Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Yapay Zeka Kaygısı ve Öz-Yeterlik Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı beden eğitimi öğretmenlerinin yapay zeka kaygısı ve öz-yeterlik düzeylerinin incelenmesidir. Betimsel tarama modeline uygun olarak düzenlenecek bu çalışmanın örneklemini; 2025-2026 eğitim öğretim yılında, Diyarbakır ilindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında görev yapan 51’i kadın, 199’u erkek olmak üzere toplam 250 beden eğitimi öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmaya ilişkin veriler; Wang ve Wang (2019) tarafından geliştirilen ve Akkaya vd. (2021) tarafından uyarlanan 16 soruluk Yapay Zeka Kaygısı Ölçeği ve Tschannen-Moran ve Woolfolk Hoy (2001) tarafından geliştirilen ve Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan 24 soruluk Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği ile araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler normal dağılım göstermesinden kaynaklı parametrik testler uygulanmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda beden eğitimi öğretmenlerinin yaş değişkeni açısından Yapay Zeka Kaygısı Ölçeği Genel ve İş Değiştirme alt boyutu 22-40 yaş aralığındaki öğretmenlerinin ortalama puanları, 49 ve üstü yaş beden eğitimi öğretmenlerinden daha yüksektir. Yine yaş değişkenine göre Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeğinin Öğrenci Katılımı Sağlama alt boyutunda 22-40 yaşındaki beden eğitimi öğretmenlerinin ortalama puanları 49 ve üstü yaşındaki beden eğitimi öğretmenlerinden daha yüksektir. Öğretmenlik yılı değişkenine göre 1-12 yıldır görev yapan öğretmenlerin yapay zeka kaygısı düzeylerinin 13-22 yıldır görev yapan ve 23 ve üstü yıldır görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinden daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak beden eğitimi öğretmenlerinde yapılan incelemelere göre, genç ve daha az deneyimli öğretmenlerin yapay zeka kaygı düzeylerinin daha yüksek olduğu ancak öğretmen öz-yeterlik düzeylerinde bir farklılaşmanın bulunmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Beden eğitimi öğretmenleri
• Yapay zeka kaygısı
• Öğretmen öz-yeterliği

Examination of Artificial Intelligence Anxiety and Self-Efficacy Levels of Physical Education

Öz

The aim of this study is to examine the artificial intelligence anxiety and self-efficacy levels of physical education teachers. The sample of this study, which will be designed in accordance with the descriptive survey model, consists of a total of 250 physical education teachers, 51 female and 199 male, working in educational institutions affiliated with the Ministry of National Education in Diyarbakır province in the 2025-2026 academic year. The data related to the study were obtained using the 16-item Artificial Intelligence Anxiety Scale developed by Wang and Wang (2019) and adapted by Akkaya et al. (2021), the 24-item Teacher Self-Efficacy Scale developed by Tschannen-Moran and Woolfolk Hoy (2001) and adapted to Turkish by Çapa, Çakıroğlu, and Sarıkaya (2005), and the demographic information form prepared by the researcher. Parametric tests were applied due to the normal distribution of the obtained data. The results of the analysis revealed that, based on the age variable, physical education teachers aged 22-40 had higher average scores on the General and Job Switching subscales of the Artificial Intelligence Anxiety Scale than physical education teachers aged 49 and older. Similarly, based on age, physical education teachers aged 22-40 had higher average scores on the Student Engagement subscale of the Teacher Self-Efficacy Scale than physical education teachers aged 49 and older. Based on the number of years of teaching, teachers with 1-12 years of service had higher AI anxiety levels than those with 13-22 years of service and those with 23 or more years of service. Consequently, the analysis of physical education teachers revealed that younger and less experienced teachers had higher AI anxiety levels, but there was no difference in teacher self-efficacy levels.

Anahtar Kelimeler

• Physical education teachers
• Artificial intelligence anxiety
• Teacher self-efficacy

Kaynakça

1. Akkaya, B., Özkan, A., & Özkan, H. (2021). Yapay zekâ kaygı (YZK) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış. 5(2), 1125-1146.
2. Akyüz, O. (2025). An examination of narcissistic personality traits and self-efficacy levels of goalkeeper coaches in football. International Journal of Sport Sciences (IJOSS). 2(3), 11-25. https://doi.org/10.5281/zenodo.17423528
3. Alptekin, H.M., Ulubay, S., & Dağcı, M. (2025). Cerrahi hemşirelerinin yapay zekâya yönelik kaygı ve tutumlarının değerlendirilmesi: çok merkezli çalışma. Bilecik Şeyh Edebali University Faculty of Health Sciences Journal. 4(1), 36-47.
4. Arı, S. (2024). Sınıf öğretmenlerinin yapay zekâ kaygılarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 14(4), 2393-2405.
5. Arıkan, R. (2004). Araştırma Teknikleri ve Rapor Hazırlama. Asil Yayın: Ankara.
6. Ata, B., & Çetin, A. (2025). Self-efficacy levels of pre-service science teachers regarding STEM practices. Journal of Individual Differences in Education. 7(1), 44-53.
7. Ateş, H., & Ateş, N. (2023). Voleybol antrenörlerinin psikolojik iyi oluş düzeyleri ile öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science. 6(1-Cumhuriyet'in 100. Yılı Özel Sayısı), 1045-1059.
8. Avcı, İ. (2020). Öğretmenlerin öz yeterlik inançları ile iş doyumları arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi, Sütçü İmam Üniversitesi. Kahramanmaraş.

9. Banaz, E. (2024). Türkçe öğretmenlerinin yapay zekâ kaygılarının incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. (48), 35-58.
10. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Macmillan.
11. Çapa, Y., Çakıroğlu, J., & Sarıkaya, H. (2005). The development and validation of a Turkish version of the teachers’ sense of efficacy scal. Education and Science. 30(137).
12. Erdoğan, A., Şirin, E.F., Doğan, P.K., & Yetim, A.A. (2019). Examination of sport managers’ self-efficacy status and time management. Turkish Journal of Sport and Exercise. 21(3), 428-445.
13. Eyüp, B., & Kayhan, S. (2023). Pre-service Turkish language teachers anxiety and attitudes toward artificial intelligence. International Journal of Education & Literacy Studies. 11(4), 43-56. http://dx.doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.11n.4p.43
14. Filiz, E., Güzel, Ş., & Şengül, A. (2022). Sağlık profesyonellerinin yapay zekâ kaygı durumlarının incelenmesi. Journal of Academic Value Studies. 8(1), 47-55.
15. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi, (11. baskı) Ankara. Nobel Yayınevi.
16. Koçak, C.V. (2019). Antrenör adaylarının antrenör öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 17(1), 55--62. https://doi.org/10.33689/spormetre.520507
17. Orman, F., & Sevgi, S. (2022). Matematik öğretmenlerinin özyeterlik ve kolektif özyeterlik inançlarının incelenmesi. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi. 29-50.
18. Öztürk, F., Çeçen, Z., & Yüksel O. (2025). Üniversite öğrencilerinin yapay zekâ kaygısı ve kariyer geleceği algılarının incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi. 13(Erken Görünüm), 1-24.
19. Peng, R., Razak, R.A., & Halili, S.H. (2024). Exploring the role of attitudes, self-efficacy, and digital competence in influencing teachers’ integration of ICT: A partial least squares structural equation modeling study. