Araştırma Makalesi

Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü

Cilt: 8 22 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü

Öz

Günümüzde yapay zekâ teknolojileri vergi denetiminin etkinliğini artıran ve riskleri erken aşamada tespit etmeyi mümkün kılan stratejik bir araç olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada vergi denetim süreçlerinin dijital dönüşüm bağlamında yapay zekâ teknolojileriyle nasıl yeniden şekillendi incelenmektedir. Çalışmada klasik vergi denetiminin kavramsal çerçevesi ortaya konulmuş; dijitalleşme süreci bağlamında yapay zekânın rolü ve temel özellikleri incelenmiştir. Ayrıca farklı ülke uygulamaları karşılaştırmalı olarak değerlendirilerek ortak yönler ve kurumsal farklılıklar analiz edilmiştir. Sonuç olarak yapay zekânın vergi denetiminde özellikle risk odaklı denetim anlayışını güçlendirdiği, denetim kaynaklarının daha etkin tahsisini sağladığı ve vergi kayıp ve kaçaklarının tespitinde önemli avantajlar sunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte yapay zekâ uygulamalarının başarısının veri kalitesi, kurumsal kapasite, dijital altyapı ve insan gözetimi gibi unsurlara bağlı olduğu tespit edilmiştir

Anahtar Kelimeler

yapay zeka, vergi denetimi, dijitalleşme

Kaynakça

  1. Akalın, G. (2014), Kalkınan Ekonomi: Türkiye’de Denetimin Etkinleştirilmesi. ss. 491–503, 29. Türkiye Maliye Sempozyumu, 16-20 Mayıs 2014 – Antalya.
  2. Akkaya, H. (2025). Sahte Belge ile Mücadele Stratejisinde Dijitalleşme: Denetimde Yeni Yapay Zekâ Aracı KURGAN. 10.58830/ozgur.pub1095.c4368.
  3. Akylbayeva G.K ve Baydauletov M.B. (2016). Tax audits: definition and methods. Journal of Economic Research & Business Administration, 114(2/2).
  4. Anadolu Ajansı AA (2025) Maliye, yapay zeka desteğiyle iki yılda yapılan 578 milyar liralık alım satım işlemini riskli buldu,https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/maliye-yapay-zeka-destegiyle-iki-yilda-yapilan-578-milyar-liralik-alim-satim-islemini-riskli-buldu/3714857.
  5. Anadolu Ajansı AA (2026). Naylon fatura, yapay zeka tabanlı KAŞİF ile anında yakalanıyor, https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/naylon-fatura-yapay-zeka-tabanli-kasif-ile-aninda-yakalaniyor/3804685#.
  6. Andersen (2022). AI can help to find taxes in cash-first, evasive culture, https://it.andersen.com/en/ai-can-help-to-find-taxes-in-cash-first-evasiveculture/
  7. Australian National Audit Office ANAO (2025), Governance of Artificial Intelligence at the Australian Taxation Office, https://www.anao.gov.au/sites/default/files/2025-02/Auditor-General_Report_2024-25_26.pdf.
  8. Australian Taxation Office ATO (2025), ATO AI transparency statement, https://www.ato.gov.au/about-ato/commitments-and-reporting/information-and-privacy/ato-ai-transparency-statement.
  9. Basic, N. (2025), Italy uses AI-Powered chatbot to detect VAT Fraud in real time, https://www.fiscal-requirements.com/news/4116.
  10. Bassey, E., Mulligan, E. ve Ojo, A. (2022). A conceptual framework for digital tax administration - A systematic review. Government Information Quarterly. 39. 101754. 10.1016/j.giq.2022.101754.

Kaynak Göster

APA
Oğuz, N. S., Yıldız, S., & Aydınlı, K. (2026). Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies, 8, 57-81. https://doi.org/10.47103/bilturk.1892613
AMA
1.Oğuz NS, Yıldız S, Aydınlı K. Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü. BILTURK. 2026;8:57-81. doi:10.47103/bilturk.1892613
Chicago
Oğuz, Nur Sena, Seyfi Yıldız, ve Kübra Aydınlı. 2026. “Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü”. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies 8 (Mart): 57-81. https://doi.org/10.47103/bilturk.1892613.
EndNote
Oğuz NS, Yıldız S, Aydınlı K (01 Mart 2026) Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies 8 57–81.
IEEE
[1]N. S. Oğuz, S. Yıldız, ve K. Aydınlı, “Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü”, BILTURK, c. 8, ss. 57–81, Mar. 2026, doi: 10.47103/bilturk.1892613.
ISNAD
Oğuz, Nur Sena - Yıldız, Seyfi - Aydınlı, Kübra. “Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü”. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies 8 (01 Mart 2026): 57-81. https://doi.org/10.47103/bilturk.1892613.
JAMA
1.Oğuz NS, Yıldız S, Aydınlı K. Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü. BILTURK. 2026;8:57–81.
MLA
Oğuz, Nur Sena, vd. “Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü”. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies, c. 8, Mart 2026, ss. 57-81, doi:10.47103/bilturk.1892613.
Vancouver
1.Nur Sena Oğuz, Seyfi Yıldız, Kübra Aydınlı. Yapay Zeka Ekseninde Vergi Denetiminin Dönüşümü. BILTURK. 01 Mart 2026;8:57-81. doi:10.47103/bilturk.1892613