi.1188904.
EndNote
Tozal Ö (01 Aralık 2022) Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı. Bitlis İslamiyat Dergisi 4 2 32–41.
IEEE
[1]Ö. Tozal, “Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı”, BİDER, c. 4, sy 2, ss. 32–41, Ara. 2022, doi: 10.53442/bider.vi.1188904.
ISNAD
Tozal, Ömer. “Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı”. Bitlis İslamiyat Dergisi 4/2 (01 Aralık 2022): 32-41. https://doi.org/10.53442/bider.vi.1188904.
JAMA
1.Tozal Ö. Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı. BİDER. 2022;4:32–41.
MLA
Tozal, Ömer. “Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı”. Bitlis İslamiyat Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2022, ss. 32-41, doi:10.53442/bider.vi.1188904.
Vancouver
1.Ömer Tozal. Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı. BİDER. 01 Aralık 2022;4(2):32-41. doi:10.53442/bider.vi.1188904

Cited By