Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü

Zikiriya Jandarbek; Zhakhangir Nurmatov

doi:10.28949/bilimname.347529

Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü

Öz

Türkler, bilindiği üzere, Dinler Tarihinde “Gök Tanrı” denilen geleneksel dinleri olmasına rağmen, değişik yer ve zamanlarda Budizm, Konfüçyüsçülük, Maniheizm, Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam gibi farklı dinleri kabul etmişler, ancak bütün bu dinlerde geleneksel birçok inanç ve uygulamalar, örf ve adetlerini devam ettirmesini bilmişlerdir. Bu gelenekler arasında günlük yaşam yanında devlet ve siyaset ile ilgili birçok anlayış bulunmaktadır.

Türklerin İslam’ı kabul etmelerinde Hoca Ahmet Yesevi’nin önemli bir yeri bulunmaktadır. O, derslerinde ve kitaplarında hep Türk dili ile kültürünü, kurmuş olduğu tarikat ile özdeşleştirmiştir. Türklük böylece, bu tarikat dairesinde varlığını sürdürmüş ve dolayısıyla Türk devletlerinin duygu ve düşünce birliği etrafında yücelmesi ve güçlenmesini sağlamıştır.

Türklerin manevi-kültürel varlığının yeniden inşa etmesini Müslüman Arap çevresi ve Harizm beyleri pek hoş karşılamamışlar ve Yesevi’yi ve kareketini engelleyip yok etmek için çok uğraşmışlardır. XIV. yüzyılın ortasından itibaren Yesevi tarikatına karşı Altın Ordu hükümdarları tarafından siyasi mücadele başlatılmıştır. Bu olaylar Altın Ordu devletinin çöküşüyle sonuçlanmış ve Yesevilik unutulmuş ve sonuçta Türk devletlerinin yardımcı unsuru olmaktan çıkmıştır. Buna bağlı olarak da Avrasya ve Orta Doğu’daki Türk devletleri bilimde ve teknikte geri kalmışlar ve felsefelerini değiştirmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Ahmet Yesevi,Tarikat,Türk İdare Sistemi,Altın Ordu,Kazak Hanlığı

Kaynakça

ÜNAL, Mustafa (2017). “Hoca Ahmet Yesevi’de Geleneksel Türk-İslam Kimliğinin Temelleri”, Hoca Ahmet Yesevi’yi Anmak ve Anlamak Sempozyumu, 18 Mayıs 2017 Kayseri.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zikiriya Jandarbek Bu kişi benim
Kazakhstan

Zhakhangir Nurmatov Bu kişi benim
Kazakhstan

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2017

Gönderilme Tarihi

28 Ekim 2017

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 2017 Sayı: 34

DOI

https://doi.org/10.28949/bilimname.347529

IZ

https://izlik.org/JA57JA69LW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Jandarbek, Z., & Nurmatov, Z. (2017). Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü. Bilimname, 2017(34), 341-364. https://doi.org/10.28949/bilimname.347529

AMA

1.Jandarbek Z, Nurmatov Z. Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü. Bilimname. 2017;2017(34):341-364. doi:10.28949/bilimname.347529

Chicago

Jandarbek, Zikiriya, ve Zhakhangir Nurmatov. 2017. “Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü”. Bilimname 2017 (34): 341-64. https://doi.org/10.28949/bilimname.347529.

EndNote

Jandarbek Z, Nurmatov Z (01 Aralık 2017) Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü. Bilimname 2017 34 341–364.

IEEE

[1]Z. Jandarbek ve Z. Nurmatov, “Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü”, Bilimname, c. 2017, sy 34, ss. 341–364, Ara. 2017, doi: 10.28949/bilimname.347529.

ISNAD

Jandarbek, Zikiriya - Nurmatov, Zhakhangir. “Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü”. Bilimname 2017/34 (01 Aralık 2017): 341-364. https://doi.org/10.28949/bilimname.347529.

JAMA

1.Jandarbek Z, Nurmatov Z. Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü. Bilimname. 2017;2017:341–364.

MLA

Jandarbek, Zikiriya, ve Zhakhangir Nurmatov. “Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü”. Bilimname, c. 2017, sy 34, Aralık 2017, ss. 341-64, doi:10.28949/bilimname.347529.

Vancouver

1.Zikiriya Jandarbek, Zhakhangir Nurmatov. Yesevi Tarikatının Devlet Yönetiminden Uzaklaştırılmasıyla Türk Devlet Yönetim Sisteminin Çöküşü. Bilimname. 01 Aralık 2017;2017(34):341-64. doi:10.28949/bilimname.347529

Cited By

ALTIN ORDA HANLIĞI’NDA “SARAY”IN BÜYÜK HATUNU: TAYTUĞLI HATUN

Karadeniz İncelemeleri Dergisi

https://doi.org/10.18220/kid.1380295