Hemşirelerde Örgütsel Bağlılık Konusunda Yapılmış Çalışmaların İncelenmesi: Sistematik Derleme

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1 , 302 - 316 , 27.04.2026

Nazmiye Köseoğlu , İbrahim Kavaslar , Handan Alan

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1642479

https://izlik.org/JA69KY52CF

Öz

Amaç: Bu sistematik incelemede hemşirelerin örgütsel bağlılık düzeyleri ve ilişkili etmenleri inceleyen, Türkiye’de yürütülmüş araştırmaların kapsamlı bir analizini gerçekleştirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada retrospektif olarak 2011-2021 yılları arasındaki yayımlanmış Türkçe akademik çalışmalar değerlendirilmiştir. Literatür taramasında Dergi Park Akademik, EBSCO host, Google Scholar ve ULAKBİM veri tabanlarında "hemşire" ve "örgütsel bağlılık" anahtar kelimeleri kullanılmıştır.
Bulgular: Literatür taraması sonucunda 1946 akademik yayına ulaşılmış, belirlenen kriterlere uygun 14 makale detaylı incelemeye tabi tutulmuştur. Analiz edilen çalışmaların çoğunluğunda (%71,4; n:10) hemşirelerin örgütsel bağlılığının orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel adalet, güven, özdeşleşme, liderlik yaklaşımları, iş doyumu, mesleki bağlılık, iletişim kalitesi ve yaşam memnuniyetinin örgütsel bağlılıkla pozitif ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Diğer yandan sinizm ve işten ayrılma eğiliminin örgütsel bağlılıkla negatif ilişkili olduğu raporlanmaktadır.
Sonuç: İncelenen araştırmalar, Türkiye'deki hemşirelerin orta düzeyde örgütsel bağlılık gösterdiğini, özellikle devamlılık bağlılığının diğer boyutlara kıyasla daha yüksek olduğunu ve örgütsel bağlılığın çeşitli kurumsal davranış parametreleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Hemşirelerin örgütsel bağlılığını güçlendirmek için, tespit edilen faktörler doğrultusunda kurumsal ve ulusal düzeyde stratejik politikaların geliştirilmesi önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hemşire , Örgütsel bağlılık , Sistematik derleme , Hemşirelik yönetimi

Review of Studies on Organizational Commitment in Nurses: A Systematic Review

https://izlik.org/JA69KY52CF

Öz

Aim: This systematic review aimed to conduct a comprehensive analysis of studies examining nurses' organizational commitment levels and related factors in Turkiye
Material and Method: In this study, Turkish academic studies published between 2011-2021 are retrospectively evaluated. For literature review; “Nurse’’ and “organizational commitment’’ key words searched at databases of Dergi Park Akademik, EBSCO host, Google Scholar and ULAKBİM.
Results: As a result of literature review; 1946 academic study found and 14 articles related to defined criteria examined in detail. Most of the studies’ results show nurses' organizational commitment levels reported moderate. (%71,4; n:10). There is positive relationship found between organizational commitment and organizational justice. trust, identification, leadership approach, job satisfaction and commitment, quality of communication, and life satisfaction. On the other hand, there is negative relationship between organizational commitment and cynicism and quitting job.
Conclusion: According to the studies, it shows moderated organizational commitment seen nurses in Turkiye, especially continuity commitment is higher than the other parameters and organizational commitment is related with various workplace behavioral factors. It is important to improve institutional and national strategic policy to strengthen the nurses organizational commitment.

Anahtar Kelimeler

Nurse , Organizational commitment , Systematic review , Nursing management

Kaynakça

• Akgerman, A., Sönmez, B. (2020). The relationship between trust in first‐line nurse managers and organizational commitment. International Nursing Review, 67(2), 183-190. doi: 10.1111/inr.12576
• Al-Fadli, F. (1997). The relationship between organizational commitment, leadershipsubordinates work’s relationships and demographic variables. Public Administration, 37(1), 75-120.
• Allen, N. J., Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63, 1-18. doi: 10.1111/j.2044-8325.1990.tb00506.x
• Altınöz, M., Çöp, S., Sığındı, T. (2011). Algılanan örgütsel bağlılık ve örgütsel sinizm ilişkisi: Ankara’daki dört ve beş yıldızlı konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11 (21), 285-316.
• Aluwihare-Samaranayake, D., Gellatly, I., Cummings, G., Ogilvie, E.L. (2018). A contextual work-life experiences model to understand nurse commitment and turnover. Journal of Advance Nursing, 74 (9), 2053–2063. doi: 10.1111/jan.13718
• Arslan Yürümezoğlu, H., Kocaman, G. (2012). A pilot study for evidence-based nursing management: Improving the levels of job satisfaction, organizational commitment and intent to leave among nurses in Turkey. Nursing & Health Science, 14, 221-228. doi: 10.1111/j.1442-2018.2012.00682.x.
• Arslan Yürümezoğlu, H., Kocaman, G. (2016). Predictors of nurses’ intentions to leave the organisation and the profession in Turkey. Journal of Nursing Management, 24, 235–243. doi: 10.1111/jonm.12305
• Astar, M., Bahadır, E., Umutlu, F. (2018). Örgütsel Adaletin İş Tatmini Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Bağlılığın Aracılık Etkisi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 11, 121-136. doi: 10.16947/fsmia.437707
• Baek, H., Han, K., Ryu, E. (2019). Authentic Leadership, Job Satisfaction, and Organizational Commitment: The Moderating Effect of Nurse Tenure. Journal of Nursing Management. 27, 1655–1663. doi:10.1111/jonm.12853
• Bağcı, Z., Akbaş, T. T. (2016). Hemşirelerin Örgütsel Güven Algılarının Örgütsel Bağlılıkları Üzerindeki Etkisini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5 (5), 155-170.
• Bayram, L. (2005). Yönetimde Yeni Bir Paradigma: Örgütsel Bağlılık. Sayıştay Dergisi, 59, 125-139.
• Bell, M., Sheridan A. (2020) How organisational commitment influences nurses' intention to stay in nursing throughout their career. International Journal of Nursing Studies Advances, 2, 100007. doi: 10.1016/j.ijnsa.2020.100007.
• Benkhoff, B. (1997). Disentangling organizational commitment, Personnel Review, 26 (1), 114-131. doi: 10.1108/00483489710157823
• Benligiray, S., Sönmez, H. (2011). Hemşirelerin mesleki bağlılıkları ile diğer bağlılık formları arasındaki ilişki: Örgüte bağlılık, işe bağlılık ve aileye bağlılık. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 18(1), 28-40.
• Biçici, Y., Nehir, S. (2020). Hemşirelerde örgütsel sinizmin örgütsel bağlılık üzerine etkisi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 7(2), 177- 186. doi.org/10.5222/SHYD.2020.6049
• Cao, Y., Liu, J., Liu, K., Yang, M., Liu, Y. (2019) The mediating role of organizational commitment between calling and work engagement of nurses: A cross-sectional study. International Journal of Nursing Sciences, 24;6(3), 309-314. doi: 10.1016/j.ijnss.2019.05.004.
• Chegini, Z., Janati, A., Asghari-Jafarabadi, M., Khosravizadeh, O. (2019). Organizational commitment, job satisfaction, organizational justice and self-efficacy among nurses. Nursing Practice Today, 6(2), 86-93. doi: 10.18502/npt.v6i2.913
• Chen, S. Y., Wu, W. C., Chang, C. S., Lin, C. T., Kung, J. Y., Weng, H. C., Lee, S. I. (2015). Organizational justice, trust, and identification and their effects on organizational commitment in hospital nursing staff. BMC Health Services Research, 15(1), 1-17. doi: 10.1186/s12913-015-1016-8
• Cihangiroğlu, N., Teke, A., Özata, M., Çelen, Ö. (2015). Mesleki bağlılık ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin analizi. Gülhane Tıp Dergisi, 57(7), 367- 372.
• Çakınberk, A. (2009). Ebe ve hemşirelerin örgütsel bağlılıklarının belirlenmesine yönelik bir araştırma: Malatya ili merkez sağlık ocaklarında yapılan bir uygulama. E-Journal of New World Sciences Academy Social Sciences, 4(3), 277-298. doi: 10.12739/10.12739
• Çaylıkoca, A. (2017). Örgütsel bağlılığın mesleki bağlılık üzerine etkisi: konaklama işletmelerinde bir araştirma. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-17.
• De Gieter, S., Hofmans, J., Pepermans, R. (2011). Revisiting the impact of job satisfaction and organizational commitment on nurse turnover intention: An individual differences analysis. International Journal of Nursing Studies, 48(12), 1562–1569. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2011.06.00
