Hukuki ve Ekonomik Bir Araç Olarak Çevre Vergileri: Türkiye’nin Deneyimi
Öz
Bu çalışma, çevre koruma vergilerinin hukuki temellerini ve Türkiye'deki uygulamalarını analiz etmektedir. Çevre vergileri, çevre kirliliğinin azaltılması ve doğal dengenin korunması amacıyla geliştirilen önemli mali araçlar arasında yer almaktadır. Türkiye’de çevre koruma vergileri doğrudan tanımlanmış bir çerçeveye sahip olmamakla birlikte, dolaylı vergiler aracılığıyla çevre politikalarına destek sağlandığı gözlemlenmiştir. Özellikle Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) ve Çevre Temizlik Vergisi gibi uygulamalar, çevre dostu davranışları teşvik etmektedir. Bunun yanında, sıfır atık yönetim sistemleri, plastik poşetlerin ücretlendirilmesi ve elektrikli araçların desteklenmesi gibi teşvik mekanizmaları da çevresel farkındalığı artırmaya yönelik önemli adımlardır.
Çalışmada, çevre koruma vergilerinin etkinliğini artırmak için hukuki altyapının güçlendirilmesi, uluslararası standartlara uyum sağlanması ve toplumsal bilinçlendirme çalışmalarının yaygınlaştırılmasını önermektedir. Çevre vergileri, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada ve çevresel zararların en aza indirilmesinde kilit bir araç olarak öne çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aytaç, D. (2011). Türkiye’de Enerji Etkinliğini Sağlama ve Çevresel Kirlenmeyi Engellemede Enerji Üzerindeki Zımni Vergi Oranlarının Etkisi. Maliye dergisi. 16,392-410.
- Bayraç, N.H., Doğan, E. (2016). Türkiye’de İklim Değişikliğinin Tarım Sektörü Üzerindeki Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, Nisan 11(1), 23-48.
- Çelik, Y., Sofracı, İ.E. (2022). Sürdürülebilir Kalkınma Politikası Aracı Olarak Çevre Vergileri: Türkiye ve Seçilmiş Ülkelerde Çevre Vergilerinin Değerlendirilmesi. Bulletin Of Economic Theory and Analysis, 7(1). 1-31.
- Demir, A. (2017). Türkiye’de Çevre Vergisi Uygulaması, Ekonomik Etkileri ve Dünya Uygulamalarıyla Karşılaştırması, Mali Hizmetler Uzmanlık Tezi, Ankara.
- DPT, Devlet Planlama Teşkilatı. (2000). İklim Değişikliği Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı. Ankara.
- DPT, Devlet Planlama Teşkilatı, (2023). On İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı. Ankara. Eurostat (2024). Environmental taxes, a ststistical guide. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-manuals-and-guidelines/w/environmental-taxes-a-statistical-guide-2024-edition Erişim Tarihi: 20.08.2024.
- Fındık, M.S. (2007). Türkiye’de Çevre Kirliliğine Yol Açan Unsurların Önlenmesi Çerçevesinde Yeşil Vergi. Yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
- Ferhatoğlu, E. (2003). Avrupa Birliği’nde Ortak Çevre Politikası Çerçevesinde Çevre Vergileri. E – Yaklaşım Dergisi, Ekim (3), 1-7.
- Güven, A, Bozdoğan, D. (2018). Küresel Bir Kamu Malı Olarak Çevre ve Türkiye’de Küresel Çevre Politikası Araçlarından Vergilerin Etkinliğinin Değerlendirilmesi. Sosyal Bilimler Araştırmalar Dergisi, 13(1), 1-18.
- Grubb, M., Vrolijk, C., Brack, D. (1999). The Kyoto Protocol: A Guide and Assessment. Royal Institute of International Affairs, 3-26.
