Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Serap Güngör Ünal; İsmail Dusak; Betül Tosun

doi:10.46413/boneyusbad.1783428

TR EN

Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım hemşirelerinin bakım davranışları tutumlarını ve kültürel yeterlilik düzeylerini ve arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, bir eğitim ve araştırma hastanesinde görev yapan yoğun bakım hemşirelerini kapsayan tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı türdedir. Veriler, araştırmacılar tarafından "Hemşire Tanıtım Formu", "Yoğun Bakım Hemşirelerinde Bakım Davranışları Tutum Ölçeği" ve "Hemşire Kültürel Yeterlilik Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Hemşirelerin çoğu (%79.6), farklı kültürel geçmişlere sahip hastalara bakım verdiklerini bildirmiştir. Karşılaştıkları en yaygın zorluklar dil engelleri (%79.6), kültüre özgü beklentiler (%53.8) ve özellikle hemşirelere yönelik beklentilerdi (%33.3). Kültürel Yeterlilik Ölçeği'nin ortalama puanı 71.10 ± 11.91 iken, Bakım Davranışları Tutum Ölçeği'nin ortalama puanı 109.20 ± 1.165 olarak bulunmuştur. Kültürel yeterlilik puanlarında cinsiyete (p=0.004) ve çok kültürlü hastalara bakım verme deneyimine (p=0.016) göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Bakım davranışları tutum ölçeği ile kültürel duyarlılık toplam puanı arasında pozitif yönde zayıf düzeyde bir ilişki (r=.212, p <0 .05, n=93) bulunmuştur. Sonuçlar: Sonuç olarak, hemşirelerin kültürel duyarlılıkları arttıkça bakım davranışları tutumları da iyileşmektedir. Cinsiyet ve çok kültürlü hastalara bakım sağlama, kültürel yeterlilik düzeylerini etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Bakım, Davranış, Hemşireler, Kültürel yeterlilik, Yoğun bakım

Destekleyen Kurum

Yazarlar araştırmanın yürütülmesi sürecinde bir finansal destek almadıklarını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma için Harran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik kurul onayı (Tarih:10.03.2025, Oturum:05, Saat:13:30), araştırmanın yapılacağı kurumdan yazılı kurum izni alındı.

Teşekkür

Araştırmaya katılan bütün hemşirelere teşekkür ederiz.

Examination of the Relationship Between Caring Behaviors and Cultural Competence Levels of Intensive Care Nurses

Öz

Aim: The aim of this study is to determine the care behavior attitudes and cultural competence levels of intensive care nurses and the relationship between them. Material and Methods: This study is a descriptive, cross-sectional, and correlational type, involving intensive care nurses working at a training and research hospital. Data were collected by the researchers using the " Nurse Description Form","Caring Behaviors Attitude Scale in Intensive Care Nurses" and "Nurse Cultural Competence Scale," Results: Most nurses (79.6%) reported providing care to patients from diverse cultural backgrounds. The most common challenges they faced were language barriers (79.6%), culture-specific expectations (53.8%), and expectations directed specifically toward nurses (33.3%). The mean score on the Cultural Competence Scale was 71.10 ± 11.91, while the mean score on the Caring Behaviors Attitude Scale was 109.20 ± 11.65. Significant differences in cultural competence scores were found according to gender (p=0.004) and experience in providing care to patients from diverse cultural backgrounds (p=0.016). A weak positive correlation (r=.212, p <0.05, n=93) was found between the care behaviors attitude scale and the total cultural sensitivity score. Conclusions: In conclusion, as nurses’ cultural sensitivity increases, their caring behaviors attitudes also improve. Gender and experience with diverse cultures affect cultural competence levels.

Anahtar Kelimeler

Behavior, Care, Culturally competent, Intensive care, Nurses

Destekleyen Kurum

The authors declared that they did not receive any financial support during the conduct of the research.

Etik Beyan

For this study, ethics committee approval was obtained from the Harran University Clinical Research Ethics Committee (Date: 10.03.2025, Session: 05, Time: 13:30) and written institutional permission was obtained from the institution where the research would be conducted.

Teşekkür

We thank all nurses who participated in the study.

Kaynakça

Abo Seada, A. I., Abo Habieb, E.-T. E., Salameh, B. S., El-Wkeel, N. S., Abdelkader Reshia, F. A. (2022). Developing nursing standards for maintaining shift handover in the intensive care unit: A methodological and cross-sectional study. INQUIRY: The Journal of Health Care Organization, Provision, and Financing, 59, 1–8. doi:10.1177/00469580221144078
Ahmed, F. R., Saifan, A. R., Dias, J. M., Subu, M. A., Masadeh, R., AbuRuz, M. E. (2022). Level and predictors of caring behaviours of critical care nurses. BMC Nursing, 21(1), 341. doi:10.1186/s12912-022-01125-4
Berie, K. M., Salih, M. H., Abate, H. K. (2021). Cultural competence nursing care and its associated factors among nurses in northern Ethiopia: A mixed method study design. Nursing: Research and Reviews, 11, 55–67. doi:10.2147/NRR.S342426
Boz, İ., Kol, E. (2020). Yoğun bakım hemşireliğinde bakım davranışları üzerine bir literatür derleme. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 24(1), 32–38.
Bulut, S., Kızılırmak, H. (2022). COVID-19 yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin profesyonel değerleri ve bakım davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 10(1), 241–254. doi:10.33715/inonusaglik.1010517
Cai, D., He, W., Klug, D. (2021). Cultural competence among nurses and its influencing factors: A cross-sectional study. Nursing & Health Sciences, 23(2), 411–418. doi:10.1111/nhs.12821
Chen, H.-C., Jensen, F., Measom, G., Nichols, N. D. (2018). Evaluating student cultural competence in an associate in science in nursing program. Teaching and Learning in Nursing, 13(3), 161–167. doi:10.1016/j.teln.2018.03.005
Çınar, D., Olgun, N., Koyuncu, A. (2022). Investigation of the cultural competence levels of diabetes nurses. Clinical and Experimental Health Sciences, 12(4), 805–811. doi:10.33808/clinexphealthsci.1016988
De Beer, J., Chipps, J. (2014). A survey of cultural competence of critical care nurses in KwaZulu-Natal. Southern African Journal of Critical Care, 30(2), 50–54. doi:10.7196/SAJCC.188
Demir, B. D., Türen, S., Doğan, D. A. (2023). Pandemic awareness and caring behaviors of nurses working in intensive care unit – a multicenter study. European Journal of Clinical and Experimental Medicine, 21(2), 245–250. doi:10.15584/ejcem.2023.2.18

Dobrowolska, B., Gutysz-Wojnicka, A., Ozga, D., Barkestad, E., Benbenishty, J., Breznik, K., Filej, B., Jarosova, D., Kaučič, B. M., Nytra, I., Smrke, B., Zelenikova, R., Blackwood, B. (2020). European intensive care nurses’ cultural competency: An international cross-sectional survey. Intensive and Critical Care Nursing, 60, 102892. doi:10.1016/j.iccn.2020.102892
Duronjic, A., Ku, D., Chavan, S., Bucci, T., Taylor, S., Pilcher, D. (2023). The impact of language barriers & interpreters on critical care patient outcomes. Journal of Critical Care, 73, 154182. doi:10.1016/j.jcrc.2022.154182
George, D., Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference (10th ed.). Boston: Pearson.
Gözüm, S., Tuzcu, A., Kirca, N. (2016). Validity and reliability of the Turkish version of the nurse cultural competence scale. Journal of Transcultural Nursing, 27(5), 487–495. doi:10.1177/1043659615582089
Gürdıl Yılmaz, S., Bozkul, G., Altun Uğraş, G., Doğan, H., Kalem, H. F. (2025). Impact of compassion fatigue on care behaviors in intensive care nurses. Bezmialem Science, 13(2), 103–109. doi:10.14235/bas.galenos.2024.21549
Hemberg, J. A. V., Vilander, S. (2017). Cultural and communicative competence in the caring relationship with patients from another culture. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 31(4), 822–829. doi:10.1111/scs.12403
Kandemir, D., Yüksel, S. (2024). Professional values, cultural competence, and moral sensitivity of surgical nurses: Mediation analysis and structural equation modeling. Nursing Ethics, 32(4), 1253–1267. doi:10.1177/09697330241295373
Korkmaz, M., Aydın Avcı, İ., Duman Kırmacı, N., Korkmaz, D., Soyanıt, Ş. (2022). Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin kültürel yeterlilikleri ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1474–1483. doi:10.37989/gumussagbil.1094276
Kume, A., Lau, Y., Kume, M. (2023). Issues commonly faced by nurses caring for international patients: A qualitative study. International Nursing Review, 70(2), 239–246. doi:10.1111/inr.12794
Liu, T.-T., Chen, M.-Y., Chang, Y.-M., Lin, M.-H. (2022). A preliminary study on the cultural competence of nurse practitioners and its affecting factors. Healthcare, 10(4), 678. doi:10.3390/healthcare10040678 Mülteciler Derneği. (2024). Türkiye’deki Suriyeli sayısı Aralık 2024. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2025, https://multeciler.org.tr
O’Brien, E.-M., O’Donnell, C., Murphy, J., O’Brien, B., Markey, K. (2021). Intercultural readiness of nursing students: An integrative review of evidence examining cultural competence educational interventions. Nurse Education in Practice, 50, 102966. doi:10.1016/j.nepr.2021.102966
Osmancevic, S., Großschädl, F., Lohrmann, C. (2023). Cultural competence among nursing students and nurses working in acute care settings: A cross-sectional study. BMC Health Services Research, 23(1), 105. doi:10.1186/s12913-023-09103-5
Özdemir, S., Sevinç, S. (2023). Correlation between cultural competence, xenophobia, and attitudes towards brain drain in nursing students. Nurse Education Today, 131, 105963. doi:10.1016/j.nedt.2023.105963
Selçuk, E., Akın, E. (2024). Yoğun bakim hemşirelerinde bakim davranişlari tutum ölçeği geliştirme. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Sert, H., Gulbahar Eren, M., Ucgul, K. (2024). Occupational fatigue, compassion competence and caring behaviours of intensive care nurses: A structural equation modelling approach. Nursing in Critical Care, 29(4), 734–744. doi:10.1111/nicc.13027
Tanrıverdi, G. (2017). Approaches and recommendations for improving the cultural competence in nursing. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 25(3), 227–236. doi:10.17672/fnjn.343261
Taylan, S., Özkan, İ., Şahin, G. (2021). Caring behaviors, moral sensitivity, and emotional intelligence in intensive care nurses: A descriptive study. Perspectives in Psychiatric Care, 57(2), 734–746. doi:10.1111/ppc.12608
Tekin, N., Demirel Değirmenci, S. (2022). Ataerkil kültürde kadın, erkek ve toplum ilişkisi. Mediterranean Journal of Humanities. doi:10.13114/MJH.2022.581
Tutar, Ş., Karol, T. (2023). Pediatri hemşireliği dersi alan öğrencilerin kültüre özgü bakım verme yeterliliği, yaşadığı güçlükler ve çözüm önerileri. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 434–443. doi:10.17343/sdutfd.1324124
Tuzcu, A., Tutar, Ş. (2024). Evaluation of cultural competence levels of pediatric nurses working in Antalya. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 7(1), 23–32. doi:10.54189/hbd.1283100
Türkoğlu, N., Sönmez, S. B. (2023). Hemşirelerin kültürel yeterlilik ile etnik merkezcilik düzeyleri arasındaki ilişki ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 5(1), 26–36. doi:10.54061/jphn.1142317
Urbanavičė, R., El Arab, R. A., Austys, D., Skvarčevskaja, M., Istomina, N. (2025). The cultural competence of nurses and its relationship to socio-demographic factors: A cross-sectional survey. BMC Nursing, 24(1), 497. doi:10.1186/s12912-025-03124-7
Üzar Özçetin, Y. S., Sarıoğlu, G. (2022). The relationship between resilience, moral sensitivity, and cultural competence among nurses. Psychology, Health & Medicine, 27(8), 1672–1681. doi:10.1080/13548506.2021.1916955
Yılmaz, M., Kuğuoğlu, S. (2023). Çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerin kültürel yeterlilik düzeyleri: Bir devlet hastanesi örneği. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 205–213.
Zhao, X. (2023). Challenges and barriers in intercultural communication between patients with immigration backgrounds and health professionals: A systematic literature review. Health Communication, 38(4), 824–833. doi:10.1080/10410236.2021.1980188

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Akut Bakım, Hemşirelik Esasları, Yoğun Bakım Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serap Güngör Ünal ^*
0000-0003-0854-6350
Türkiye

İsmail Dusak
0000-0002-5052-8175
Türkiye

Betül Tosun
0000-0002-4505-5887
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2025

Kabul Tarihi

6 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1783428

IZ

https://izlik.org/JA62KE96CF

APA

Güngör Ünal, S., Dusak, İ., & Tosun, B. (2026). Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 619-629. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1783428

AMA

1.Güngör Ünal S, Dusak İ, Tosun B. Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8(2):619-629. doi:10.46413/boneyusbad.1783428

Chicago

Güngör Ünal, Serap, İsmail Dusak, ve Betül Tosun. 2026. “Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 (2): 619-29. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1783428.

EndNote

Güngör Ünal S, Dusak İ, Tosun B (01 Ağustos 2026) Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 2 619–629.

IEEE

[1]S. Güngör Ünal, İ. Dusak, ve B. Tosun, “Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 619–629, Ağu. 2026, doi: 10.46413/boneyusbad.1783428.

ISNAD

Güngör Ünal, Serap - Dusak, İsmail - Tosun, Betül. “Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Ağustos 2026): 619-629. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1783428.

JAMA

1.Güngör Ünal S, Dusak İ, Tosun B. Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8:619–629.

MLA

Güngör Ünal, Serap, vd. “Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Ağustos 2026, ss. 619-2, doi:10.46413/boneyusbad.1783428.

Vancouver

1.Serap Güngör Ünal, İsmail Dusak, Betül Tosun. Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Ağustos 2026;8(2):619-2. doi:10.46413/boneyusbad.1783428

23788 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Yoğun Bakım Hemşirelerinin Bakım Davranışları, Kültürel Yeterlilik Düzeyleri ve Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Examination of the Relationship Between Caring Behaviors and Cultural Competence Levels of Intensive Care Nurses

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster