Küresel İklim Değişikliğinin Nedenleri, Etkileri, Sonuçları ve Çözüm Önerileri

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 2, 210 - 230, 31.12.2025

Ahmet Kayan , Fatma Betül Baykuş

https://doi.org/10.47130/bitlissos.1774211

https://izlik.org/JA32SX98GX

Öz

Bu çalışmada, küresel iklim değişikliğinin nedenlerini, etkilerini, sonuçları ve çözüm önerileri kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. İklim değişikliği, insan kaynaklı faaliyetlerin etkisiyle hızlanmakta ve fosil yakıt kullanımı, sanayileşme, ormansızlaşma, tarımsal üretim ve kentleşme gibi unsurlar bu süreci tetiklemektedir. Bu durum, sıcaklık artışı, deniz seviyesinin yükselmesi, buzulların erimesi, okyanusların ısınması, biyoçeşitliliğin azalması ve tarımsal verim kayıpları gibi çok boyutlu etkilere yol açmaktadır.
Çalışmada, iklim değişikliğinin ekonomik, sosyal ve çevresel boyutları derinlemesine analiz edilmiştir. Küresel ısınmanın su kaynakları üzerindeki etkisi, iklim göçleri, olağanüstü doğa olaylarının artışı, çölleşme ve enerji çatışmaları gibi konular ayrıntılı olarak incelenmiştir. Ayrıca, ulusal ve uluslararası düzeyde alınması gereken önlemler, sürdürülebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılması, ormanların korunması, iklim dostu tarım uygulamaları ve toplumsal bilinçlendirme çalışmaları gibi stratejiler olarak belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İklim Değişikliği , Küresel Isınma , Sürdürülebilir Enerji , Çevresel Etki , İklim Politikaları

Global Climate Change: Causes, Effects, Consequences and Proposed Solutions

https://izlik.org/JA32SX98GX

Öz

This study comprehensively addresses the causes, impacts, and proposed solutions for global climate change. Climate change is accelerating due to human-induced activities such as fossil fuel consumption, industrialization, deforestation, agricultural production, and urbanization. These factors trigger multidimensional effects, including temperature rise, sea level rise, glacier melting, ocean warming, biodiversity loss, and agricultural productivity declines.
The study analyzes the economic, social, and environmental dimensions of climate change. Issues such as the impact of global warming on water resources, climate migration, the increase in extreme weather events, desertification, and energy conflicts are discussed in detail. Additionally, strategies are proposed for mitigating climate change effects, including promoting sustainable energy use, forest conservation, climate-friendly agricultural practices, and public awareness initiatives.

Anahtar Kelimeler

Climate Change , Global Warming , Sustainable Energy , Enviromental Impact , Climate Policies

