Araştırma Makalesi

Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği

Cilt: 2019 Sayı: 40 31 Aralık 2019
PDF İndir
EN TR

Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği

Öz

Psiko-biyografi yaklaşık bir asırlık bir geçmişe sahip olmasına rağmen, özellikle son çeyrek asırda gittikçe artan bir ilgi görmektedir. Psiko-biyografi, basit bir biyografiden ziyade, bireyle ilgili gerçek verilerden yola çıkılarak gerçekleştirilen bir kişilik analizidir. Psiko-biyografilerde, ister tarihsel bir kişilik isterse yaşayan biri olsun, biyografik verileri kadar ürettiği yapıtlardan yola çıkarak kişiliğinin yeniden kurgulanması ve yine bu kurgudan yararlanılarak eserlerinin tekrar yorumlanması hedeflenir. Psiko-biyografisi yazılan şahsiyetin yapıtları üzerinden gidilerek kullanılan biçim, olay ve anlam katlarının çözümlenmesiyle, bilinçli ve bilinç dışı motivasyonları ile savunma mekanizmaları psikolojik ve psikanalitik kavramlarla analiz edilir. Basit bir biyografiden ziyade, bireyle ilgili gerçek verilerden yola çıkılarak gerçekleştirilen bir kişilik analizi olan psiko-biyografinin öncüleri psikanalistler olsa da, psiko-biyografi yazımında başvurulan tek psikolojik yaklaşım psikanaliz olmayıp, diğer psikolojik yaklaşımlara da müracaat edilmektedir. Psiko-biyografiye konu olan bireyler genellikle çeşitli özellikleriyle ön plana çıkmış ve tarihe mal olmuş kişiliklerdir. Daha çok bu tür insanların psiko-biyografilerinin yazılma nedeni, diğer insanların onları daha iyi tanıma ve anlama isteğinin yanında, çeşitli açılardan topluma rol model olma durumlarıdır. Din psikolojisinin tarih sahnesine çıktığı yıllarda belirmeye başlayan psiko-biyografik çalışmalar aynı hızla devam edememiş, uzunca bir süre bir nekahat dönemi yaşanmıştır. Makalede din psikolojisi tarihinde ortaya çıkan psiko-biyografik hareketin dünyada ve ülkemizde geçirmiş olduğu evrim bazı değerlendirmelerle birlikte ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akerberg, H. 1975. Omvandsele och kamp: an empirisk religions psykologisk undersb'kning au den unge Nathan Saderbloms religiosa utveckling 1866-1894 [Conversion and struggle: An empirical psychological study of the religions development of the young Nathan S&derblom 1866-1894]. Ph.D.diss., University of Lund, Sweden. (Studia Psychologiae Religionum Lundensia 1).Akerberg, H. 1978. “Attempts to escape: A psychological study on the autobiographical notes of Herben Tingsten 1971-1972”. In Psychological studies on religious man. Editör: T. Kallstad. Stockholm: Almqvist & Wiksell.Alper, Y. 2005. Psikolojik ve Psikodinamik Açıdan Nazım Hikmet Şiiri. İstanbul: Toplumsal Akademi Yayınları.Alper, Y. 2006. Psikodinamik Açıdan Ahmet Erhan ve Şiiri. İstanbul: Şiirden Yayınları.Alper, Y. 2009. Psikodinamik Açıdan Cemal Süreyya ve Şiiri - Annem Çok Küçükken Öldü. İstanbul: Özgür Yayınları. Anderson, J. W. 1981. “Psychobiographical Methodology: The Case of William James”, Review of personality and Social Psychology, 2, 245-272.Anderson, J. W. 2010. “Psikobiyografinin Metodolojisi”, Çev. Gökhan Kağnıcı, Tarih Okulu, 3, 77-97Belzen, A.J. 1997. “The Historico cultural Approach in the Psychology of Religion: perspectives for Interdisciplinary Research”, Journal for the Scientific Study of Religion,1997, 36 (3), 358-371.Belzen, J. A. 2007. “Din Psikolojisinde Tarihsel-Kültürel Yaklaşım: Disiplinlerarası Araştırmalar İçin Bakış Açıları”, Çev. Ali Ayten, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 33, 221-240. Beyazyüz, M. 2007. Cemil Meriç'in Psikolojisi: Psikobiyografi. İstanbul: Aşina Kitaplar.Biler, S. 2018. Psikoloji Açısından Hz. Peygamberin Şahsiyeti, Ankara: Fecer Yayınları. Bowen, C. R. 1917. “A psychological interpretation of Jesus”, The American Journal of Theology, 21 (4), 612-619.Bulut, S. 2014. “Yaşam Öyküsü Çalışması”, International Journal of Human Sciences, 11 (1), 880-895.Büyükbaş, M. 2002. “Nurettin Topçu'da Dini Yaşayışın Psikolojisi”, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta. Capps, D. ve J. E. Dittes. eds. I990. The hunger of the heart: Reflections on the confessions of Augustine. West Lafayette, Society for the Scientific Study of Religion.Carroll, M. P. 1986. The cult of the Virgin Mary: Psychological origins. Princeton: Princeton University Press.Certel, H. 1995. İmân ve Ahlâkta Kemâlin Yolu. İstanbul: Hamle Yayınları.Dostoyevski, F. M. 2001. Karamazov Kardeşler: Sigmund Freud’un Dostoyevski ve Baba Katilliği Üzerine Yazısıyla. Çev. Engin Altay, İstanbul: İletişim Yayınları.Elms, A. C. 2007. “Psychobiography and case study methods”. Handbook of research methods in personality psychology. Editörler: R.W. Robins; R.C. Fraley; R.F. Krueger. New York: The Guilford Press. Erikson, E. H. 1969. Gandhi's Truth: On the Origins of Militant Nonviolence. London: Norton&Company.Erikson. E H. 1968. Young man Luther: A study in psychoanalysis and history. New York: Norton.Esen, N. 2009. “Necip Fazıl Kısakürek'te Dinî Yaşayış”, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çukurova Üniversitesi, Adana.Espinosa, M. J. 2008. “Melanie Klein: A psychobiographical study”, A Treatise Submitted in Fulfilment of the Requirements for the Degree of Master of Arts in Research Psychology, Rhodes University.Freud, S..1964. Leonardo da Vinci and a memory of his childhood. In The standard edition of the complete;-psychological works of Sigmund Freud, vol. ll, 63-137, translated and edited by J. Strachey. 