Non-Nutritional Uses of Breast's Milk

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1 , 335 - 344 , 27.04.2026

Mehmet Alperen Turgut , Ayşe Sonay Türkmen

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1648985

https://izlik.org/JA65TN74MN

Öz

Skin problems can be seen frequently during the infantile period, especially in the newborn period. In addition, newborns who are born vulnerable are also susceptible to infections. It is also known that breast milk is used to solve some of these problems. Considering the vitamin, mineral, antibody, macro and micro nutrient contents of breast milk, it is also predicted that its use may be appropriate. In line with these thoughts, non-nutritional uses of breast milk have developed. When the literature is examined, it is seen that breast milk is used as a traditional method in skin problems, ear pain and eye problems, umbilical hernia/care, thrush treatment, skin beauty and breast milk scent. However, no compilation or research study has been found that addresses these methods together. Therefore, this study was conducted to compile studies on non-nutritional uses of breast milk. It is anticipated that this review article will support the parent information and practice training planned by pediatric nurses for the non-nutritional use of breast milk. This review article suggests that randomized controlled studies should be conducted on the non-nutritional use of breast milk by pediatric nurses.

Anahtar Kelimeler

Breast Milk , Newborn , Non-food use

Anne Sütünün Besin Dışı Kullanımları

https://izlik.org/JA65TN74MN

Öz

Yenidoğan dönemi başta olmak üzere bebeklik dönemi içerisinde cilt sorunları sıklıkla görülebilmektedir. Ayrıca savunmasız olarak dünyaya gelen yenidoğanlar enfeksiyonlara da açık olmaktadır. Bu gibi bazı sorunların çözümünde anne sütünün kullanıldığı da bilinmektedir. Anne sütünün içerdiğinde bulunan vitamin, mineral, antikor, makro ve mikro besin içerikleri düşünüldüğünde kullanımının uygun olabileceği de öngörülmektedir. Bu düşünceler doğrultusunda anne sütünün besin dışı kullanım alanları gelişmiştir. Literatür incelendiğinde anne sütünün geleneksel yöntem olarak cilt sorunlarında, kulak ağrısı ve göz sorunları, göbek düşmesi/bakımında, pamukçuk tedavisinde, cilt güzelliği ve anne sütü kokusunun kullanıldığı görülmektedir. Ancak bu yöntemlerin birlikte ele alındığı herhangi bir derleme ya da araştırma çalışmasına rastlanmamıştır. Bu nedenle bu çalışma anne sütünün besin dışı kullanım alanlarına yönelik çalışmaları derlemek amacı ile yapılmıştır. Bu derleme makalesinin pediatri hemşirelerinin anne sütünün besin dışı kullanımına yönelik planladığı ebeveyn bilgilendirme ve uygulama eğitimlerini destekleyeceği öngörülmektedir. Bu derleme makalesinin pediatri hemşirelerinin anne sütünün besin dışı kullanımına yönelik randomize kontrollü çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Anne sütü , Besin dışı kullanım , Yenidoğan

Kaynakça

• Açar, Y., Yassıbaş, E. (2021). Anne sütü oligosakkaritleri ve sağlık üzerine etkileri. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1), 22-33.
• Akman, G., Gözüyeşil, E. (2018). Doğum sonu dönemde geleneksel uygulamalara yönelik yapılan araştırmaların incelenmesi. JACSD, 12, 92-125. Doi: 10.17367/JACSD.2018.1.7.
• Alemdar, D. K. (2018). Effect of recorded maternal voice, breast milk odor, and ıncubator cover on pain and comfort during peripheral cannulation in preterm infants. Appl Nurs Res, 40, 1–6.
• Alemu, B. K., Wondimagegn, L. Y., Bazezew, Y., Liyeh, T. M., Muluneh, A. A., Mihretie, G. N., Sema, A., Endalifer, M. L., Azeze, G. G., Woldeamanuel, G. G., Tlaye, K. G., Lee, W. F., Wang, Y., Wang, C. C. (2024). Breast milk application as a natural method for umbilical cord care: a community-label 3-arm pilot clinical trial. Maternal-fetal medicine (Wolters Kluwer Health, Inc.), 6(4), 203–210. https://doi.org/10.1097/FM9.0000000000000243.
• Alıcı, T. (2021). Prematüre bebeklere retinopati muayenesinde uygulanan anne sütü kokusunun bebeklerin konfor ve ağrı düzeylerinin etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Alkan, N. (2019). Emzirmenin prematüre bebeklerin ve annelerin konfor düzeyine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
• Altay, B., Bıçakçı, H. (2019). Türkiye’de 0-12 aylık bebek bakımında uygulanan geleneksel yöntemler. SETSCI Conference Proceedings, 4(9), 49-53.
• Amiri-Farahani, L., Sharifi-Heris, Z., Mojab, F. (2020). The anti-ınflammatory properties of the topical application of human milk in dermal and optical diseases. Evid Based Complementary Altern Med, (10), 4578153.
• Anonim, (2018). United Nations Children's Fund (UNICEF), World Health Organization (WHO). (2018). Early initiation of breastfeeding: The best start for every newborn. New York. https://www.unicef.org/publications/files/UNICEF_WHO_Capture_the_moment_ EIBF_2018.pdf (erişim tarihi: 22.11.2023).
• Anonim, (2022). Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER)-2022. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1031, Ankara 2022. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/Yayinlar/rehberler/Beslenme%20Rehberi%202022.pdf (erişim tarihi: 09.11.2023).
• Asadian, A., Shirinzadeh-Feizabadi, A., Amiri-Shadmehri, E., Yaghoobi, H. (2023). The effects of breast milk odor on the physiological and behavioral responses caused by venipuncture pain in term infants: A clinical trial study. Journal of education and health promotion, 12, 253. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_1_23
• Aslam, H., Faiz, M. (2020). Chemical composition, traditional and modern uses of milk of different mammalian species-a review. J Wildl Ecol, 4(4), 211-226.
• Avcıoğlu, İ. (2023). Türk halk hekimliğinde anne sütü. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12,393-403.
• Avçi̇n, E., Can, Ş. (2021). Primipar ve multipar annelerin yenidoğan bakımına ilişkin geleneksel inanç ve uygulamaları. Journal of Traditional Medical Complementary Therapies, 4(3), 358–368. https://doi.org/10.5336/jtracom.2021-84359
• Badawy, G., Fouad, S., Abozed, H., Hassanen, A. (2023). The effect of topical application of mothers' breast milk versus barrier cream on healing of diaper dermatitis in ınfants. Tanta Scientific Nursing Journal, 31(4), 221-238. doi: 10.21608/tsnj.2024.337006
• Başkale, H., Çelik, SN. (2024). The effect of topical application of breast milk and education on preventing diaper dermatitis in children in rural areas. Journal of Pediatric Nursing, 75,169-175. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.01.009
• Bertol, A. B., Vijendra, B., Aquino Gil de Freitas, P. H., Simão, Á. M. S., de Faria, B. L., da Rosa Iop, R. (2025). The analgesic effects of human milk odor in preterm neonates: a systematic review and meta-analysis. Journal of perinatology : official journal of the California Perinatal Association, 10.1038/s41372-025-02432-9. Advance online publication. https://doi.org/10.1038/s41372-025-02432-9
• Blume‐Peytavi, U., Kanti, V. (2018). Prevention and treatment of diaper dermatitis. Pediatr Dermatol, 35, 19-23.
• Çakırlı, M., Açıkgöz, A. (2020). Randomized controlled trial: the effect of own mother’s breast milk odor and another mother’s breast milk odor on pain level of newborn ınfants. Breastfeedıng Medicine, 16(1), 75-81. doi:10.1089/bfm.2020.0222.
• Çevik, A., Alan, S. (2020). Doğum sonu dönemde yapılan geleneksel uygulamalar. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 10(1), 14-22.
• Demirtaş, M. S., Yalçın, S. S. (2022). The use of human milk for therapeutic purposes other than nutrition. Turkish archives of pediatrics, 57(3), 255–266. https://doi.org/10.5152/TurkArchPediatr.2022.22075
• Deniz, B., Sarıalioğlu, A. (2024). The effect of breast milk odor on the pain and stress levels of the newborn during the endotracheal suction procedure. Breastfeeding medicine : the official journal of the Academy of Breastfeeding Medicine, 19(6), 459–466. https://doi.org/10.1089/bfm.2023.0325
• Ergin, A., Aydemir Acar, G. (2020). 0-24 aylık bebeği olan ebeveynlerin bebek bakımında uyguladıkları geleneksel yöntemler. Güncel Pediatri, 18(3), 370-389.
• Fithri, N., Lumbantobing, P., Simanjuntak, H., Peranginangin, S.A.B., Yelni, A. Wahyuni, F. (2024). methods of appliying breast milk for umbilical cord care and its ımpact on the speed of umbilical cord detachment in newborns. The Malaysıan Journal of Nursıng, 16(2), 220-229. Doi:10.31674/mjn.2024.v16i02.022
• Güdek Seferoğlu, E., Değirmen, N., Gürol, A. (2022). Ebeveynlerin ağrısı olan çocuğa yaklaşımları. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 947-964.
• Hacıhasanoğlu Aşılar, R., Bekar, P. (2018). 0-24 aylık çocuğu olan annelerin çocuk bakımına ilişkin bilgi, geleneksel inanç ve uygulamaları. Güncel Pediatri, 16 (2), 1-18.
• Hazır, Y., Bozkurt, G. (2020). Üst solunum yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi uygulamalarının incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 13(3), 117-123. https://doi.org/10.46483/deuhfed.558449.
• Karcz, K., Walkowiak, M., Makuch, J., Olejnik, I., Królak-Olejnik, B., (2019). Non-Nutritional use of human milkpart 1: a survey of theuse of breast milk as a therapy for mucosal ınfections of various types in poland. Int J Environ Res Public Health, 16(10), 1715.
• Kaş Alay, G. Karadede, H. (2023). Türkiye’de yenidoğanlara uygulanan geleneksel yöntemler: nedenleri ve sonuçları açısından bir değerlendirme. Sağlık Akademisi Kastamonu (SAK), 8(3), s.580- 589 DOI: https://ww.doi.org/10.25279/sak.1093947”
• Lyngdoh, D., Kaur, S., Kumar, P., Gautam, V., Ghai, S. (2018). Effect of topical application of human breast milk versus 4% chlorhexidine versus dry cord care on bacterial colonization and clinical outcomes of umbilical cord in preterm newborns. J Clin Neonatol. 7(1):25. 10.4103/jcn.JCN_91_17)
• Meek JY, Noble L. (2022). Technical report: breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics, 150(1):e2022057989. doi: 10.1542/peds.2022-057989. PMID: 35921641.
• Maayan-Metzger, A., Kedem-Frıedrich, P., Bransburg Zabary, S., Morag, I., Hemi, R., Kanety, H., Strauss, T. (2018). The impact of preterm ınfants' continuous exposure to breast milk odor on stress parameters: a pilot study. Breastfeed Med, 13(3), 211-214.
• Önen, C., Masyon, D. (2017). 15-49 yaş arası kadınların doğum sonrasında bebeğe yönelik geleneksel uygulamaları ve etkileyen faktörler. Sağlık ve Toplum, 27(3), 31-37.
• Pekyiğit, A., Yıldız, D., Fidancı, B.E., Çalık, B.B., Dehmen, Ö., Koçak, T., Altıntaş, S. (2020). Annelerin bebek bakımında kullandıkları geleneksel uygulamaların kuşaklararası boyutu. TJFMPC, 14(4), 443-451.
• Peng, X., Li, J., Yan, S., Chen, J., Lane, J., Malard, P., Liu, F. (2021). Xiang study: an association of breastmilk composition with maternal body mass ındex and ınfant growth during the first 3 monthof life. Nutr Res Pract, 15(3), 367–81.
• Piskorska-Jasiulewicz, M.M., Witkowska-Zimny, M. (2017). Non-nutritional use of breastmilk. Postepy Hig Med Dosw, 71, 860-66.
• Rad, Z., Aziznejadroshan, P., Amiri, A.S., Ahangar, H.G., Valizadehchari, Z. (2021). The effect of ınhaling mother's breastmilk odor on the behavioral responses to pain caused by hepatitis b vaccine in preterm ınfants: a randomized clinical trial. BMC Pediatr, 21(1), 61-65.
• Rio-Aige, K., Azagra-Boronat, I., Castell, M., Selma-Royo, M., Collado, M. C., Rodríguez-Lagunas, M. J., Pérez-Cano, F. J. (2021). The breast milk immunoglobulinome. Nutrients, 13(6), 1810.
• Seifi, B., Jalali, S., Heidari, M. (2017). Assessment effect of breastmilk on diaper dermatitis. Dermatology Reports, 9(1), 17–20.
• Sezer Efe, Y., Erdem, E., Tuncay, B., Özbey, H. (2021). Annelerin bebek bakımında kullandıkları geleneksel uygulamalar: tanımlayıcı bir çalışma. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi, 4(3); 326-35.
• Sharifi‐Heris, Z., Farahani, L.A., Haghani, H., Abdoli‐Oskouee, S., Hasanpoor–Azghady, SB. (2018). Comparison the effects of topical application of olive and calendula ointments on children's diaper dermatitis: a triple‐blind randomized clinical trial. Dermatol Ther, 31(6): e12731.
• Sugimura, T., Seo, T., Terasaki, N., Ozaki, Y., Rikitake, N., Okabe, R., Matsushita, M. (2021). Efficacy and safety of breast milk eye drops in infants with eye discharge. Acta paediatrica (Oslo, Norway : 1992), 110(4), 1322–1329. https://doi.org/10.1111/apa.15628
• Teskereci, G., Ünal, A., Evgin, D., Üzüm, F. (2020). 1-12 aylık bebeklerde sık karşılaşılan ağrı durumları ve annelerin bebeklerinin ağrısına yönelik geleneksel uygulamaları. Jinekoloji- Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 17(4), 592-598.
• Toksöz, F. (2023). Sağlıklı yenidoğanın doğum sonrası temel hijyenik bakım gereksinimleri. Hitit Med J, 5(2), 117-121.
• Withkowska-Zimny, M., Kaminska-El Hassan, E., Wrobel, E. (2019). Milk Therapy: unexpected uses for human breast milk. Nutrients, 11(5), 944.
• Yılmaz, M. (2023). Kırşehir halk inançlarında ve hekimliğinde anne sütü. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 9(4), 779-793. https://doi.org/10.20322/littera.1349598
• Yücel, A., (2021). Prematüre Yenidoğanlarda Anne Sütü Kokusunun Erken Dönem Beslenme İpuçları, Oral Beslenmeye Geçiş Süresi ve Abdominal Perfüzyon Üzerine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.