Türkiye'de yetiştirilen adaçayı (Salvia officinalis L. ve Salvia fruticosa Mill.) tarım alanlarının yabancı ot florası

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de yetiştirilen adaçayı (Salvia officinalis L. ve S. fruticosa Mill.) ile ilişkili yabancı ot florasını tanımlamayı ve karakterize etmeyi, ayrıca çeşitlilik ve dağılım modellerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Adaçayı tarlalarındaki yabancı ot bileşimini anlamak, tıbbi ve aromatik bitki üretim sistemlerinde sürdürülebilir yönetim stratejileri geliştirmek için elzemdir. Çalışma, Türkiye'nin Akdeniz bölgesinde, Antalya, Muğla ve Denizli illerindeki adaçayı yetiştirme alanlarını kapsayacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Yaklaşık 38 hektarlık bir alanı temsil eden 105 adaçayı tarlasında saha araştırmaları yapılmıştır. Yabancı ot türlerini kaydetmek için tarla büyüklüğüne orantılı sistematik bir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Kantitatif analizler arasında sıklık (%) ve yoğunluk (bitki/m²) yer almıştır. Tür zenginliği ve çeşitliliği, Simpson ve Shannon çeşitlilik indeksleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Topluluk farklılıklarını ve çevresel değişkenlerle ilişkilerini incelemek için NMDS, PERMANOVA ve RDA yöntemleri uygulanmıştır. Toplam 90 yabancı ot taksonu tanımlandı; bunların 77'si çift çenekli, 13'ü tek çenekli türdü. En fazla tür içeren familyalar Asteraceae (14 takson), Poaceae (13 takson) ve Fabaceae (9 takson) idi. Baskın türler Avena sterilis L. (%83), Convolvulus arvensis L. (%62) ve Trifolium pratense L. (%60) idi. Yabancı ot çeşitliliği S. officinalis tarlalarında (79 takson) S. fruticosa tarlalarına (47 takson) göre daha yüksekti. RDA, yabancı ot dağılımı ile rakım, toprak organik karbonu, pH ve doku arasında anlamlı korelasyonlar ortaya koydu. Bu çalışma, Türkiye'deki ekili adaçayı tarlalarındaki yabancı ot bitki örtüsünün ilk kapsamlı değerlendirmesini sunarak, tıbbi ve aromatik bitki agroekosistemlerinde entegre yabancı ot yönetimi ve biyoçeşitlilik koruması için değerli bilgiler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• tıbbi ve aromatik bitkiler
• araştırma
• yabancı ot popülasyonu
• adi adaçayı
• Anadolu adaçayı

Destekleyen Kurum

Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı – Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM)

Proje Numarası

TAGEM/BSAD/Ü/21/A2/P4/3967

Etik Beyan

Bu çalışma, insan katılımcılar veya hayvan denekler içermediğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Teşekkür

Yazarlar, sürvey koordinatlarına karşılık gelen toprak verilerinin sağlanmasındaki katkılarından dolayı Toprak, Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü’ne teşekkür eder.

Weed flora of cultivated sage (Salvia officinalis L. and Salvia fruticosa Mill.) in Türkiye

Öz

This study aimed to identify and characterize the weed flora associated with cultivated sage (Salvia officinalis L. and S. fruticosa Mill.) in Türkiye and to evaluate their diversity and distribution patterns. Understanding weed composition in sage fields is essential for developing sustainable management strategies in medicinal and aromatic plant production systems. The study was conducted in the Mediterranean region of Türkiye, covering sage cultivation areas in the provinces of Antalya, Muğla, and Denizli. Field surveys were carried out in 105 sage fields representing approximately 38 hectares. A systematic sampling method proportional to the field size was used to record weed species. Quantitative analyses included frequency (%) and density (plants/m²). Species richness and diversity were assessed using Simpson and Shannon diversity indices. NMDS, PERMANOVA, and RDA were applied to examine community differences and relationships with environmental variables. A total of 90 weed taxa were identified, comprising 77 dicotyledonous and 13 monocotyledonous species. The most species-rich families were Asteraceae (14 taxa), Poaceae (13 taxa), and Fabaceae (9 taxa). The dominant species were Avena sterilis L. (83%), Convolvulus arvensis L. (62%), and Trifolium pratense L. (60%). Weed diversity was higher in S. officinalis (79 taxa) than in S. fruticosa fields (47 taxa). RDA revealed significant correlations between weed distribution and altitude, soil organic carbon, pH, and texture. This study provides the first comprehensive assessment of weed vegetation in cultivated sage fields in Türkiye, offering valuable insights for integrated weed management and biodiversity conservation in medicinal and aromatic plant agroecosystems.

Anahtar Kelimeler

• medicinal and aromatic plants
• survey
• weed population
• common sage
• Anatolian sage

Destekleyen Kurum

Republic of Türkiye Ministry of Agriculture and Forestry - General Directorate of Agricultural Research and Policies (TAGEM)

Proje Numarası

TAGEM/BSAD/Ü/21/A2/P4/3967

Etik Beyan

This study did not involve human participants or animal subjects and therefore did not require ethical approval.

Teşekkür

The authors gratefully acknowledge the Soil, Fertilizer and Water Resources Central Research Institute for providing soil data corresponding to the survey coordinates.

Kaynakça

1. Asín J.P., Costar A., Alvarez A., 2013. Effect of weeding management on the performance of local maize populations. Spanish Journal of Agricultural Research, 11 (4), 1078-1084.
2. Athanasiadis V., Lakka A., Palaiogiannis D., Pappas V.M., Bozinou E., Ntourtoglou G., Makris D.P., Dourtoglou V.G., Lalas S.I., 2021. Pulsed electric field and Salvia officinalis L. leaves: a successful combination for the extraction of high value added compounds. Foods, 10 (9), 2014.
3. Bajwa A.A., Khan M.J., Bhowmik P.C., Walsh M., Chauhan B.S. 2019. Sustainable weed management. In: Innovations in sustainable agriculture (1st ed., pp. 249-286). Farooq M., Pissante M., (Eds.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-23169-9_9
4. BAKA, 2020. Adaçayı türlerinin tarımı ve endüstrisi: fizibilite raporu. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı, Isparta, Türkiye, 56 s.
5. Bayar F.U., Turgut K., 2021. Improvement of superior genotypes from Anatolian sage (Salvia fruticosa Mill.) populations by clonal selection. International Journal of Innovative Approaches in Science Research, 5 (3) 104-22.
6. Bayar F.U., Gölükcü M., Alan M., Alım E., Turgut K., 2024. Geliştirilmiş Anadolu adaçayı (Salvia fruticosa MILL.) klonlarının verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 27 (1), 183-93.
7. Baytop T., 1999. Therapy with medicinal plants in Turkey (past and present) (Publication of the İstanbul University: İstanbul).
8. Ben Farhat M., Landoulsi A., Chaouch-Hamada R., Sotomayor J.A., Jordan M.J., 2013. Characterization and quantification of phenolic compounds and antioxidant properties of Salvia species growing in different habitats. Industrial Crops and Products, 49, 904-14.