2d ed. London: Hogarth (Orig.publ. in German 1910).Geels, A. 1980. Mystikerna Hjalmar Ekström 1885-1962, (Mystic Hjalmar Ekström 1885-1962), Malmö: Doxa.Gürsü, O. 2015. “Hasan Basrı̇ Çantay: Bı̇r Psikobiyografi Denemesi”, Ekev Akademı̇ Dergı̇sı̇, 62, 251-268.Hall, G.S. 1917. Jesus, the Christ, In the Light of Psychology. Vol I-II. New York: Doubleday Page & Company.Hart, M. 2008. Dünya Tarihine Yön Veren En Etkin 100. Çev. Nurşan Üstüntaş. İstanbul: Neden Kitap. Hoboken, W.. Fouché, P., Van Niekerk, R. 2010. “Academic Psychobiography in South Africa: Past, Present and Future”, South African Journal of Psychology, 40 (4), 495-507.Hoffman, D. 1982. Der Wege zur Reife: Eine religionspsychologische Untersuchung der religiosen Entwicklung Gerhard Tersteegens [The way to maturity: A psychological investigation of Gerhard Tersteegen's religious development]. Ph.D. dim., University of Lund, Sweden (Studia Psychologiae Religionum Lundensia 3).Holm, N. G. 1987. “Joels Gud: En religionspsykologisk studie. Joel's God: A study in psychology of religion” Abo: Abo Akademi.Howe, M. J. 1997. “Beyond psychobiography: Towards more effective syntheses of psychology and biography”, British Journal of Psychology, 88 (2), s. 235-248.İmamoğlu, A. 1996. Mehmet Akif ve İnanan İnsan. İstanbul: Ravza yayınları. İmamoğlu, A. İman ve Aksiyon Adamı Mehmet Akif. İstanbul: Ravza yayınları.James, W. 1902. The Varieties of Religious Experience.New York: Longmans, Greens and Co. James, W. 2017. Dinsel Deneyimin Çeşitleri. Çev. İsmail Hakkı Yılmaz, İstanbul: Pinhan Yayıncılık.Kahveci, Harun. 2019. “Psiko-biyoyografik Açıdan Ömer Lütfi Mete’nin Hayatı”. Doktora tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.Kaplan, H. 2009. “Bazen Bir Puro Sadece Bir Purodur, Leonardo Da Vinci’nin Dini Kimliği Üzerine Psiko-biyografik Bir İnceleme”, Dini Araştırmalar, 12 (35), 107-126.Karaca, F. 2004. “İsmail Hakkı Aydın’ın Şiirlerinde Allah-Alem-İnsan ve Aşk Psikolojisi”, EKEV Akademi Dergisi, 21, 101-118.Kőváry, Z., 2011. “Psychobiography as a method. The revival of studying lives: New perspectives in personality and creativity research”, Europe’s Journal of Psychology, 7 (4), 739-777.Mcadams, Dan P. (2006). “The problem of narrative coherence”, Journal of ConstructivistPsychology, 19(2), 109-125.Pfister, O. 1910. “Die Frbmmigkeit des Grafen Ludwig von Zinzendorf: Ein psyckoanalytischer Beitrag zur Kenntnis der religiosen Sublimierungsprozesse und zur Erkldrung des Pietismus [Count Ludwig von Zinzendorfs piety: A psychoanalytic contribution to the knowledge of the religious sublimationproces and to the explanation of pietism]. Leipzig: Deuticke.Runyan, W. M. 1988. “Ideographic goals and methods in the study of lives”, Journal of Personality, 56 (1), 295-326.Schultz, W. T., 2005. Handbook of Psychobiography. Oxford: Oxford University Press.Schultz, William T. (2001). “Psychobiography and the study of lives: Interview with William McKinley Runyan”, Clio's Psyche: A Psychohistorical Forum, December Special Issue, 105-112.Sunden, H. 1966. Die Religion und die Rollen: Untersuchung [Religion and role-theory: A psychological investigation]. Berlin: Topelmann. (orig. publ in Swedish,1959).Sunden, H. 1987. “Saint Augustine and the Psalter in the light of role Psychology”, Journal for the Scientific Study of Religion, 26 (3), 375-82.Vergote, A. 1988. Guilt and desire: Religious attitudes and their pathological derivatives. New Haven/London: Yale University Press. (orig. publ. in French, 1978).Volkan, V.D. ve Itzkowitz, N. 2000. Ölümsüz Atatürk (Yaşamı ve İç Dünyası). İstanbul: Bağlam Yayınları.Wikström, O. 1980. Kristusbilden i Kristinebergsgruvan: Historiska och religionspeykologiska aspekter. [Figures of Christ in Kristineberggrave: Historical and psychological aspects]. Kyrkohistorisk Arsskrift 80, 99-112.Yavuz, K. 1990. “Yunus Emre'nin İç Benine Dini ve Psikolojik Yaklaşımlar”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9, 12-21.Yavuz, K. 2001. “Yunus Emre’nin Kişiliğinde İnsanın Kendini Bulması”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,1, 3-8Yıldız, S. 2006. Arif Nihat Asya. İstanbul: Kaynak Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

31 Mayıs 2019

Kabul Tarihi

10 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 2019 Sayı: 40

Kaynak Göster

APA
Karaca, F. (2019). Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği. Bilimname, 2019(40), 7-35. https://doi.org/10.28949/bilimname.572714
AMA
1.Karaca F. Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği. Bilimname. 2019;2019(40):7-35. doi:10.28949/bilimname.572714
Chicago
Karaca, Faruk. 2019. “Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği”. Bilimname 2019 (40): 7-35. https://doi.org/10.28949/bilimname.572714.
EndNote
Karaca F (01 Aralık 2019) Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği. Bilimname 2019 40 7–35.
IEEE
[1]F. Karaca, “Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği”, Bilimname, c. 2019, sy 40, ss. 7–35, Ara. 2019, doi: 10.28949/bilimname.572714.
ISNAD
Karaca, Faruk. “Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği”. Bilimname 2019/40 (01 Aralık 2019): 7-35. https://doi.org/10.28949/bilimname.572714.
JAMA
1.Karaca F. Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği. Bilimname. 2019;2019:7–35.
MLA
Karaca, Faruk. “Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği”. Bilimname, c. 2019, sy 40, Aralık 2019, ss. 7-35, doi:10.28949/bilimname.572714.
Vancouver
1.Faruk Karaca. Din Psikolojisi Tarihinde Psiko-Biyografi Geleneği. Bilimname. 01 Aralık 2019;2019(40):7-35. doi:10.28949/bilimname.572714

Cited By