The Relationship Between Health Literacy Level and Patient Satisfaction: A Cross-Sectional Study

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1 , 288 - 301 , 27.04.2026

Seda Özen , Aliye Aslı Sonsuz

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1727469

https://izlik.org/JA92CD48LL

Öz

Aim: This cross-sectional study aimed to examine the relationship between individuals' health literacy levels and patient satisfaction.
Material and method: Data were collected through face-to-face surveys using a convenience sampling method from 384 patients who visited the outpatient clinics of secondary care private hospital. The survey consists of three sections: socio-demographic data, health literacy, and outpatient satisfaction scales. In comparisons between two groups of parameters that do not have normal distribution, Mann Whitney-U test, and for comparisons of three or more groups, Kruskal Wallis test were employed, and Spearman's rho correlation analysis was used to examine relationships between parameters.
Results: 28.9% of the participants had excellent, 41.1% sufficient, 19.3% problematic-limited and 10.7% inadequate health literacy. Total health literacy scores of women were higher than men, of regular employees than irregular employees, and of singles than married. No significant difference was found between gender and age groups in terms of patient satisfaction. Single participants had higher total satisfaction scores compared to married.
Conclusion: The study found that there is a positive, moderate (r=0.44) relationship between health literacy and patient satisfaction. Thus, any efforts to raise the health literacy level of society may have a positive effect on health communication and lead to better use of health services.

Anahtar Kelimeler

Health literacy , Health services , Patient satisfaction

Etik Beyan

Ethics committee approval for this research was obtained from the Istanbul Medipol University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee with decision number 522 on 09.06.2023.

Teşekkür

We would like to thank all participants of the study and the hospital management for allowing us to reach them.

Sağlık Okuryazarlık Düzeyi ile Hasta Memnuniyeti Arasındaki İlişki: Kesitsel Bir Çalışma

https://izlik.org/JA92CD48LL

Öz

Amaç: Bu kesitsel çalışma, bireylerin sağlık okuryazarlığı seviyeleri ile hasta memnuniyeti arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve yöntem: Veriler, ikinci basamaktaki bir özel hastanenin polikliniklerini ziyaret eden 384 hastadan kolayda örnekleme yöntemiyle yüz yüze anketlerle toplandı. Anket üç bölümden oluşmaktadır: sosyo-demografik veriler, sağlık okuryazarlığı ve ayaktan hasta memnuniyeti ölçekleri. İki grup arasında normal dağılım göstermeyen parametrelerin karşılaştırılmasında Mann Whitney-U, üç veya daha fazla grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis ve parametreler arasındaki ilişkileri incelemek için Spearman's rho korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular:
Katılımcıların, %28.9’u mükemmel, %4.,1’i yeterli, %19.3’ü sorunlu-sınırlı ve %10.7’si ise yetersiz sağlık okuryazarlığına sahipti. Kadınların erkeklere; düzenli çalışanların düzensiz çalışanlara ve bekârların evlilere göre sağlık okuryazarlığı toplam puanları yüksekti. Hasta memnuniyeti açısından cinsiyete göre ve yaş grupları arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Bekâr katılımcıların toplam memnuniyet puanları, evlilere göre daha yüksekti.
Sonuç: Araştırmanın sonucunda sağlık okuryazarlığı ile hasta memnuniyeti arasında pozitif yönlü, orta düzeyli (r=0.44) bir ilişki bulunmuştur. Dolayısıyla toplumun sağlık okuryazarlığı seviyesini artırmaya yönelik her türlü çaba, sağlık iletişimi üzerinde olumlu bir etki yapabilir ve sağlık hizmetlerinin daha faydalı kullanımına yol açabilir.

Anahtar Kelimeler

Sağlık okuryazarlığı , Sağlık hizmetleri , Hasta memnuniyeti

Etik Beyan

İstanbul Medipol Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu Başkanlığı’ndan bu araştırmanın yapılabilmesi için 522 karar numarası ile 09.06.2023 tarihinde etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Çalışmanın bütün katılımcılarına ve onlara ulaşmamıza izin veren hastane yönetimine teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Altun, R. (2021a). The relationship between health literacy, patient satisfaction and health costs. Sabuncuoglu Serefeddin Health Sciences, 3(3), 29-39.
• Altun, R. (2021b). Aile sağlığı merkezlerinde sağlık okuryazarlığı ve hasta memnuniyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi: Amasya örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlık Yönetimi Programı, Ankara.
• Akpinar Oruç, O., Sener, R. (2025). Multivariate analysis of the effect of health literacy levels on patient satisfaction in patients presenting to the emergency department. Medicine, 104(24), e42789. doi:10.1097/MD.0000000000042789
• Auld, M. E., Allen, M. P., Hampton, C., Montes, J. H., Sherry, C., Mickalide, A. D., . . . Parson, K. (2020). Health Literacy and Health Education in Schools: Collaboration for Action. NAM Perspectives. doi:10.31478/202007b
• Australian Commission on Safety and Quality in Health Care (ACSQHC). (2014). Health literacy: taking action to ımprove safety and quality. Sydney. Erişim tarihi 06.05.2025, https://www.safetyandquality.gov.au/publications-and-resources/resource-library/health-literacy-taking-action-improve-safety-and-quality
• Berberoğlu, U., Öztürk, O., İnci, M. B., & Ekerbiçer, H. E. (2018). Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 18-65 yaş grubu bireylerdeki sağlık okuryazarlığı durumunun değerlendirilmesi. Sakarya Tıp Dergisi. doi:10.31832/smj.453846
• Çatı, K., Karagöz, Y., Yalman, F., & Öcel, Y. (2018). Sağlık okuryazarlığının hasta memnuniyeti üzerine etkisi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(1), 70.
• Deniz, S., Oğuzöncül, A. F. (2020). Assessment of health literacy level in Akcadağ, Malatya, Turkey. Fırat Tıp Dergisi, 25(1), 05-013.
• Dost, A., Durmaz, M. Ö. (2022). Kronik hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve etkileyen faktörler. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 10(2), 652–666. doi:10.33715/inonusaglik.1010493
• Erdoğan, C. (2020). Bilimsel anketler için örneklem sayısı hesaplama programı (Excel). Erişim tarihi 12.06.2025,https://www.academia.edu/39022606/Bilimsel_Anketler_%C4%B0%C3%A7in_%C3%96rneklem_Say%C4%B1s%C4%B1_Hesaplama_Program%C4%B1_Excel_
• Gazmararian, J. A., Williams, M. V., Peel, J., Baker, D. W. (2003). Health literacy and knowledge of chronic disease. Patient Education and Counseling, 51(3), 267–275. doi:10.1016/s0738-3991(02)00239-2
• Gül, N., Akman Dömbekci, H. (2023). Sağlık okuryazarlığının sağlık iletişimi sorunlarına etkisi: Manisa ili için değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(38), 649-665. doi: 10.21076/vizyoner.1197691 Health literacy: report of the Council on Scientific Affairs. Ad Hoc Committee on Health Literacy for the Council on Scientific Affairs, American Medical Association. (1999). JAMA, 281(6), 552–557. doi:10.1001/jama.281.6.552
• Ilgaz, A. (2021). Bir Aile Sağlığı Merkezi’ne Kayıtlı Bireylerde Sağlık Okuryazarlığı Seviyesi ve İlişkili Faktörler. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2021; 8(2): 151-159. doi: 10.31125/hunhemsire.966349
• Jones, J., Rosaasen, N., Taylor, J., Mainra, R., Shoker, A., Blackburn, D., . . . (2016). Health literacy, knowledge, and patient satisfaction before kidney transplantation. Transplantation Proceedings, 48(8), 2608–2614. doi:10.1016/j.transproceed.2016.07.018
• Kan, Z., Sevim, E. (2023). Sağlık okuryazarlığı ile akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(3), 641-654.
• Karakız, E., Tosun, B. (2022). Evaluation of patients’ health literacy and nursing care satisfaction levels according to some descriptive characteristics. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 9(1), 48-56. doi:10.31125/hunhemsire.1102075
