Kur’ân’da Korku Türleri

Nurdoğan Türk

TR

Kur’ân’da Korku Türleri

Öz

Korku, insanlık tarihinin başlangıcından beri her insanın sahip olduğu en güçlü duygulardan birisidir. İnsanı yaşamı boyunca terketmeyecek doğal bir dürtüdür. İnsanın acziyetini ortaya koyan gerçeklerden bir tanesidir. Kur’ân’ın bize bildirdiği Allah korkusu, insanı Yaratıcı’sından kaçırmaz ve uzaklaştırmaz. Aksine insanı O’na yaklaştırır ve bağlar. Kur’an; hem dînî, hem de dünyevî korkulardan söz eder. Dînî korku türleri; Allah korkusu, kıyâmet günü korkusu, cehennem korkusu, şeytan korkusu, isyâna düşme korkusu, amellerin iptali korkusu ve hidâyetten sapma korkusudur. Dünyevî korku türleri ise; ölüm korkusu, fakirlik korkusu, can ve malın azaltılması korkusu, dünyevî çıkar korkusu, düşman korkusu, zâlim beşer korkusu, endişe anlamında korku, uyarı tarzında korkutma, dünyevîleşme korkusu ve kınayanın kınamasından korkmadır. Kur’ân, korku ve ümit arasındaki dengenin önemine dikkat çeker. Bu açıdan ümit, korku duygusunu dengeleyen bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Korku hali, insanı korkudan nasıl kurtulacağına dair düşünmeye sevk eder. Bu psikolojiye sahip bir kişi, doğal olarak Allah’a yönelecek, O’na yakınlaşacak ve O’nun merhametine sığınacaktır. Bu çalışmada Kur’ân’da geçen havf’ın sözlük ve ıstılâhî anlamına kısaca değinilecek, ulemânın havf hakkındaki görüşlerine yer verilecek ve tek başına çalışılmayan Kur’ân’da geçen korku türleri ele alınacaktır. Çalışmanın amacı, korkunun tüm yönleriyle anlaşılmasına katkı sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kur’ân,insan,havf,korku,tür

Kaynakça

Altuntaş, Halil, Muzaffer Şahin, Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’ân-ı Kerîm Meâli, Ankara: DİB Yay., 2011.
Bağavî, Ebû Muhammed el-Hüseyn b. Mes’ûd, Meâlimu’t-tenzîl,Beyrut: Dâru ibn hazm, 2002.
Beydâvî, Abdullah b. Ömer b. Muhammed eş-Şîrâzî, Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl, thk. Muhammed Subhî Hasen Hallâk, Muhammed Ahmed el-Atraş. Beyrût: dâru’r-reşîd, 2000, I-III.
Bilgin, İsmail Hilmi Bilgin, “Kur’ân’a Göre Korku”, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2000.
Bilmen, Ömer Nasuhi, Dînî ve Felsefî Ahlâk Lügatçesi, İstanbul: Bilmen Yay., 1967.
Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâil b. İbrâhim b. el-Müğîre el-Cu’fî, Sahihu’l-buhârî (el-Câmiu’s-sahîh), Riyad: Mektebetu’r-rüşd, 2006.
Cancan, Fatih, “Kur’ân’da Kutsal Korku ve Diğer korkular”, Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2003.
Cevherî, İsmâil b. Hammâd, es-Sıhâh tâcu’-luga’ ve sıhâhu’l-arabiyye,thk. Ahmed Abdu’l-Gafûr Attâr. Beyrut: Dâru’l-ilm lilmelâyîn, 1979, I-VI.
Cora, Mustafa, Tâğutî Tutum ve Davranışlar, Burdur: Anıl Grup Matbaacılık, 2017.
Cürcânî, Ali b. Muhammed es-Seyyid eş-Şerîf, Mu’cemu’t-ta’rifât,thk. Muhammed Sıddîk el-Minşâvî. Kahire: Dâru’l-fadîle, 2004.