Kaynakça

• Adıgüzel, O., & Yüksel, H. (2011). Tarihsel süreçte çalışma kavramı ve bir kırılma noktası olarak Sanayi Devrimi. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar Dergisi, 48(553), 69–81.
• Akay, A. (2019). İklim değişikliğinin neden olduğu afetlerin etkileri (İklim Değişikliği Eğitim Modülleri Serisi No: 15). İklim Değişikliği Alanında Ortak Çabaların Desteklenmesi Projesi (iklimin.org).
• Akın, G. (2013). Yüzyılımızın temel sorunlarından biri; buzulların erimesi. Antropoloji Dergisi, (25), 9–27.
• Akın, İ. (2021). Su, toprak ve iklim değişikliğinin güvenli gıdanın sürdürülebilirliği üzerine etkileri ve bazı tespitler. Rahva Teknik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 13–23.
• Aksöz, F. (2022). Sanayileşme süreci ve küresel iklim değişikliği. V. Eren & A. Kayan (Eds.), Küresel iklim değişikliği (nedenler, sorunlar ve çözüm önerileri) (ss. 95–110). Gazi Kitabevi.
• Algan, N. (2008). İklim etiği. Mülkiye Dergisi, 32(259), 191–204.
• Altıntaş, N. (2020). Kentleşme ve ekonomik büyümenin çevresel bozulmaya etkisi: Türkiye örneği. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(26), 4518–4539.
• Atasoy, S. (2021). Su jeopolitiği ve Orta Doğu bağlamında su savaşları. Akademik Paradigma. https://www.akademikparadigma.com/su-jeopolitigi-ve-orta-dogu-baglaminda-su-savaslari/
• Atay, H. (2015). Kapitalizmden çıkış denemesi: Cochabamba halk mücadelesi. ViraVerita E-Dergi, 1, 19–39.
• Ateş, H., & Bektaş, M. (2016). Ortadoğu’da su savaşı ihtimali. Yeni Türkiye, 82, 392–403.
• Dünya’da su sorunu ve paylaşılamayan nehirler. (2021, 15 Ocak). Türk Değişim ve Gelişim Stratejileri. https://turkdegs.org/icerik/duenyada-su-sorunu-ve-paylasilamayan-nehirler (Erişim tarihi: 10 Haziran 2023).
• Ayturan, Z. C., Dinçbaş, T., & Hasar, H. (2024). Çölleşme ve erozyonla mücadele çalışmalarının Paris Anlaşması taahhütleri ve net sıfır emisyon 2053 hedefleri bakımından değerlendirilmesi. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, Çölleşme, Erozyon ve İklim Değişikliği | Özel Sayı.
• Başoğlu, A. (2014). Küresel iklim değişikliğinin ekonomik etkileri. Sosyal Bilimler Dergisi, 7, 175–196.
• Birleşmiş Milletler. (1992). Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS). https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf
• Çalışkan, Ş. (2009). Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılık ve enerji arz güvenliği sorunu. Sosyal Bilimler Dergisi, (25), 297–310.
• Çelik, E., Bacanlı, H., & Görgeç, Y. (2008). İklim değişikliğinin orman yangınları üzerindeki etkileri. Orman Bakanlığı Yayınları, 10, 1–12.
• Çelik, S., Bacanlı, H., & Görgeç, H. (2008). Küresel iklim değişikliği ve insan sağlığına etkileri. Telekomünikasyon Şube Müdürlüğü. (s. 10).
• Çıtak, E., & Kılınç Pala, P. (2017). Yenilenebilir enerjinin enerji güvenliğine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45–60.
• Çokadar, S. N. (2020). İklim değişikliği ve küresel ısınma. İNSAMER. https://www.insamer.com/tr/iklim-degisikligi-ve-kuresel-isinma_3464.htmlins
• Duymaz, T. (2019). Küresel iklim değişikliğinin buzullar üzerindeki etkileri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ekşi, N. (2016). İklim mültecileri. Göç Araştırmaları Dergisi, 2(2), 10-58.
• Küresel ısınma iklim mültecileri yaratıyor. (t.y.). Bianet. https://bianet.org/haber/kuresel-isinma-iklim-multecileri-yaratiyor (Erişim tarihi: 24.03.2024)
• Erdem, E. İ. (2016). İnsani güvenlik kavramı bağlamında çevre güvenliği. Gazi Akademik Bakış, 10(19), 255–281.
• Erdoğmuş, B. (2020). İklim değişikliğinin orman ekosistemleri üzerindeki etkileri. Türk Coğrafya Dergisi, (75), 185–200.
• Giddens, A. (2013). İklim değişikliği siyaseti (E. Baltacı, Çev.). Phoenix Yayınevi.
• Godrej, D. (2003). Küresel iklim değişimi (O. Kılıçdağı, Çev., 1. baskı). Metis Yayınları.
• Gök, M. (2020). Türkiye’de orman yangınlarının iklim değişikliği bağlamında değerlendirilmesi. İklim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 42–48.
• Güner, A. U. (2020). Uluslararası ilişkilerde güç kavramı ve enerji kaynaklarının güce etkisi. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/347464137 (Erişim tarihi: 24 Mart 2024).
• Gürbüz, C., Karataş, A. Ö. N., & Bekci, İ. (2019). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(28), 424-438.
• Hacıoğlu Deniz, M. (2010). Sanayileşme perspektifinde kentleşme ve çevre ilişkisi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi, 15, 95-105.
• Hobsbawm, E. J. (2003). Sanayi ve imparatorluk (A. Ersoy, Çev.). Dost Kitabevi. (Orijinal çalışma 1999).
• Ilık Bilben, M. S. (2018). Antropojenik iklim değişikliği bağlamında göç tartışmaları. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 75, 237-268.
