Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Savaş Ve Barışa İlişkin Tutumları
Öz
Ülkeler içi ve ülkeler arasında meydana gelen bitmeyen savaşlar, günümüzde barış kavramı ve barış eğitiminin gündeme gelmesi ve popülerlik kazanmasına sebep olmuştur. Barış ortamının sağlanması ve barış eğitimiyle ilgili somut adımların atılmasında toplumun her bireyinin olduğu gibi öğretmenlerin de büyük bir etkisi bulunmaktadır. Öğretmen, öğrencilerinde davranış değişikliği oluştururken kendisinin benimsemiş olduğu veya toplum tarafından benimsenen değer ve inançları edinmesine de yardımcı olmaktadır. Öğretmenlerin savaş ve barışla ilgili algı, düşünce ve tutumlarının, öğrencilerinin algı, düşünce ve tutumlarını etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu nedenle savaş ve barışa ilişkin öğretmen tutumları ayrı bir önem kazanmaktadır. Değerler eğitimi bağlamında barış kavramının öğretiminin yapıldığı ve ilgili kavramla ilgili kazanımları içeren en önemli derslerden biridir ve çatışma kültürü yerine barış kültürünün yapılandırılmasında öncü role sahip olan derslerden biri olarak görülmektedir. Bu nedenlerden dolayı, araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersi öğretmenlerinin savaş ve barışa ilişkin tutumlarını tespit etmektir. Tarama modeliyle yapılandırılan çalışmada, karma yöntem ve zenginleştirilmiş desen kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin sağlanmasında 89 DKAB öğretmenine; Aktaş (2012) tarafından geliştirilen ‘Savaş ve Barış Tutum Ölçeği’ uygulanmış, nitel veriler ise 8 DKAB öğretmeniyle yapılan görüşmelerle toplanmıştır. Araştırma sonunda, öğretmenlerin uluslararası sorunların çözümünde en iyi yolun savaş olduğu, savaşlarda kazanılan başarıların bütün başarılardan üstün olduğu gibi önermelere katılmadıkları; aksine savaşı kazananın da kaybedenin de zarar gördüğü, savaşın suçsuz insanlara acı verdiği, barışın taraftarı olunması gerektiği, insanların dinlerinin çağrısına uymasının barışa katkı sağlayacağı görüşlerini benimsedikleri görülmektedir. Öğretmenler genellikle yalnızca savunma savaşlarının haklı olabileceğini ve desteklenmesi gerektiğini düşünmekte ve DKAB dersi ve öğretmenlerinin barışa katkı sağlanmasında önemli bir yerinin olduğunu düşünmektedirler.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktaş, Ö. (2012). Tarih eğitiminde savaş ve barış: Ortaöğretim öğrencilerinin savaş ve barış konularıyla ilgili bilgilerinin ve tutumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi) Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.Akturan, U., Domaç, B., Semiz, Y., Tosun, F., Tahminciler, E. ve Bağcı, F. (2008). Söylem analizi. Nitel araştırma yöntemleri: NVivo 7.0 ile nitel veri analizi içinde. Baş, T. ve Akturan, U. (Eds.). Ankara: Seçkin Yayıncılık. Akyürek, S. (2004). Din öğretiminde kavram öğretimi. İstanbul: Dem Yayınları. Altınay, A. G. (2009). Can veririm, kan dökerim: Ders kitaplarında militarizm. Tüzün, G. (Ed.) Ders kitaplarında insan hakları II tarama sonuçları içinde. (s. 143-165), İstanbul: Tarih Vakfı. Allwood, M. A., Bell-Dolan, D., ve Husain, S. A. (2002). Children's trauma and adjustment reactions to violent and nonviolent war experiences. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 41(4), 450-457.Ateş, A.O. (2006). İslam ve Barış. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6(2), 1- 14.Aydın, M. Ş. (2002). Barış/uzlaşma kültürü ve din eğitimi. Avrupa Birliği’ne Giriş Sürecinde Türkiye’de Din Eğitimi ve Sorunları Sempozyumu Kitabı (s. 114-124). İstanbul: Değişim Yayınları. Aydın, M. Ş. (2005). Cumhuriyet döneminde din eğitimi öğretmeni yetiştirme ve istihdamı. (2. Baskı) İstanbul: DEM Yayınları. Aydın, M. Z. (2004). Avrupa birliği ülkelerinde din eğitimi ve Türkiye ile karşılaştırılması. Diyanet Avrupa Dergisi, 68, 14-21. Baker, J. A. (1999). Teacher-student interaction in urban at-risk classrooms: Differential behavior, relationship quality, and student satisfaction with school. The Elementary School Journal, 100(1), 57-70.Bayrakdar, N. (2013). Öğretmenlerine göre din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretmenliğinin doğasından kaynaklanan güçlüklerin mesleki tükenmişlik algıları üzerindeki etkileri. Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(16), 78-100. Betancourt, T. S. (2011). Attending to the mental health of war-affected children: the need for longitudinal and developmental research perspectives. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 50(4), 323-325.Betancourt, T. S., McBain, R. K., ve Brennan, R. T. (2014). Trajectories of externalizing problems among war-affected youth in Sierra Leone: Results from a longitudinal study. Aggression and Violent Behavior, 19(6), 708-714.Creswell, J. W. ve Clark, V. L. (2014). Karma yöntem araştırmaları: Tasarımı ve yürütülmesi. Çeviri (Eds. Selçuk Dede ve Selçuk Beşir Demir) Ankara: Anı YayıncılıkÇakmak, F. (2013). Din eğitiminde program geliştirme ve aile faktörü. Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,(1), 81-104.Denov, M. S. (2006). Wartime sexual violence: Assessing a human security response to war-affected girls in Sierra Leone. Security Dialogue, 37(3), 319-342.Doğan, A. ve Kılınç, M. (2014). İlkokul düzeyindeki farklı ders kitaplarında barış ve savaş kavramlarına yer veriliş düzeyinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 277-289. Erden, G. ve Gürdil, G. (2009). Savaş yaşantılarının ardından çocuk ve ergenlerde gözlenen travma tepkileri ve psiko-sosyal yardım önerileri. Türk Psikoloji Yazıları, 12(24), 1-13. Eren, A. (2005). Korku kültürü, değerler kültürü ve şiddet. Aile ve Toplum Dergisi, 2(9).Follett, M. P. (1970). The teacher-student relation. Administrative Science Quarterly, 15(2), 137-148. Frymier, A. B. ve Houser, M. L. (2000). The teacher-student relationship as an interpersonal relationship, Communication Education, 49(3), 207-219.Gömleksiz, M. N. ve Kan, A. Ü. (2012). Eğitimde duyuşsal boyut ve duyuşsal öğrenme. TurkishStudies- International PeriodicalfortheLanguages, LiteratureandHistory of TurkishandTurkic, 7(1), 1159-1177. Güçer, M., Karaca, S. ve Dinçer, O. B. (2013). Sınırlar arasında yaşam savaşı: Suriyeli mülteciler. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu, USAK Rapor No: 13-04, Ankara: Karınca Ajans Yayıncılık Matbaacılık. Gür, T. (2013). Post-modern bir araştırma yöntemi olarak söylem çözümlemesi, Journal of World of Turks, 5(1), 185-202.Harris, I. M. ve Morrison, M. L. (2003). Peace education. (Second Edition) North Caroline: McFarland Company Inc.Jones, L.,ve Kafetsios, K. (2002). Assessing adolescent mental health in war-affected societies: the significance of symptoms. Child Abuse and Neglect, 26(10), 1059-1080.Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri.(19. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. Kaymakcan, R. ve Meydan, H. (2011). Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi programları ve öğretmenlerine göre değerler eğitimi. Journal of Values Education, 9(21), 27-54. Lacewing, M. (2010). Philosophy for A2: Key Themes in Philosophy. New York: Routledge.Langan, J. (1984). The Elements of St. Augustine's Just War Theory. The Journal of Religious Ethics, 12(1), 19-38.MEB (2010a). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi dersi (9, 10, 11 ve 12. sınıflar) öğretim programı. Ankara: MEB Yayınları. MEB (2010b). Ortaöğretim din kültürü ve ahlak bilgisi dersi (9, 10, 11 ve 12. sınıflar) öğretim programı. Ankara: MEB Yayınları Miller, K. E. ve Rasmussen, A. (2010). War exposure, daily stressors, and mental health in conflict and post-conflict settings: bridging the divide between trauma-focused and psychosocial frameworks. Social Science and Medicine, 70(1), 7-16.Mukeredzi, T. G. (2013). Professional development through teacher roles: Conceptions of Professional qualified teachers in rural South Africa and Zimbabwe. Journal of Research in Rural Education, 28(11),1-16. Murthy, R. S. ve Lakshminarayana, R. (2006). Mental health consequences of war: a brief review of research findings. World Psychiatry, 5(1), 25-30.Onat, H. (1999). Din alanında yeniden yapılanma üzerine. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (75. Yıl Özel Sayısı), 197-208. Onat, H. (2002). Küreselleşme üzerine. Gazi Üniversitesi Çorum İlahiyat Fakültesi, 1, 37-47. Osmanoğlu, C. (2014). Ortaöğretim din kültürü ve ahlak bilgisi (DKAB) öğretim programında ve ders kitaplarında çoğulculuk. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Öztürk, R. (2011). İslam düşüncesinde kaderci anlayışın sosyal ve kültürel temelleri. Kelam Araştırmaları, 9(1), 127-156. Ramsey, P. (1992). The just war according to St. Augustine. In just war theory (Ed. Jean Bethke Elstain). New York: New York University Press. Selçuk, M. (1997). Din öğretiminin kuramsal temelleri. Uluslararası Din Eğitimi Sempozyumu Kitabı (s. 28-35). 20-21 Kasım 1997.Serinsu, A. N. (1997). Kuran ve insanın anlam arayışı. Uluslararası Din Eğitimi Sempozyumu Kitabı,(s. 161-171)20-21 Kasım 1997.Sommers, M. (2002). Children, Education and War: Reaching Education for All (EFA) Objectives in Countries Affected by Conflict. Conflict Prevention and Reconstruction Unit Working Paper.Washington DC: World Bank.Şimşek, M. (2011). İslam-savaş-barış: Batı’da Hz. Peygamber’in askeri kişiliği üzerinden İslam’a bakış. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 17, 263-282. Tütüncü, G. (2008). Kimya öğretmen adaylarının kavram öğretimi ve önemi hakkındaki düşünceleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.Uysal, E. (2003). Değerler üzerine bazı düşünceler ve bir erdem tasnifi denemesi: İnsani erdemler-İslami erdemler. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(1), 51-69.Walzer, M. (2002). The triumph of just war theory (and the dangers of success). Social Research, 69(4), 925-944.Wubbels, T. ve Brekelmans, M. (2005). Two decades of research on teacher-student relationships in class. International Journal of Educational Research, 43,6-24. Yeğin, H. İ. (2014). Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri. EKEV Akademi Dergisi, 18(58), 315-332.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Özge Maviş Sevim
0000-0002-4120-5374
Türkiye
Ramazan Diler
Bu kişi benim
0000-0001-5939-0320
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
14 Nisan 2019
Kabul Tarihi
10 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 2019 Sayı: 38
Cited By
A Look at the Saying of Peace at Home, Peace in the World in 8th Grade Students' Perceptions of War and Peace: A Qualitative Research
Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi
https://doi.org/10.53047/josse.1184578Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretmenlerinin Eleştirel Düşünme Becerisine Yönelik Görüşleri
Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi
https://doi.org/10.47477/ubed.1127830