EN
TR
Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında
Öz
Birçok mezhep imamı, yöneticilerin çeşitli baskısı ve tehditlerine maruz kalmış, ancak doğru bildikleri yoldan ayrılmamamış ve kendi ilke ya da prensiplerinden vazgeçmememişlerdir. Ebû Hanife hapse atılmış ve bu sebeple vefat etmiştir. Malik b. Enes’e işkence uygulanmış ve kolunu kaybetmiştir. Muhammed b. İdris eş-Şafiî’nin çeşitli tehditlerle karşı karşıya kaldığı, muhtelif yerlere sürgün edildiği veya yer değiştirmek zorunda bırakıldığı bilinmektedir. Ahmet b. Hanbel de diğer imamlar gibi birçok sıkıntılarla karşılaşmıştır. Benzer şekilde Belh şehrinin fukahâsına baktığımızda da aynı davranışları sergilemeye devam ettiklerini, adil yöneticilerle iç içe olduklarını, yönetimde kadı ve müftü olarak çalışmalarına rağmen yeri geldiğinde yönetimle mesafe koyduklarını, hakkı ve doğruyu söyleme ya da savunma konusunda yöneticilerin baskı ve tehditlerine asla boyun eğmediklerini görmekteyiz.
Makalemizde “Fezâil-i Belh” adlı eserde yer alan rivayetleri esas alarak hicri 7. asrın başına kadar Belh şehrinde doğmuş, yaşamış veya bu şehre nispet edilmiş âlimlerin yöneticilere karşı örnek davranışlarından bazılarını ele alacağız. Konunun- istisnaları bulunsa da- genel itibarıyla fıkıh âlimlerinin ictihâd yaparken kimsenin etkisi altında kalmadıklarına bir örnek teşkil etmesi açısından önemli olduğunu düşünüyoruz. Hanefî mezhebinin önemli bir merkezi ve ayağı konumunda bulunan, fıkıh ve fukahâ şehri adıyla meşhur olan Belh, aynı zamanda idari açıdan da birçok hükümete başkentlik yapmıştır. Mezkur özelliklere haiz Belh şehrinin âlimlerini ve onların örnek davranışlarını konu alan birtakım anekdotlara yer vereceğiz.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- BROCKELMANN, Carl. Tarihu’l-edebi’l-Arabî. Trc. Abdulhalim en-Neccâr. 5. bs. 6 cilt. Mısır: Dârü’l-meârif, ts.
- CEVHERÎ, İsmail b. Hammâd el-Fârâbî. es-Sıhâh. 4. bs., 6 cilt. Beyrut: Dârü’l-ilm li’l-melâîn, 1990.
- EBÛ NU‘AYM, Ahmed b. Abdillah el-İsfehânî. Hilyetü’l-evliyâ. 10 cilt. Beyrut: Dârü’l-fikr, 1996.
- FURKANİ, Mehterhan. “Afganistan Topraklarında Yetişmiş Hanefi Fıkıh Alimleri”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 327-350, sy. 28, 2016.
- HALİLÎ, Ebu Ya’la, Halil b. Abdillah b. İbrahim b. Halil. el-İrşad fi ma’rifeti ulemâi’l-hadis. thk. Muhammed İdris Ömer İdris. 3 cilt. Rıyad: Mektebetu’r-rüşd, 1409/1989.
- HAMEVÎ, Ya‘kut b. Abdillah, Ebu Abdillah er-Rûmî. Mu‘cemü’l-büldân. 2. bs. 7 cilt. Beyrut: Dârü Sâdir, 1995.
- HATÎB EL-BAĞDÂDÎ, Muhammed b. Ali. Târîhu Bağdâd. thk. Beşşâr ʻAvvâd Maʻrûf. 17 cilt. Beyrut: Dârü’l-garbi’l-İslâmî, 2001.
- İBN ASÂKİR, Ali b. el-Hasen. Târîhu Medîneti Dımaşk. thk. Muhibbüddîn Ebû Sa‘îd Ömer b. Garâme el-Amravî. 80 cilt. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1995-2000.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
15 Mayıs 2020
Gönderilme Tarihi
10 Şubat 2020
Kabul Tarihi
9 Mayıs 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 2020 Sayı: 41
APA
Furkani, M. (2020). Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında. Bilimname, 2020(41), 1029-1047. https://doi.org/10.28949/bilimname.687360
AMA
1.Furkani M. Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında. Bilimname. 2020;2020(41):1029-1047. doi:10.28949/bilimname.687360
Chicago
Furkani, Mehterhan. 2020. “Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında”. Bilimname 2020 (41): 1029-47. https://doi.org/10.28949/bilimname.687360.
EndNote
Furkani M (01 Mayıs 2020) Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında. Bilimname 2020 41 1029–1047.
IEEE
[1]M. Furkani, “Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında”, Bilimname, c. 2020, sy 41, ss. 1029–1047, May. 2020, doi: 10.28949/bilimname.687360.
ISNAD
Furkani, Mehterhan. “Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında”. Bilimname 2020/41 (01 Mayıs 2020): 1029-1047. https://doi.org/10.28949/bilimname.687360.
JAMA
1.Furkani M. Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında. Bilimname. 2020;2020:1029–1047.
MLA
Furkani, Mehterhan. “Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında”. Bilimname, c. 2020, sy 41, Mayıs 2020, ss. 1029-47, doi:10.28949/bilimname.687360.
Vancouver
1.Mehterhan Furkani. Belh Fukahâsının Yöneticilere Karşı Duruşları: Fezâil-i Belh Bağlamında. Bilimname. 01 Mayıs 2020;2020(41):1029-47. doi:10.28949/bilimname.687360
Cited By
Hanefi Belh Fıkhının Ekolleşmesi
İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.59777/ihad.1461660