Derleme

Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması

Cilt: 7 Sayı: 1 21 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması

Öz

Davranış bilimleri alanındaki araştırmacılar, çalışanların etik dışı davranışlarının nedenlerini açıklamak için çeşitli teoriler geliştirmiştir. Bu teorilerden biri ahlaki çözülmedir ve Bandura tarafından kavramsallaştırılmıştır. Bu derlemede, günümüzde örgütler için önemli olan ahlaki çözülme kavramının hemşirelik alanındaki önemine dikkat çekmek amaçlanmıştır. Ahlaki çözülme; kişilerin etik olmayan davranışlarının sebep olduğu zararları mantığa uygun hale getirme yönündeki bilişsel eğilimdir. Sosyal-bilişsel bir süreç olarak ahlaki çözülme bireylerin yanlış davranışlarını düşünce düzeyinde mantıklı bulmalarına ve yavaş yavaş kendi ahlaki kod ve standartlarından uzaklaşmalarına neden olmaktadır. Ahlaki çözülme birçok etik dışı davranışa sebep olur ve bunun sonucunda örgüte ve kişilere ciddi zararlar verir. Hemşirelerde ahlaki çözülmeye ve etik standartlara bağlılığın azalmasına yol açabilecek farklı nedenler çeşitli araştırmalarla belirlenmiştir. Bu nedenler arasında yetersiz hemşire sayısı, ağır iş yükü, düşük hemşirelik maaşları, uygun olmayan iş bölümü, yeterli kontrol ve denetimin olmaması, hastalarla daha önce karşılaşılan olumsuz deneyimler, etik konulara yeterince hassasiyet gösterilmemesi ve hasta yakınlarının sürece aşırı müdahil olmaları yer almaktadır. Sonuç olarak, hemşirelikte ahlaki çözülmenin önlenmesi ve etik standartların korunması, yalnızca hemşirelik açısından değil, aynı zamanda sağlık kurumlarının ve hastaların güvenliği ve sağlığı açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Ahlaki çözülme, Hemşirelik, Etik

Kaynakça

  1. Ayaz, E., Akkuş, Y. (2023). Nurses' moral courage scale: adaptation, validity and reliability study. Sağlık Bilimlerinde Değer, 13(2):238-244. doi:10.33631/sabd.1142622.
  2. Bandura A. (1999). Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Pers Soc Psychol Rev. 3:193–209. doi:10.1207/s15327957pspr0303_3
  3. Barlem, E. L. D., Ramos, F. R. S. (2015). Constructing a theoretical model of moral distress. Nursing Ethics, 22(5):608–615. doi:10.1177/0969733014551595
  4. Berengestaneki M. Z., Zeydi A. E., Nia S. H. S., Gorji M. A. H., (2023). Relationship between Moral Disengagement and Quality of Care in Nurses Caring for Covid-19 Patients Hospitalized in the Intensive Care unit of the Medical-educational Centers of Mazandaran University of Medical Sciences (2021-2022). Journal of Mazandaran University of Medical Sciences, 33(228):117-128.
  5. Burston, A. S., Tuckett, A. G. (2013). Moral distress in nursing: Contributing factors, outcomes and interventions. Nursing Ethics, 20(3):312–324. doi:10.1177/0969733012462049
  6. Epstein, E. G., Delgado, S. (2010). Understanding and addressing moral distress. OJIN: The Online Journal of Issues in Nursing, 15(3). doi:10.3912/OJIN.Vol15No03Man01
  7. Erbaş, E., Perçin, N. Ş. (2017). Validation of moral disengagement scale in turkish and its relationship with personenvironment fit. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1):177-190. Erişim tarihi:12.10.2024, https://toad.halileksi.net/olcek/ahlaki-cozulme-olcegi/
  8. Farasatkish R., Shokrollahi N., Zahednezhad H. (2015). Critical care nurses’ moral sensitivity in Shahid Rajaee heart center hospital. Iranian Journal of Cardiovascular Nursing, 4(3):36-45. (in Persian)
  9. Fida, R., Tramontano, C., Paciello, M., Kangasniemi M., Sili A., Bobbio A., … Barbaranelli, C. (2016). Nurse moral disengagement. Nursing ethics, 23(5):547-564. doi:10.1177/0969733015574924
  10. Hyatt, J. (2017). Recognizing moral disengagement and its impact on patient safety. Journal of Nursing Regulation, 7(4):15-21. doi:10.1016/S2155-8256(17)30015-7

Kaynak Göster

APA
Tatoğlu, N., & Gülşen, M. (2025). Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 7(1), 298-305. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1503760
AMA
1.Tatoğlu N, Gülşen M. Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2025;7(1):298-305. doi:10.46413/boneyusbad.1503760
Chicago
Tatoğlu, Nurşah, ve Mehmet Gülşen. 2025. “Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7 (1): 298-305. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1503760.
EndNote
Tatoğlu N, Gülşen M (01 Nisan 2025) Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7 1 298–305.
IEEE
[1]N. Tatoğlu ve M. Gülşen, “Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, ss. 298–305, Nis. 2025, doi: 10.46413/boneyusbad.1503760.
ISNAD
Tatoğlu, Nurşah - Gülşen, Mehmet. “Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7/1 (01 Nisan 2025): 298-305. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1503760.
JAMA
1.Tatoğlu N, Gülşen M. Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2025;7:298–305.
MLA
Tatoğlu, Nurşah, ve Mehmet Gülşen. “Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, Nisan 2025, ss. 298-05, doi:10.46413/boneyusbad.1503760.
Vancouver
1.Nurşah Tatoğlu, Mehmet Gülşen. Ahlaki Çözülme ve Hemşirelik: Bir Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Nisan 2025;7(1):298-305. doi:10.46413/boneyusbad.1503760