Çelebi, İlyas, Salime Leyla Gürkan, “Şeytan”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), 36: 99-103, İstanbul: TDV Yay., 1998-2013.
Çelik, Hacer, “Kur’ân-ı Kerîm’de Havf ve Haşyet”, Yüksek Lisans Tezi,Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2012.
Dâmeğânî, el-Huseyn b. Muhammed, Kâmûsu’l-kur’ân ev ıslâhu el-Vucûh ve’n-nezâir fi’l-kur’âni’l-kerîm, thk. Abdülazîz Seyyid el-Ehl. Beyrut: Dâru’l-İlm Lilmelâyîn, 1983.
Ebû Tâlip el-Mekkî, Muhammed b. Ali b. Atiyye, Kûtu’l-kulûb, thk. Mahmûd İbrâhim Muhammed er-Rıdvânî. Kahire: Mektebetu dâru’t-turâs, I-III.
Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed, İhyâu ulûmiddîn,Beyrut: Dâru ibn hazm, 2005, I-IV.
Gökcan, Mansur, “Tasavvufta Havf ve Recâ (Korku ve Ümit) Anlayışı”, Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2012.
Gökcan, Mansur, “Havf ve Recâ (Korku ve Ümit) Dengesi”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16: 2 (2016): 171-192.
Gökcan, Mansur, “Tasavvufta Allah Korkusu”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/2 (2004): 249-276.
Gözel, Mehmet, “Kur’ân’da Havf Kavramı”, Yüksek Lisans Tezi,Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2013.
Gümrükçüoğlu, Süleyman, “İmtihan ve Dünyevîleşme”, Turkish Studies International Periodical For the Languages 10/2 (2015): 411-434.
Gündüz, Turgay, Kur’ân’da Korku Motifi, İstanbul: Düşünce Kitabevi Yay., 2004.
Halil b. Ahmed el-Ferahîdî, Kitabü’l-ayn, thk. Abdülhamid Hendâvî. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1999, I-IV.
Hâris el-Muhâsibî, Ebû Abdillâh Hâris b. Esed, Risaletu’l-musterşidîn, thk. Abdülfettâh Ebû Gudde. Halep: Daru’s-selâm, 1954.
Harman, Ömer Faruk, “Cehennem”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), 7: 225, İstanbul: TDV Yay., 1998-2013.
Hökelekli, Hayati, Hüseyin Peker, Faruk Karaca, Abdülkerim Bahadır ve Ali Ulvi Mehmedoğlu, Din Psikolojisi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yay., 2010.
İbn Arabî, Muhyiddîn Muhammed b. Ali b. Muhammed el-Hâtimî, Futuhât-ı mekkiyye, Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1999, I-IX.
İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir, et-Tahrîr ve’t-tenvîr, Tunus: ed-Dâru’t-tûnisiyyetü li’n-neşr, 1984, I-XXX.
İbn Fâris, Ebu’l Huseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ, Mu’cemu mekayîsi’l-luga, thk. Abdusselâm Muhammed Hârun. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1989, I-VI.
İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ’ İsmail, Tefsîru’l-kur’âni’l-azîm, Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-ilmiye, 1988, I-IX.
İbn Manzûr, Cemaleddîn Ebu’l-Fazl Muhammed b. Mükerrem, Lisânü’l-arab, thk. Abdullah Ali el-Kebîr, Muhammed Ahmed Hasbullâh, Hâşim Muhammed el-Şâzilî. Kahire: Dâru’l-meârif, ty., I-VI.
İbnu’l-Cevzî, Ebu’l-Ferec Cemâleddîn Abdurrahmân b. Ali, Nuzhetu’l-a’yun en-nevâzır fî ilmi’l-vucûhu ve’n-nezâir, thk. Muhammed Abdulkerîm Kâzım er-Râzî. Beyrut: Muessesetu’r-risâle, 1987.
İsmail Hakkı Bursevî, Ferahu’r-rûh, Muhammediyye şerhi, haz. Mustafa Utku. İstanbul: Uludağ Yay., 2004.
Kara, Mustafa, Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi, İstanbul: Dergah Yay., 1998.
Kara, Mustafa, “Havf”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), 16: 528-529, İstanbul: TDV Yay., 1998-2013.
Karaman, Hayrettin, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez ve Sadrettin Gümüş, Kur’ân Yolu Türkçe Meal ve Tefsir, Ankara: DİB Yay., 2006, I-V.
Kavşut, M. Sait, İnsan: Teolojik Antropoloji, Mâturîdî’nin Düşünce Dünyası, ed.: Şaban Ali Düzgün. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., 2011.
Kaya, Sibel, “Havf (Kaygı) ve Recâ (Ümit) Kavramlarının Semantik ve Teoloji Tahlili”, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2012.
