AI USE IN HIGH SCHOOL HOMEWORK PROCESSES AND ITS IMPACT ON VALUES OF TRUTH AND HONESTY: A MIXED METHOD RESEARCH

Öz

In today's rapidly digitalizing world, artificial intelligence (AI) plays an increasingly dominant role in education and students' homework processes. However, having homework assignments done directly by AI tools brings about academic integrity violations and ethical conflicts. This study aims to examine high school students' utilization of AI tools in homework processes and its impacts within the framework of truthfulness and honesty values. A concurrent transformative design, one of the mixed-method designs where quantitative and qualitative data are utilized together, was employed. The study group consisted of 225 high school students selected through convenience sampling. Data were collected via a form structured with expert opinions and developed in line with the "Virtue-Value-Action Framework" of the Century of Türkiye Education Model. Quantitative data were analyzed using t-test and ANOVA, while qualitative data were subjected to content analysis. Quantitative findings revealed that female students' sensitivity to preserving the values of truthfulness andhonesty was significantly higher than male students. Furthermore, as the frequency of homework assignments increased, students' moral and conscientious discomfort while using AI escalated. Qualitative findings indicated that a majority of students morally justified their actions based on "academic workload," "low quality of assignments," and "undetectability/invisibility," whereas a minority experienced conscientious conflicts regarding originality and violation of effort. Consequently, it was determined that students perceive AI use as a normal behavior of the digital age. To prevent value erosion, it is recommended to transform homework designs to trigger higher-order cognitive skills and to provide training on AI ethics.

Anahtar Kelimeler

• Artificial Intelligence
• Values Education
• Academic Integrity
• Homework
• Mixed Method

LİSE ÖĞRENCİLERİNİN ÖDEV SÜREÇLERİNDE YAPAY ZEKÂ KULLANIMLARININ DOĞRULUK VE DÜRÜSTLÜK DEĞERLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ: BİR KARMA YÖNTEM ÇALIŞMASI

Öz

Günümüzün hızla dijitalleşen dünyasında yapay zekâ (YZ), eğitim alanında ve öğrencilerin ödev süreçlerinde giderek daha baskın bir rol oynamaktadır. Ancak ev ödevlerinin YZ araçlarına doğrudan yaptırılması, akademik dürüstlük ihlallerini ve etik çelişkileri beraberinde getirmektedir. Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin ödev süreçlerinde YZ araçlarını kullanım durumlarını ve bu durumun doğruluk-dürüstlük değerleri bağlamında yarattığı etkileri incelemektir. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin birlikte işe koşulduğu karma yöntem desenlerinden eş zamanlı dönüşümsel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen 225 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, uzman görüşleriyle yapılandırılan ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi doğrultusunda geliştirilen bir form aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde t-testi ve ANOVA; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Nicel bulgulara göre, kız öğrencilerin doğruluk ve dürüstlük değerini koruma hassasiyetlerinin erkek öğrencilere kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Ev ödevi verilme sıklığı arttıkça, öğrencilerin YZ kullanırken duydukları ahlaki ve vicdani rahatsızlığın tırmandığı görülmüştür. Nitel bulgular ise öğrencilerin büyük bir kısmının eylemlerini "akademik iş yükü", "ödevlerin niteliksizliği" ve "yakalanmama/görünmezlik" gerekçeleriyle ahlaki olarak meşrulaştırdığını; az bir kısmının ise özgünlük ve emek ihlali ekseninde vicdani çatışma yaşadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, öğrencilerin YZ kullanımını dijital çağın normal bir davranışı olarak gördükleri saptanmış; dürüstlük erozyonunun önüne geçilmesi adına ödev tasarımlarının üst düzey bilişsel becerileri tetikleyecek şekilde dönüştürülmesi ve YZ etiği eğitimlerinin verilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay Zekâ
• Değerler Eğitimi
• Akademik Dürüstlük
• Ev Ödevi
• Karma Yöntem.

Kaynakça

1. Akıncı, A. (2005). “Hayata Anlam Vermede Dini Değerlerin ve Din Öğretiminin Rolü”. Değerler Eğitimi Dergisi, 3(9): 7–24.
2. Aktepe, V., Uzunöz, A. ve Köybaşı, E. (2018). “Değer Analizi Yaklaşımı Yoluyla Dürüstlük Değerine Yönelik Öğrenci Cevaplarının İncelenmesi”. Journal of Theoretical Educational Science, 11(3): 606–626. doi: https://doi.org/10.30831/akukeg.350285
3. Bartev, M. (2017). “Ortaokul Öğrencilerinin İnsani Değerler Açısından Durumlarının İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)”. Uludağ Üniversitesi, Bursa.
4. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2018). “Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı)”. Pegem Akademi Yayınları.
5. Cooper, H. (2006). “The Battle over Homework: Common Ground for Administrators, Teachers and Parents (3. Baskı)”. Corwin Press.
6. Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2018). “Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (5. Baskı)”. SAGE Publications.
7. Çetin, M. ve Aktaş, A. (2021). “Yapay Zekâ ve Eğitimde Gelecek Senaryoları”. International Journal of Society Researches, 18 (Özel Sayı): 4225–4268. doi: https://doi.org/10.26466/opus.911444
8. Demirel, Ö. (1989). “Ev Ödevlerinin Eğitimdeki Yeri ve Önemi”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(4): 115–124.

