Özel Eğitim ve DKAB Öğretmenlerine Göre Otizmlilerde Din-Ahlak Eğitimi ve DKAB Dersleri
Öz
Otizm; sosyal iletişimde yetersizlikler, duygusal tepkilerin gösterilememesi, tekrarlanan takıntılı davranışlar gibi belirtilerle kendini gösteren bir gelişim bozukluğudur. Otizm belirtileri yaşamın ilk yıllarında kendini göstermektedir. Bu durum otizm teşhisi konulan çocukların eğitimine erken yaşlarda başlanmasına imkân tanıması bakımından avantaj olarak değerlendirilebilir. Tanısı koyulmuş otizmli bireylerin eğitimi gerek özel eğitim okullarında gerekse kaynaştırma yoluyla devam ettirilmektedir. Otizmlilerin, din ve ahlak konusundaki eğitimi ise tartışma konusu olmuştur. Otizmlilerin dini kavram ve olguları anlamlandıramayacağına yönelik çalışmalara karşın olumlu sonuçlara ulaşılmış araştırmalar da mevcuttur. Ahlak ve değerler eğitimi konusunda da benzer zıtlıkları içeren araştırmalara rastlanmaktadır. Ülkemizde otizmlilerde din ve ahlak eğitimine dair bilimsel araştırmalar mevcut olmamakla birlikte 2010 yılında, DKAB derslerinin zorunlu olarak otizmli bireylerin eğitim programlarında yer alması konuyu gündeme taşımıştır. Buradan yola çıkılarak bu araştırmada, otizmlilerde din ve ahlak eğitiminin imkanına dair tartışmalara değinilerek, birbirine zıt görüşler içeren konu, otizmlilerin eğitiminde aileden sonra en etkili bireyler olan öğretmenlerin görüşlerine açılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle yapılan araştırmanın çalışma grubunu Konya ili merkez ilçelerinde (Karatay, Meram, Selçuklu) bulunan özel eğitim okullarında ve bünyesinde otizm sınıfı bulunan ortaokullarda görev yapmakta olan 30 özel eğitim ve bu okullarda derslere giren 6 DKAB öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda, çalışmaya katılan öğretmenlerin otizmlilerde din ve ahlak eğitiminin imkanına yönelik farklı görüşlerde oldukları ancak din ve ahlak teması altına giren birtakım konularda otizmlilerin bir eğitime ihtiyacı olduğu noktasında fikir birliğine sahip oldukları görülmüştür. Yapılan çalışmanın literatürdeki tartışmalara, öğretmenlerin görüş ve tecrübelerinin katılması yönüyle katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- APA (American Psychiatric Association). (2013). Diagnostic and Statistical Manuel of Mental Disorders- DSM-5. American Psychiatric Association Publishing, Arlington.Aydın, M.Z. (2013). Din Öğretiminde Yöntemler. Nobel Yay. Ankara.Begeer, S. vd. (2010). "Using Theory of Mind to Represent and Take Part in Social Interactions: Comparing Individuals with High-Functioning Autism and Typically Developing Controls". European Journal of Developmental Psychology, 7(1), 104-122. DOI: 10.1080/17405620903024263.Blair, R.J.R. (1996). "Brief Report: Morality in the Autistic Child". Journal of Autism and Developmental Disorders, 26 (5), 571-579.Brezis, R. S. (2012). "Autism as a Case for Neuroanthropology: Delineating the Role of Theory of Mind in Religious Development". The Encultured Brain An Introduction to Neuroanthropology (Editör: Lende, D. Ve Downey, G.). The MIT Press, Londra.Darıca, N., Abidoğlu, Ü. ve Gümüçcü, Ş. (2017). Otizm ve Otistik Çocuklar. Özgür Yay. İstanbul.Ekblad, L. ve Oviedo, L. (2017). "Religious cognition among subjects with Autism Spectrum Disorder (ASD): Defective or different?" Clinical Neuropsychiatry,14 (4), 287-296.Gleichgerrcht, E. vd. (2013). "Selective Impairment of Cognitive Empathy for Moral Judgment in Adults with High Functioning Autism". Social Cognitive and Affective Neuroscience, 8 (7), 780-788. DOI: doi:10.1093/scan/nss067. Grant, M.C. vd. (2005). "Moral Understanding in Children with Autism". Autism, 9(3), 317-331. DOI: 10.1177/1362361305055418.Harris, C. C., Muprhy, F. C. ve McNamara, P. (2011) Religious Belief Systems of Persons with High Functioning Autism. Proceedings of the Annual Meeting of the Cognitive Science Society, 33 (33), 3362-3366.Kadak M.T., Demir, T. ve Doğangün, B. (2013). "Otizmde Yüz ve Duygusal Yüz İfadelerini Tanıma". Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5 (1), 15-29.Kapogiannis vd., (2009). "Cognitive and Neural Foundations of Religious Belief". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 106 (12), 4876-4881.Kaysılı, B. K. (2013). "Zihin Kuramı: Otizm Spektrum Bozukluğu Olan ve Normal Gelişen Çocukların Performanslarının Karşılaştırılması". Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 14(1) 83-103.Korkmaz, B. (2017). Ah Şu Otizm. Aba Yayın. İstanbul.Krahn, T. ve Fenton, A. (2009). "Autism, Empathy and Questions of Moral Agency". Journal for the Theory of Social Behaviour, 39 (2), 145-166.Kretschmer, A., Lampmann, S. ve Altgassen, M. (2014). "Relations Between Moral Reasoning, Theory of Mind and Executive Functions in Children with Autism Spectrum Disorders". International Journal of Developmental Disabilities, 60 (3), 174-183.Liu, E. X. vd. (2014). "In Their Own Words: The Place of Faith in the Lives of Young People With Autism and Intellectual Disability". Intellectual and Developmental Disabilities, 52 (5), 388-404, DOI: 10.1352/1934-9556-52.5.388.McGee, D. (2010). "Widening the Door of Inclusion for Children with Autism through Faith Communities". Journal of Religion, Disability & Health, 14 (3), 279-292. DOI: 10.1080/15228961003622351.Norenzayan A, Gervais WM. Ve Trzesniewski K.H. (2012). "Mentalizing Deficits Constrain Belief in a Personal God". PLoS ONE 7(5): e36880. doi:10.1371/journal.pone.0036880.Piaget, J. Ve Inhalder, B. (2017). Çocuk Psikolojisi (Çev. Orçun Türkay). Pinhan Yay. İstanbul.Piaget, J. (2015). Çocuğun Ahlaki Yargısı (Çev. İdil Dündar). Pinhan Yay. İstanbul.Reddish, P., Tok, P. ve Kundt, R. (2016). "Religious Cognition and Behaviour in Autism: The Role of Mentalizing". The International Journal for the Psychology of Religion, 26:2, 95-112, DOI: 10.1080/10508619.2014.1003518.Senland, A.M. ve D'Alessandro, A.H. (2013). "Moral Reasoning and Empathy in Adolescents with Autism Spectrum Disorder: Implications for Moral Education". Journal of Moral Education, 42 (2), 209-223. DOI: 10.1080/03057240.2012.752721.Shulman, C. vd. (2012). "Moral and Social Reasoning in Autism Spectrum Disorders". Journal of Autism and Developmental Disorders, 42 (7), 1364-1376.Swanson, S. (2010). "Experiential Religion: A Faith Formation Process for Children with Autism". Journal of Religion, Disability & Health, 14(3), 238-255, DOI: 10.1080/15228961003622393.Visuri, I. (2012). "Could Everyone Talk to God? A Case Study on Asperger's Syndrome". Religion, and Spirituality, Journal of Religion, Disability & Health, 16 (4), 352-378, DOI: 10.1080/15228967.2012.731888.Walsh, M. B. (2016). "Autism, Culture, Church: From Disruption to Hope". Journal of Disability & Religion, 20 (4), 343-351.Yeşil, R. (2010). "Nicel ve Nitel Araştırma Yöntemleri". Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Nobel Yay. Ankara.Yirmiya, N. vd. (1992). "Empathy and Cognition in High-Functioning Children with Autism". Child Development, 63 (1), 150-160.Zalla, T. vd. (2011). "Moral Judgment in Adults with Autism Spectrum Disorders". Cognition,121, 115-126.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Sümeyra Bilecik
*
0000-0001-8351-6923
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
14 Mayıs 2019
Kabul Tarihi
10 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 2019 Sayı: 38
Cited By
İslâm Hukukunda Otizmli Bireylere İlişkin Hükümler
Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17120/omuifd.1361363Religious Education for Students with Autism According to Their Families and DKAB Teachers
Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.35415/sirnakifd.1324239