Sosyal Antropolojideki Büyü Olgusuna Sihir Kavramı Çerçevesinde Yeni Bir Yaklaşım
Öz
Makalenin konusu büyü olgusudur. Büyü olgusu, sosyal antropolojinin temel tartışma konularından biridir. Bu tartışmalarda, genellikle büyünün kökenleri ve sınırları, büyü, bilim ve din arasındaki ilişkiler ele alınmaktadır. Bu üç kategorinin sınırlarını belirlemede pozitivist paradigma önemli bir rol oynamaktadır. Bu sınırlar içinde bilim, pozitivist paradigma üzerinden; din, aşkın doğaüstü güce inanmak temelinde; büyü ise din ve bilim dışında değerlendirilir. Böyle bir değerlendirme, büyü olgusunun anlaşılmasını engellemekle kalmaz aynı zamanda büyünün kapsamını, kökeninin ne olduğunu ve büyünün gündelik yaşamdaki etkisini de belirsizleştirmektedir. Bu nedenle makalenin amacı, büyünün temel sınırlarını belirlemek, belirsizliği aza indirmek ve büyünün gündelik yaşamdaki etkisini ortaya koymak olmuştur. Bu amaca yönelik sosyal antropolojideki büyü konusunun ele alınış biçimi ve büyünün kapsamı problem edilerek sihir kavramı çerçevesinde yeni bir yaklaşım sergilenmiştir. Sonuç olarak büyü, olumsuz sonuçlara odaklanan negatif niyet/amaç edimi olarak belirlenmiş ve bilinç seviyesini düşürerek gözü tatmin etme, korkutma, bağları kopararak kapatma, indirgeme gibi yöntemlerle ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte büyü, insan zihnini ve bilincini zayıflatan, kapatan, indirgeyen ve insanı ümitsizliğe sevk eden bir eylem olarak belirlenmiştir. Büyü, sadece eski toplumlarla ve demonik unsurlarla ilişkili görülmemiştir. Ayrıca büyünün insanların etkileşim biçimleriyle de ilgili olduğu görülmüştür. Bu açıdan büyü olgusunun ve günümüzdeki büyüsel koşulların farklı disiplinler tarafından yeniden sorgulanması gerektiği fikrine ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- CENGİZ, Osman. “Sihir Kavramı Üzerine Semantik Bir İnceleme”, DEUİFD, 48, 2018, 169-200.
- ÇELEBİ, İlyas. “Sihir”, Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi, İstanbul: TDV Yayınları, 2009, 37, 170-172. ÇELEBİ, İlyas “Geçmişten Devralınan Kültürel Miras: Sihir Problemi”, Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, http://isamveri.org/pdfdrg/D01239/2002_9/2002_09_CELEBII.pdf (Erişim Tarihi: 0.11.2018). el-İSFAHANİ, Rağıb. “Sihir”, Müfredât: Kuran Kavramları Sözlüğü. Çev. Yusuf Türker, İstanbul: Pınar Yayınları, 2007, 702-704.
- FRAZER, Sır James George. Altın Dal. Çev. Mehmet H. Doğan, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2004.
- GRAEBER, David. Değer Teorisi. Çev. Başak Kıcır, İstanbul: Sel Yayıncılık, 2017.
- İBN MANZÛR, Ebu’l-Fazl Muhammed. Lisânü’l-Arab, Beyrut: Dârü’l-İhyai’t-Türasi’l-Arabi, 1999, 6, 189-192.
- KİECKHEFER, Richard. Ortaçağda Büyü. Çev. Zarife Biliz, İstanbul: Alfa Yayınları, 2017.
- KOÇHAN, Metin ve Kılıç, Muhammed Fatih. “Matematik, İhvân-ı Safâ Felsefesinin Dayandığı Aksiyomatik Zemin midir?” Artuklu Akademi, 4(2) 2017, 78-80.
- KÖSEMİHAL, Nurettin Şazi. Sosyoloji Tarihi. 3.bs. İstanbul: Remzi Kitabevi Yayınları, 1974.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Halit Yeşilmen
*
0000-0002-4907-1366
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
25 Şubat 2019
Kabul Tarihi
19 Ekim 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 2019 Sayı: 38
Cited By
İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRKLERDE BÜYÜ ALGISI
Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.56252/turktarars.1183295Bir Risalede Halk Hekimliği ve Halk İnançlarına Dair Unsurlar
Kültür Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.46250/kulturder.1348511