9. Elmas, Ç. (2003). “Yapay Sinir Ağları”. Seçkin Yayıncılık.
10. Gilligan, C. (1982). “In A Different Voice: Psychological Theory and Women's Development”. Harvard University Press.
11. Halis, İ. (2001). “Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme”. Micro Yayınları.
12. Hall, C. S. ve Lindzey, G. (1978). “Theories of Personalities (3. Baskı)”. John Wiley ve Sons.
13. Kalsen, C., Kaplan, İ. ve Şimşek, M. (2020). “İlkokullardaki Ev Ödevlerine İlişkin Yönetici, Öğretmen ve Veli Görüşleri”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1): 527–547. doi: https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020.20.52925-622803
14. Kapan, E. ve Gökçe, N. (2016). “7. Sınıf Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersindeki Değerleri Kazanma Durumlarının İncelenmesi”. Kesit Akademi Dergisi, 2(6): 84–105. doi: https://doi.org/10.18020/kesit.1101
15. Kapıkıran, Ş. ve Kıran, H. (1999). “Ev Ödevinin Öğrencinin Akademik Başarısına Etkisi”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(5), 54–60.
16. Kınasakal, S. (2012). “İlköğretim II. Kademe Öğrencilerinin Dürüstlük Değerine İlişkin Algılarının İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)”. Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
17. Kohlberg, L. (1984). “The Psychology of Moral Development: The Nature and Validity of Moral Stages”. Harper ve Row.
18. Kuşdil, M. E. ve Kağıtçıbaşı, Ç. (2000). “Türk Öğretmenlerin Değerler Yönelimi ve Schwartz Değer Kuramı”. Türk Psikoloji Dergisi, 15(45): 59–76.
19. Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M. ve Forcier, L. B. (2016). “Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education”. Pearson Education.
20. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). “Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook (2. Baskı)”. SAGE Publications.
21. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi”. MEB Yayınları.
22. Önür, N. ve Kalaman, S. (2016). “Dijital Gündelik Yaşam: Yeni Toplumsallıklar ve Dijital Yabancılaşma”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(35): 269–289. doi: https://doi.org/10.16990/SOBIDER.2354
23. Polat, S. ve Çalışkan, S. (2013). “Ortaokul Öğrencilerinin Değer Algılarının Cinsiyet Değişkeni Açısından İncelenmesi”. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(26): 145–168.
24. Popenici, S. A. ve Kerr, S. (2017). “Exploring the Impact of Artificial Intelligence on Teaching and Learning in Higher Education”. Research and Practice in Technology Enhanced Learning, 12(22): 1–13. doi: https://doi.org/10.1186/s41039-017-0062-8
25. Sayar, K. (2016). “Dijital Toplum”. TRT Akademi, 1(2): 762–775.
26. Sineren, M. (2018). “Lise Öğrencilerinin Ahlaki Olgunluk ve Dürüstlük Düzeylerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)”. Marmara Üniversitesi, İstanbul.
27. Uzunkol, E. ve Ata, H. İ. (2023). “Ortaokul Öğrencilerinin Doğruluk-Dürüstlük Değer Algılarının İncelenmesi”. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2): 130–145. doi: https://doi.org/10.53629/sakaefd.1298870
28. Ünlü, S. ve Metin, M. (2016). “Öğretmen Adaylarının Değer Yönelimlerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(4): 1821–1838.
29. World Economic Forum. (2015). “Deep Shift: Technology Tipping Points and Societal Impact”. World Economic Forum.
30. Yalnız, A. ve Yıkmaz, Y. (2018). “Değerler Eğitimi Kavramı Olarak Dürüstlük ve Dürüstlük Ölçeği (DÖ) Türkçe Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(34): 649–666. doi: https://doi.org/10.14395/hititilahiyat.468989
31. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). “Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (12. Baskı)”. Seçkin Yayıncılık.
32. Yılmaz, H. (2003). “Öğretmenim Lütfen Bu Kitabı Okur musun?”. Çizgi Kitabevi.