9. Bora T., Karaca İ., 1970. Kültür bitkilerinde hastalığın ve zararın ölçülmesi.Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yardımcı Ders Kitabı, No: 167, Bornova, 44.
10. Božić D., Dragumilo A., Marković T., Šilc U., Aćić S., Tojić T., Rajković M., Vrbničanin S., 2025. Survey of weed flora diversity as a starting point for the development of a weed management strategy for medicinal crops in Pančevo, Serbia. Horticulturae, 11 (8), 882.
11. Carrubba A., 2017. Weed and weeding effects on medicinal herbs. In: medicinal plants and environmental challenges (pp. 295-327). Ghorbanpour, M., Varma A. (Eds.). Springer International Publishing AG [10.1007/978-3-319-68717-9_17].
12. Carrubba A., Calabrese I., Ascolillo V., 2009. Non-chemical weeds management in two mediterranean culinary herbs. Acta Horticulturae, 826, 51-57.
13. Celep F., Doğan M., 2023.
14. The genus Salvia in Turkey: Morphology, ecology, phytogeography, endemism and threat categories. In: Medicinal and aromatic plants of Turkey (pp. 107-120). Máthé Á., Turgut K., (Eds.). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-43312-2_5
15. Comont D., Crook L., Hull R., Sievernich B., Kevis S., Neve P., 2024. The role of interspecific variability and herbicide pre‐adaptation in the cinmethylin response of Alopecurus myosuroides. Pest Management Science, 80 (7), 3172-81.
16. Core R., 2015. R: A language and environment for statistical computing. Vienna, Austria: R Foundation for Statistical Computing.
17. Çiğnitaş E., Kitiş Y.E., 2023. Weeds containing pyrrolizidine alkaloids and their effects. In: International Conference on Scientific and Innovative Studies, 99-105, Konya ,Türkiye.
18. Davis P.H., Coode M.J.E., Cullen, J., 1965. Flora of Turkey and East Aegean Islands. Edinburgh University Press: Edinburgh, 567 p.
19. Davis S., Mangold J., Menalled F., Orloff N., Miller Z., Lehnhoff E., 2018. A meta-analysis of field bindweed (Convolvulus arvensis) management in annual and perennial systems. Weed Science, 66 (4), 540-547.
20. Doğru A.S., Kitiş Y.E., 2023. The weed species in corn fields in Antalya province of Türkiye. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 60 (3), 429-436.
21. Durling N.E., Catchpole O.J., Grey J.B., Webby R.F., Mitchell K.A., Foo L.Y., Perry N.B., 2007. Extraction of phenolics and essential oil from dried sage (Salvia officinalis) using ethanol–water mixtures. Food Chemistry, 101 (4), 1417-1424.
22. Eljebri S., Bouskout M., Ouahmane L., Abdelmajid Z., Rachid T., 2025. Floristic diversity and ecological characteristics of weeds in irrigated agro-system with a Mediterranean climate. Vegetos, 38 (3), 883-899.
23. Esitmez B., Isik D., 2024. The effect of soil properties on weed distribution in Turkish apple orchards. Applied Fruit Science, 66 (5), 1747-55.
24. Fanfarillo E., Latini M., Iberite M., Bonari G., Nicolella G., Rosati L., Salerno G., Abbate G., 2020. The segetal flora of winter cereals and allied crops in Italy: species inventory with chorological, structural and ecological features. Plant Biosystems-An International Journal Dealing with all Aspects of Plant Biology, 154 (6), 935-946.
25. Faydaoğlu E., Sürücüoğlu M.S., 2011. Geçmişten günümüze tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 11 (1), 52-67.
26. Fried G., Norton L.R., Reboud X., 2008. Environmental and management factors determining weed species composition and diversity in France. Agriculture, ecosystems & environment, 128 (1-2), 68-76.
27. Giri P., Pandey S., Prajapati B., Jena N., 2021. Effect of weed management practices on nutrient uptake and economics of Sweet basil (Ocimum basilicum) cultivation in Tarai region of Uttarakhand. Medicinal Plants-International Journal of Phytomedicines and Related Industries, 13 (3), 479-484.
28. Hammer K., Szabó A., 2025. European Siberian Region of Diversity. In: Diversity and Geography of Cultivated Plants. Hammer, K., Ángel Esquivel Pérez M., Long C. (Eds.). CRC Press), 950 p.
29. Heap I. 2025. The International Herbicide-Resistant Weed Database. (accessed date: 26.09.2025) www.weedscience.org.
30. Hendawy S.F., Abouziena H.F., Abd El-Razik T.M., Amer H.M., Hussein M.S., 2019. Winter weeds and its control in the medicinal plants in Egypt: a survey study. Egyptian Pharmaceutical Journal, 18 (1), 16-26.
31. Hou M., Kong H., Xia W., Li J., Zhu J., 2024. Establishment of clary sage (Salvia sclarea L.) regeneration system and development of glyphosate-tolerant clary sage plants through Agrobacterium-mediated genetic transformation. Industrial Crops and Products, 222 (3), 119745.
32. Hyvönen T., Salonen J., 2002. Weed species diversity and community composition in cropping practices at two intensity levels–a six year experiment. Plant Ecology, 159 (1), 73-81.
33. Karık Ü.,Tunçtürk M., 2019. Production, trade and future perspective of medicinal and aromatic plants in Turkey. Anadolu (1300-0225), 29 (2), 154-163.
34. Lengyel A., 2006. Weed studies on Hungarian lavender plantations. Journal of Plant Diseases and Protection, 20, 339-346.
35. Leonti M., Nebel S., Rivera D., Heinrich M., 2006. Wild gathered food plants in the European Mediterranean: a comparative analysis. Economic Botany, 60 (2), 130-142.
36. Lososová Z., Chytrý M., Cimalová S., Kropáč Z., Otýpková Z., Pyšek P., Tichý L., 2004. Weed vegetation of arable land in Central Europe: gradients of diversity and species composition. Journal of Vegetation Science, 15 (3), 415-22.
37. Nemli Y., Kaynar A., Kayadan A., 2019. Burdur-Tefenni’de organik anasonda yabancı ot florası ve türlerinin yoğunluk ve rastlanma sıklıklarının belirlenmesi üzerine araştırmalar. Turkish Journal of Weed Science, 22 (1), 99-119.
38. Odum E.P., 1971. Fundamentals of Ecology. Third Edition, W.B. Saunders Co., Philadelphia, 1-574.
39. Oksanen J., Simpson G., Blanchet F., Kindt R., Legendre P., Minchin P., O'Hara R., Solymos P., Stevens M., Szoecs E., Wagner H., Barbour M., Bedward M., Bolker B., Borcard D., Carvalho G., Chirico M., De Caceres M., Durand S., Evangelista H.,FitzJohn R., Friendly M., Furneaux B., Hannigan G., Hill M., Lahti L., McGlinn D.,Ouellette M., Ribeiro Cunha E., Smith T., Stier A., Ter Braak C., Weedon J., 2022. vegan: Community Ecology Package. R package.
40. Pakdemirli B., Birişik N., Akay M., 2021. General overview of medicinal and aromatic plants in Turkey. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 31 (1), 126-35.
41. Pala F., Mennan H., 2022. Weed management in medicinal and aromatic plants. In: New development on medicinal and aromatic plants-II. Özyazıcı G., (Ed.). Iksad Publishing House, Ankara, Türkiye, Ankara, 151-174.
42. Poudel D., 2022. Effect of post-emergence herbicides on weed growth and yield of Japanese mentha (Mentha arvensis L.), Doctoral thesis, Department of Agronomy Institute of Agricultural Sciences, Banaras Hindu University, Varanasi, India, 134 p.
43. Rauber R.B., Demaría M.R., Arroyo D.N., Poggio S.L., 2021. Crop type and management are key filtering factors of functional traits in the weed communities of regions with contrasting soils and climates. Applied Vegetation Science, 24 (4), e12622.
44. Raunkiaer C., 1934. The life forms of plants and statistical plant geography; being the collected papers of C. Raunkiaer. Oxford: Clarendon Press, England.
45. Šarić T., Ostojić Z., Stefanović L., Milanova S.D., Kazinczi G., Tyšer L., 2011. The changes of the composition of weed flora in Southeastern and Central Europe as affected by cropping practices. Herbologia, 12 (1), 5-27.
46. Sasanfar H., Keshtkar E., Zand E., Zamani M.H., Tahmasebi B.K., 2024. Herbicide resistance development in winter wild oat (Avena sterilis subsp. ludoviciana) populations: field margins vs. within fields. Advances in Weed Science, 42, e020240061.
47. Sawicka B., Krochmal-Marczak B., Barbaś P., Pszczółkowski P., Ćwintal M., 2020. Biodiversity of weeds in fields of grain in South-Eastern Poland. Agriculture, 10 (12), 589.
48. Scavo A., Restuccia A., Di Martino A., Mauromicale G., 2024. Responses of soil seedbank and aboveground weed communities to globe artichoke–cropping systems: an on-farm analysis. Weed Science, 72 (3), 247-56.
49. Shannon C.E., 1949. The mathematical theory of communication, by CE Shannon (and recent contributions to the mathematical theory of communication), W. Weaver (University of Illinois Press Champaign, IL, USA).
50. Simpson E.H., 1949. Measurement of diversity. Nature, 163 (4148), 688. http://dx.doi.org/10.1038/163688a0
51. Sokat Y., 2019. Ege Bölgesi’nde yaprağı yenen sebze alanlarında bulunan yabancı ot türleri, yoğunlukları ve rastlanma sıklıkları. Turkish Journal of Weed Science, 22 (2), 193-201.
52. Sokat Y., 2021. Denizli ili İzmir kekiği (Origanum onites L.) tarlalarındaki yabancı ot türleri ve mücadelesine yönelik araştırmalar. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 8 (1), 130-43.
53. Şenol F.S., Orhan I.E., Erdem S.A., Kartal M., Şener B., Kan Y., Celep F., Kahraman A., Dogan M., 2011. Evaluation of cholinesterase inhibitory and antioxidant activities of wild and cultivated samples of sage (Salvia fruticosa) by activity-guided fractionation. Journal of Medicinal Food, 14 (11), 1476-83.
54. Tursun A.O., Sipahioglu H.M., Telci I., 2021. Genetic relationships and diversity within cultivated accessions of Salvia officinalis L. in Turkey. Plant Biotechnology Reports, 15 (5), 663-72.
55. TÜİK, 2025. Bitkisel Üretim İstatistikleri, (accessed date: 01.08.2025). https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111&dil=1
56. Walker J.B., Sytsma K.J., 2007. Staminal evolution in the genus Salvia (Lamiaceae): molecular phylogenetic evidence for multiple origins of the staminal lever. Annals of Botany, 100 (2), 375-91.
57. WHO, 2003. WHO guidelines on good agricultural and collection practices [GACP] for medicinal plants. 72 p. World Health Organization.
58. Wickham H., 2009. ggplot2: elegant graphics for data analysis (Springer Cham).
59. Wickham H., Francois R., Henry L., Muller K., Vaughan D., 2023. dplyr: A Grammar of Data Manipulation. R package version compatible with R 4.2.3.
60. Wickham H., Vaughan D., Girlich M. 2024. tidyr: Tidy Messy Data. R package version compatible with R 4.2.3.
61. Will M., Classen-Bockhoff R., 2017. Time to split Salvia s.l. (Lamiaceae) - new insights from old world Salvia phylogeny. Molecular Phylogenetics and Evolution, 109, 33-58.
62. Zaman W., Ye J.F., Ahmad M., Saqib S., Shinwari Z.K., Chen Z.D., 2022. Phylogenetic exploration of traditional chinese medicinal plants: a case study on Lamiaceae. Pakistan Journal of Botany, 54 (3), 1033.