• International Tanker Owners Pollution Federation (ITOPF). (2011). Petrol kirliliğinin çevresel etkileri (Teknik Bilgi Kitapçığı No: 13). Erişim: https://www.itopf.org/fileadmin/language_variants/TIP_13_2011_tur.pdf, 18.05.2025.
• IPCC tek yol: Emisyonları 2030’a kadar yarıya indirmek. (2021, 10 Ağustos). Temiz Enerji. https://temizenerji.org/2021/08/10/ipcc-tek-yol-emisyonlari-2030a-kadar-yariya-indirmek (Erişim tarihi: 24.03.2024)
• IPCC. (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. Erişim: https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/, 15.05.2025.
• IPCC. (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. Erişim: https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/, 15.05.2025.
• İklim Haber. (2020, Ocak 4). Avustralya’daki dev yangınlar 3 milyon hayvanı etkiledi. https://www.iklimhaber.org/avustralyadaki-dev-yanginlar-3-milyon-hayvani-etkiledi/ (17.11.2023 tarihinde erişilmiştir)
• Kadıoğlu, M. (2007). Türkiye’de iklim değişikliği ve olası etkileri. TMMOB İklim Değişikliği Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 253–270.
• Karaman, S., & Gökalp, Z. (2010). Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin su kaynakları üzerine etkileri. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 3(1), 59–66.
• Karasu, M. A. (2023). Kriz yönetimi ve artan afet riskleri. M. Demir, A. Çelik & Ş. C. Sezer (Ed.), Doğal afetlerle mücadelede kamu politikaları sosyal, ekonomik ve mali etkiler (ss. 101–124). Gazi Kitabevi.
• Kayan, A. (2022). Kentleşme ve küresel iklim değişikliği ilişkisi. V. Eren & A. Kayan (Ed.), Küresel iklim değişikliği (Nedenler, sorunlar ve çözüm önerileri) (ss. 227-245). Ankara: Gazi Kitabevi.
• Kayan, A. (2024). Çağdaş Kentleşmeden Kaynaklanan Çevre Sorunları ve Çözüm Önerileri, 24. Uluslararası Kamu Yönetimi Forumu (KAYFOR), ss.52-57, Munzur Üniversitesi, Edit. Abdulsamet YAMAN, Ankara: Nobel Yayınevi.
• Olçar, K. (2010). Uluslararası çatışmaların enerji politik analizi. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 6(11), 93–127.
• Özdemir, M. A. (2004). İklim değişmeleri ve uygarlık üzerindeki yansımalarına ilişkin bazı örnekler. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (2), 173-192.
• Özkeçeci, B. T. (2019). Bir çatışma nedeni olarak kaynak kıtlığı. Güvenlik Yazıları, (17), 1–3.
• Sağdıç, N. (2021). Küresel iklim değişikliğinin deniz seviyesi ve kıyı ekosistemlerine etkisi. İstanbul Üniversitesi Yayınları.
• Sertyeşilışık, E. (2015). Ortadoğu su sorununa ekonomi politik açıdan çözüm önerileri üzerine bir inceleme. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 8(2), 66–70.
• Sevim, C. (2012). Küresel enerji jeopolitiği ve enerji güvenliği. Journal of Yaşar University, 7(26), 4378–4391. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/179360
• Şahin, G., & Gökdemir, L. (2019). Kentleşmenin çevre kalitesi üzerindeki etkisi: Türkiye olgu örneği. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(18), 187-203.
• Şahin, Ü. (2008). Havayla su kime ait? Ekonomik akıl gezegeni koruyabilir mi? İklim, su, insan hakları ve adalet üstüne eleştirel bir deneme. Mülkiye, 32(259), 7–17.
• Tarım ve Orman Bakanlığı. (2019). Çölleşmeyle mücadele ulusal stratejisi ve eylem planı. https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/vufind/Record/1214504
• Tarım ve Orman Bakanlığı. (2021). İklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisi ve uyum çalışma grubu: Çalışma belgesi (1. Su Şurası, s. 43). https://policycommons.net/artifacts/2325607/tc/3086180/
• Tuğaç, Ç. (2022). İklim değişikliği ve kentsel dirençlilik bağlamında yeşil ulaşım. İdeal Kent, 13(36), 562.
• Tuğaç, M. (2022). İklim değişikliği ile mücadelede bireysel sorumluluklar. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 4(2), 561–567.
• Turan, A. (2020). Yağış değişimlerinin ekosistemlere etkisi: Türkiye örneği. Ekoloji ve Çevre Dergisi, 29(1), 192–200.
• Türkeş, M. (2008). Küresel iklim değişikliği nedir? Temel kavramlar, nedenleri, gözlenen ve öngörülen değişiklikler. İklim değişikliği ve çevre (ss. 33–37).
• UNHCR. (2023). Annual Results Report: Republic of Türkiye. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği. Erişim: https://reporting.unhcr.org/sites/default/files/2024-06/Europe%20-%20Tu%CC%88rkiye%20ARR%202023.pdf, 15.05.2025.
• UNHCR. (2023). Global Trends: Forced Displacement in 2023. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği. https://www.unhcr.org/us/global-trends-report-2023, (Erişim Tarihi: 15.05.2025).
• United Nations Development Programme (UNDP). (1994). Human development report 1994. https://hdr.undp.org/content/human-development-report-1994. (Erişim Tarihi: 18.05.2025).
• Yücel, M. (2017). Şanlıurfa ili atmosferik toz taşınımı olayı ve sağlığa etkilerinin araştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.