• Demir, M. (2012). Örgütsel destek, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma eğilimi ilişkisi: Havalimanı Yer Hizmetleri İşletmelerine yönelik bir araştırma. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 14(1), 47-64.
• Durna, U., Eren V. (2005). Üç bağlılık unsuru ekseninde örgütsel bağlılık. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 6(2), 210-219.
• Durukan, S., Akyürek, Ç., Coşkun, E. (2010). Hacettepe üniversitesi erişkin hastanesi’nde çalışan hemşirelerin örgütsel güven, güçlendirme ve bağlılık düzeylerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 411-434.
• Duygulu, S., Korkmaz, F. (2008). Hemşirelerin örgüte bağlılığı, iş doyumları ve işten ayrılma nedenleri. C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(2), 9-20.
• Ergün, E., Çelik, S. (2016) Yöneticilerin görev ve çalışan odaklı liderlik davranışları ve hemşirelerin iş tatmini, örgütsel bağlılığı ve iş stresi arasındaki ilişki; Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 23(3), 203-214.
• Geun, H. G., Park, E. (2019). Influence of emotional intelligence, communication, and organizational commitment on nursing productivity among Korean Nurses. Journal of Korean Academy of Community Health Nursing, 30(2), 226-233. doi:10.12799/jkachn.2019.30.2.226
• Gutierrez, A.P., Candela L.L., Carver L. (2012). The structural relationships between organizational commitment, global job satisfaction, develop- mental experiences, work values, organizational support, and person-organization fit among nursing faculty. Journal of Advanced Nursing, 68(7), 1601– 1614. doi: 10.1111/j.1365-2648.2012.05990.x
• Gül, H. (2002). Örgütsel bağlılık yaklaşımlarının mukayesesi ve değerlendirmesi, Ege Academic Review, 2(1), 37-56.
• Han B., Dağlı, A., Elçiçek, Z. (2018). Örgütsel bağlılık ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(6), 1788-1800. doi: 10.17755/esosder.445932
• Haydari, S., Kocaman, G., Tokat, M. (2016). Farklı kuşaklardaki hemşirelerin işten ve meslekten ayrılma niyetleri ile örgütsel ve mesleki bağlılıklarının incelenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 3(3), 119-131. doi: 10.5222/SHYD.2016.119
• Hoş, C., Oksay, A. (2015). Hemşirelerde örgütsel bağlılık ile iş tatmini ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(4), 1-24.
• Johnson, J., Brennan, M., Musil, C. M., Fitzpatrick, J. J. (2016). Practice patterns and organizational commitment of inpatient nurse practitioners. Journal of the American Association of Nurse Practitioners, 28(7), 370–378. doi: 10.1002/2327-6924.12318
• Kalhor, R., Khosravizadeh, O., Moosavi, S., Heidari, M., Habibi, H. (2018). Role of organizational climate in job ınvolvement: A way to develop the organizational commitment of nursing staff. Journal Evidence Based Integrative Medicine, 23, 1-5. doi: 10.1177/2515690X18790726.
• Kant, E., Balcı Akpınar, R. (2017). Hemşirelerin iletişim doyumu ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Atatürk İletişim Dergisi, 14, 203-216.
• Kaya, Ş. D. (2010). Hemşirelerin örgütsel bağlılık düzeyleri üzerine bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 10(20), 77-96.
• Kılıç, R., Bozkaya, E. (2014). Örgüt çalışanlarının kişilik özellikleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20, 153-178.
• Kim, W., Brymer, R. A. (2011). The effects of ethical leadership on manager job satisfaction, commitment, behavioral outcomes, and firm performance. International Journal of Hospitality Management, 30(4), 1020–1026. doi: 10.1016/j.ijhm.2011.03.008
• Kim, Y. I., Geun, H. G., Choi, S., Lee, Y. S. (2017). The impact of organizational commitment and nursing organizational culture on job satisfaction in Korean American Registered Nurses. Journal of Transcultural Nursing, 28(6), 590-597. doi: 10.1177/1043659616666326
• Küçüközkan, Y. (2015). Örgütsel bağlılık ile cinsiyet arasındaki ilişki: hastanelerde çalışan sağlık personeli üzerinde bir araştırma. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(1), 14-37.
• Labrague, L. J., McEnroe-Petitte, D. M., Tsaras, K., Cruz, J. P., Colet, P.C., Gloe, D. S. (2018). Organizational commitment and turnover intention among rural nurses in the Philippines: Implications for nursing management. International Journal of Nursing Sciences, 5(4), 403-408. doi: 10.1016/j.ijnss.2018.09.001.
• Lee, V., Henderson M.C. (1996). Occupational stress and organizational commitment in nurse administrators. Journal of Nursing Administration; 26(5), 21-28. doi: 10.1097/00005110-199605000-00006.
• Meyer, J. P., Allen, N. J., Smith, C. A. (1993). Commitment to organizations and occupations: Extension and test of a three-component conceptualization. Journal of Applied Psychology, 78(4), 538–551. doi: 10.1037/0021-9010.78.4.538
• Moher, D., Liberati, A., Tetzlaff, J., Altman, D. G., Group, T. P. (2009). Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA statement. PLOS Medicine, 6(7). doi: 10.1371/journal.pmed.1000097
• Naghneh, M., Tafreshi, M. Z., Naderi, M., Shakeri, N., Bolourchifard, F., Goyaghaj, N. S. (2017). The relationship between organizational commitment and nursing care behavior. Electronic Physician, 9(7), 4835–4840. doi: 10.19082/4835
• Ocak, S., Gider, Ö., Gider, N., Top, M. (2017). Kişilik özelliklerinin örgütsel bağlılık ve örgütsel özdeşleşme üzerinde etkileri: Bir kamu hastanesi örneği. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, 28(82), 105-126.
• Orgambídez, A., Almeida, H. (2018). Predictors of organizational commitment in nursing: Results from Portugal. Investigacion y Educacion en Enfermeria, 36(1). doi: 10.17533/udea.iee.v36n1e14.
• Özata, M., Şener, E. (2018). Hemşirelerde örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve tıbbi hata yapmamaya özen gösterme arasındaki ilişkinin incelenmesi, Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 71, 319-338. doi: 10.9761/JASSS7834
• Özçelik Kaynak, K., Öztuna, B. (2020). İşe yeni başlayan hemşirelerin örgütsel bağlılıkları ile personel devir oranları: dokuz eylül üniversitesi hastanesi hemşireleri üzerine bir araştırma. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 27-38.
• Öztürk, N., Çankaya, M. (2021). Psikolojik sermayenin örgütsel bağlılığa etkisinde dönüştürücü liderliğin aracılık rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(2), 1082-1092.
• Öztürk, Y. E., Özata, M. (2013). Hemşirelerde örgütsel vatandaşlık davranışı ile tıbbi hataya eğilim arasındaki ilişkinin araştırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 365-381.
• Özutku, H. (2008). Örgüte duygusal, devamlılık ve normatif bağlılık ile iş performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 37(2), 79-97.
• Polit, D. F., Beck, C. T. (2009). International differences in nursing research, 2005–2006. Journal of Nursing Scholarship, 41(1), 44–53. doi: 10.1111/j.1547-5069.2009.01250.x
• Robbins, S. P., Judge, T. A. (2019). Örgütsel Davranış, Çeviri Editörü: Erdem İ. 14. Basımdan çeviri
• Sarıköse S., Ünver, T., Bahar Z., Gördeş N., Göktepe, N. (2020). Effects of certain socio-demographic characteristics of nurses who work in a university hospital on their organizational commitment levels. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi; 7(1), 78-87. doi: 10.5222/SHYD.2020.51422
• Sepahvand, F., Atashzadeh-Shoorideh, F., Parvizy, S., Tafreshi, M. Z. (2017). The relationship between some demographic characteristics and organizational commitment of nurses working in the Social Security Hospital of Khorramabad. Electronic Physician, 9(6), 4503-4509. doi: 10.19082/4503
• Sevinç, İ., Şahin, A. (2012). Kamu çalışanlarının örgütsel bağlılığı: Karşılaştırmalı bir çalışma. Maliye Dergisi, 162, 266-281.
• Seren İntepeler S., Esrefgil G., Yilmazmis F., Bengu N., Gunes Dinc N., İleri S., … Dirik H. F. (2019). Role of job satisfaction and work environment on the organizational commitment of nurses: a cross-sectional study, Contemporary Nurse, 55, (5) 380-390. doi: 10.1080/10376178.2019.1673668
• Şimşek, M. Ş., Aslan, Ş. (2012). Meslekî ve örgütsel bağlılığın, örgütsel davranışa ilişkin sonuçlarla ilişkileri. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(23), 414-454.
• Tabak, Y. (2020). Sağlık çalışanlarında örgütsel adalet algısının örgütsel bağlılığa etkisi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Yeditepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Taşkın, F., Dilek, R. (2010). Örgütsel güven ve örgütsel bağlılık üzerine bir alan araştırması. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(1), 37-46.
• Top, M. (2012). Hekim ve hemşirelerde örgütsel bağlılık, örgütsel güven ve iş doyumu profili. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 41(2), 258-277.
• Türköz, T., Polat, M., Coşar, S. (2013). Çalışanların örgütsel güven ve sinizm algılarının örgütsel bağlılıkları üzerindeki rolü. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 20(2), 285-302.
• Volpe, R. L., Mohammed, S., Hopkins, M., Shapiro, D., Dellasega, C. (2014). The negative impact of organizational cynicism on physicians and nurses. The Health Care Manager, 33(4), 276. doi: 10.1097/HCM.0000000000000026.
• Wagner, M. (2007). Organizational commitment as a predictor variable in nursing turnover research: literature review. Journal of Advanced Nursing, 60(3), 235–247. doi: 10.1111/j.1365-2648.2007.04421.x
• Wasti, S.A. (2000). Organizational commitment, turnover intentions and the influence of cultural values. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 76, 303-321. doi: 10.1348/096317903769647193
• Yazıcı Altuntaş, S. (2014). Örgütsel Güven, Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, İçinde Baykal Ü., Türkmen E. (Ed) Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi, (698-711). İstanbul: Akademi Yayıncılık.