Komisyon, TDV Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli, Ankara; TDV Yay., 2017.
Köknel, Özcan, Kaygıdan Mutluluğa Kişilik, İstanbul: Altın Kitaplar Yay., 1985.
Kurtûbî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr, el-Câmi’ li ahkâmi’l-kur’ân, thk. Abdullah b. Abdi’l-Muhsin et-Turkî. Beyrut: Muessetu’r-risâle, 2006, I-XXIV.
Kuşeyrî, Ebu’l-Kâsım Abdü’l-Kerîm b. Hevâzin, er-Risâletu’l-kuşeyriyyetu, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2001.
Makdisî, Ahmed b. Abdurrahmân b. Kudâme, Muhtasaru minhâcu’l-kâsıdîn, Dımeşk: Mektebetu dâru’l-beyân, 1398/1978, 303.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd es-Semerkandî, Te’vîlâtü’l-kur’ân, İstanbul: Mizan Yay., 2006, I-XVIII.
Mukâtil b. Suleymân, Ebu’l-Hasen, el-Vucûh ve’n-nezâir fi’l-kur’âni’l-azîm, thk. Hâtim Sâlih ed-Dâmin. Dübey: Merkezu cum’ati’l-mâcid li’s-sekâfe ve’t-turâs, 2006.
Nair, Ahmet, “Kur’ân’da Korku Kavramı”, Doktora Tezi, Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2017.
Nair, Ahmet, “Havf ve Haşyet Kavramlarının Kur’ân’daki Semantik Anlamı”, Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/9 (2018): 55-98.
Nisâbûrî, Ebu’l-Huseyn Müslim b. el-Haccâc el-Kuşeyrî, Sahih-i Müslim, Beyrut-Kahire: Dâru’l-kütübü’l-ilmiyye, Dâru ihyâ-i’l-kütübi’l-arabiyye, 1991, I-V.
Necati, M. Osman, Kur’an ve Psikoloji, Ankara: Fecr Yay., 1998.
Nesefî, Ebu’l-Berekât Hâfızuddîn Abdullah b. Ahmed b. Mahmûd, Medâriku’t-tenzîl ve hakâiku’t-te’vîl, thk. Yusuf Ali Bedyûy. Beyrut: Dâru’l-kelimu’t-tayyib, 1998, I-III.
Nîsâbûrî, Ebu Abdurrahmân İsmâil b. Ahmed el-Hîrî, Vucûhu’l kur’an, thk. Necef Arşî. Meşhed: Mecmau’l-buhûsi’l-islâmiyye, 1432.
Özkarataş, Fatoş Su, “Havf”, Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014.
Râgıb el-İsfahânî, Müfredâtu elfâzi’l-kur’ân, thk. Safvân Adnân Dâvûdî. Dımeşk: Dâru’l-kalem, 1992.
Râzî, Fahruddîn Muhammeed b. Ömer b. Huseyn, Mefâtîhu’l-ğayb (et-Tefsîru’l-kebîr), Beyrut: Dâru’l-fikr, 1981, I-XXXII.
Sezgin, Ali Galip, “Eşanlamlılık Bağlamında Kur’ân’da Korku İfade Eden Kelimeler Üzerine Analitik Bir Değerlendirme”, İslâmi Araştırmalar Dergisi 16/1 (2003): 38-62.
Sürücü, İbrahim, “Bir Denge Unsuru Olarak Kur’ân’da Havf ve Reca”, Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2015): 247-268.
Şahin, M. Süreyya, “Cennet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), 7: 374, İstanbul: TDV Yay., 1998-2013.
Taberî, Ebû Cafer Muhammed b. Cerîr, Câmiu’l-beyân an te’vil-i âyi’l-kur’ân, thk. Abdullah b. Abdi’l-Muhsin et-Türkî. Kahire: Dâru hicr, 2001, I-XXVI.
Tirmîzî, Ebû İsâ Muhammed b. İsâ, el-Câmiu’l-kebîr, thk. Beşşâr Avvâd Ma’rûf. Beyrut: Dâru’l garbi’l-islâmî, 1996, I-VI.
Türk Dil Kurumu (TDK), Türkçe Sözlük, haz. İsmail Parlatır, Nevzat Gözaydın ve Hamza Zülfikar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1998.
Nurdoğan TÜRK, “Kur’ân Işığında Korku ve Etkileri”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,19/1 (2019): 140-157.
Vâhidî, Ebü’l-Hasen Ali b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî, el-Vasît fî tefsîri’l-Kur’âni’l-mecîd, thk. Âdil Ahmed Abdi’l-Mevcûd, Ali Muhammed Muavved, Ahmed Muhammed Sayra, Ahmed Abdülganî el-Cemel, Abdurahmân U’veys. Beyrut, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1994, I-IV.
Yazır, Elmalılı M. Hamdi, Hak Dini Kur’ân Dili, İstanbul: Zehraveyn, 2011, I-VII.
Yavuz, Yusuf Şevki, “Hidâyet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), 17, 476, İstanbul: TDV Yay., 1998-2013.
Zemahşerî, Cârullah Ebû’l-Kasım Mahmûd b. Ömer, el-Keşşâf an hakâiki gavâmidi’t-tenzîl ve uyûni’l-ekavîl fi vucûhi’t-te’vîl, thk. Adil Ahmed Abdu’l-Mevcûd, Ali Muhammed Muavved. Riyad: Mektebetu obekan, 1998, I-VI.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nurdoğan Türk ^*
0000-0002-5684-5956
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

2 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

16 Ekim 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 16 Sayı: 16

IZ

https://izlik.org/JA98JN57TS

APA

Türk, N. (2019). Kur’ân’da Korku Türleri. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16(16), 61-96. https://izlik.org/JA98JN57TS

AMA

1.Türk N. Kur’ân’da Korku Türleri. BOZIFDER. 2019;16(16):61-96. https://izlik.org/JA98JN57TS

Chicago

Türk, Nurdoğan. 2019. “Kur’ân’da Korku Türleri”. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16 (16): 61-96. https://izlik.org/JA98JN57TS.

EndNote

Türk N (01 Aralık 2019) Kur’ân’da Korku Türleri. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16 16 61–96.

IEEE

[1]N. Türk, “Kur’ân’da Korku Türleri”, BOZIFDER, c. 16, sy 16, ss. 61–96, Ara. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98JN57TS

ISNAD

Türk, Nurdoğan. “Kur’ân’da Korku Türleri”. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16/16 (01 Aralık 2019): 61-96. https://izlik.org/JA98JN57TS.

JAMA

1.Türk N. Kur’ân’da Korku Türleri. BOZIFDER. 2019;16:61–96.

MLA

Türk, Nurdoğan. “Kur’ân’da Korku Türleri”. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 16, Aralık 2019, ss. 61-96, https://izlik.org/JA98JN57TS.

Vancouver

1.Nurdoğan Türk. Kur’ân’da Korku Türleri. BOZIFDER [Internet]. 01 Aralık 2019;16(16):61-96. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98JN57TS

download

Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (BOZİFDER) Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC ND) ile lisanslanmıştır.

Öz

Kur’ân’da Korku Türleri

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster