Araştırma Makalesi

Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz

Cilt: 8 11 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz

Öz

Sanayi devrimi üretim miktarının artmasına ve üretimin çeşitlenmesine neden olmuştur. Üretimin çeşitlenmesi beraberinde hızlı bir tüketim alışkanlığını da beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla artan tüketimi karşılayabilmek amacıyla üretilecek malların ve hizmetlerin sınırlarının genişletilmesi ihtiyacı doğmuştur. Ülkelerin üretim kapasitelerinin belirli bir dönemde istenilen seviyelerde artışı söz konusu olmadığından tüketim ihtiyacını karşılamak için başka ülkelerden mal ithalatı veya başka ülkelerde o ilgili mal ve hizmetin üretilmesi alternatif seçenekleri oluşturmuştur. Ülkeler aynı zamanda ekonomik gelişmelerini devam ettirebilmek için finansal varlıklara ihtiyaç duymaktadırlar. Dolayısıyla bir ülkenin sınırları içerisinde üretimlerini artırması veya başka ülkelerden ekonomilerine kaynak aktarılması ülkelerin ekonomik büyümeleri için hayati öneme sahiptir. Dünya üzerinde varolan ülkeler açısından ekonomik olarak büyümek 1980 Sanayi Devrimi sonrası hız kazanmıştır. Sanayileşmenin artması üretilen malların miktarıyla doğru orantılı olup üretilen malların dış pazarlarda ihraç edilmesi de ekonomik büyümeleriyle doğru orantılı olmuştur. Dolayısıyla ülkeler hem sanayileşmeye hem de yatırımlarını artırmaya özen göstermişlerdir. Türkiye sanayileşme sürecinde henüz istenilen seviyelere gelememiştir. Günümüzde sanayileşme hamlelerine ağırlık verilmiş olsa da ekonominin büyümesi için sermaye ihtiyacına gerek olduğu kaçınılmaz bir gerçektir. Dolayısıyla Türkiye ekonomisinin sermaye çekebilmek adına ülke sınırları içerisinde üretilen mal ve hizmelerin ihraç edilmesine ihtiyaç duyduğu gibi ülke sınırları içerisinde yabancı yatırımların faliyetlerine de ihtiyaç duymaktadır. Fakat Türkiye ekonomisinde yabancı yatırımların gelişimi uluslararası düzeyde kıyaslandığında ortalama %1’in altında kalmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinin yabancı yatırım performansının detaylarının analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında Türkiye’nin yabancı yatırım türleri, ülkelere yaptığı yatırım miktarları, yatırımın faaliyet kolları, yabancı ülkelerden gelen yabancı yatırım türleri, miktarları ve yatırım yapılan faaliyet kolları ile en çok yatırım yapan ülke grupları ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Uluslararası Doğrudan Yatırım Girişleri, Yurt Dışı Doğrudan Yatırımlar, Türkiye Ekonomisi, Betimsel Analiz

Destekleyen Kurum

destekleyen kurum yoktur

Etik Beyan

Bu çalışmada etik kurul onayı gerekli değildir

Teşekkür

Bu çalışmada emeği geçen hocama teşekkür ederim

Kaynakça

  1. Acaravcı, A., & Akyol, M. (2017). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımlar, dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 3(1), 17-33. https://doi.org/10.20979/ueyd.303595
  2. Anbar, A., & Suleymanlı, J. (2016). Azerbaycan’da doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir uygulama. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (57), 101-114. https://izlik.org/JA27FK99CL
  3. Başçı Nur, H., & Dilber, İ. (2017). Gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırımları belirleyen temel unsurlar. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2), 15–45.
  4. Berksoy, T., Doğruel, A. S., & Doğruel, F. (1989). Türkiye'de yabancı sermaye. Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı (TÜSES). https://www.tuses.org.tr/userfiles/files/turkiyede%20yabanci%20sermaye.pdf
  5. Çiftci, H. S. (2015). Uluslararasılaşma ve işletmelerin uluslararasılaşma sürecindeki e-ticaret faaliyetleri: Örnek işletme incelemesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  6. Çütçü, İ., & Kan, E. (2018). Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını etkileyen faktörler: Türkiye örneği. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, 7(3), 1-21. https://izlik.org/JA22BA27JE
  7. Degen, V., & Buzdağlı, Ö. (2020). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımların belirleyicilerinin çekim modeli ile analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(75), 1419-1443. https://doi.org/10.17755/esosder.672246
  8. Deviren, N. V. (2004, Eylül). Yeni dış ticaret teorileri. Mevzuat Dergisi. https://www.mevzuatdergisi.com/2004/09a/05.htm (Erişim Tarihi: 4 Haziran 2026)
  9. Dirier, Ü. (2026, 10 Temmuz). Yatırımcı artık Avrupa ile sürdürülebilir bir bağ istiyor. Para Dergi.
  10. Dunning, J. H. (2001). 10. Globalization and FDI in Asian developing countries. İçinde Globalization and economic development: Essays in honour of J. George Waardenburg. Edward Elgar Publishing.

Kaynak Göster

APA
Şahin, A. T. (2026). Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies, 8, 453-480. https://doi.org/10.47103/bilturk.1998182
AMA
1.Şahin AT. Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz. BILTURK. 2026;8:453-480. doi:10.47103/bilturk.1998182
Chicago
Şahin, Ahmet Turan. 2026. “Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz”. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies 8 (Ekim): 453-80. https://doi.org/10.47103/bilturk.1998182.
EndNote
Şahin AT (01 Ekim 2026) Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies 8 453–480.
IEEE
[1]A. T. Şahin, “Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz”, BILTURK, c. 8, ss. 453–480, Eki. 2026, doi: 10.47103/bilturk.1998182.
ISNAD
Şahin, Ahmet Turan. “Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz”. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies 8 (01 Ekim 2026): 453-480. https://doi.org/10.47103/bilturk.1998182.
JAMA
1.Şahin AT. Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz. BILTURK. 2026;8:453–480.
MLA
Şahin, Ahmet Turan. “Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz”. BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies, c. 8, Ekim 2026, ss. 453-80, doi:10.47103/bilturk.1998182.
Vancouver
1.Ahmet Turan Şahin. Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişimi: Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Yatırımlar Üzerine Betimsel Bir Analiz. BILTURK. 01 Ekim 2026;8:453-80. doi:10.47103/bilturk.1998182