• Kaya, Ş. D., Maimaiti, N. (2018). Ayaktan hasta memnuniyeti ölçeği geliştirme çalışması. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 21(4), 601-623.
• Kayış A. (2010). Güvenilirlik analizleri. İçinde Kalaycı Ş. (edt.). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. ss: 403-419. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
• Kepenek, S. (2021). Bir aile sağlığı merkezinde hizmet alan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin beklenen ve algılanan hizmet kalitesi üzerine etkisi (Tıpta Uzmanlık Tezi). Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği Kliniği, Ankara.
• Kırdarlı, M. (2019). Multipl skleroz polikliniklerinden hizmet alan hastaların memnuniyet durumlarının değerlendirilmesi ((Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlıkta Kalite Yönetimi Programı, İstanbul.
• Kickbusch, I., Pelikan, J. M., Apfel, F., Tsouros, A. D., & World Health Organization. Regional Office for Europe, issuing body. (2013). Health literacy:the solid facts. World Health Organization Regional Office for Europe, Erişim tarihi 18.08.2025, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/128703/e96854.pdf
• Mefford, M. T., Zhou, H., Fan, D., Fang, M. C., Prasad, P. A., Go, A. S., . . . (2022). Health literacy and treatment satisfaction among patients with venous thromboembolism. Journal of General Internal Medicine, 38(7), 1585–1592. doi:10.1007/s11606-022-07852-3
• Murray, C. (2020). The association between health literacy and patient satisfaction with consultation: an observation. La Trobe University. doi:10.26181/60332f96b46f6
• Okyay, P., Abacıgil, F. (2016). Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçekleri güvenilirlik ve geçerlilik çalışması (F. A. Pınar Okyay, Ed.). T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları. (Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1025). Ankara.
• Oflaz, N. K. (2021). Sağlık okuryazarlığını anlamak. Ankara: Aktif Yayınevi. ISBN: 9786059940573. Roundtable on Health Literacy, Board on Population Health and Public Health Practice, & Institute of Medicine. (2013). Health literacy: improving health, health systems, and health policy around the world: Workshop summary. National Academies Press (US). doi:10.17226/18325
• Sezgin, D. (2013). Sağlık okuryazarlığını anlamak. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 74-92. Shahid, R., Shoker, M., Chu, L. M., Frehlick, R., Ward, H., Pahwa, P. (2022). Impact of low health literacy on patients’ health outcomes: a multicenter cohort study. BMC Health Services Research, 22(1148), 2-9. doi:10.1186/s12913-022-08527-9
• Shea, J. A., Farrell, C. E. (2007). Health literacy weakly but consistently predicts primary care patient dissatisfaction. International Journal for Quality in Health Care, 19(1), 45-49.
• Sungur, O. (2010). Korelasyon analizi. İçinde Kalaycı (Edt.). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
• T.C. Sağlık Bakanlığı, (2018), Türkiye sağlık okuryazarlığı düzeyi ve ilişkili faktörleri araştırması (Yayın No: 1103). T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları. Ankara.
• T.C. Sağlık Bakanlığı, (2025), Sağlık okuryazarlığı ulusal eylem planı 2025-2028 (Yayın No: 1331). e-ISBN: 978-975-590-949-3. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları. Ankara.
• Üçpunar, E. (2014). Yetişkinlerde işlevsel sağlık okuryazarlığı testinin uyarlama çalışması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Ankara.
• Yakar, B., Gömleksiz, M., Pirinççi, E. (2019). Bir üniversite hastanesi polikliniğine başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve etkileyen faktörler. Eurasian Journal of Family Medicine, 8(1):27-35. doi:10.33880/ejfm.2019080104
• Yildiz, O., Şahin, A. (2024). An analysis of the health literacy levels of students in a public university’s faculty of health sciences. International Journal of Health Management and Tourism, 9(3), 368-398. doi:10.31201/ijhmt.1572124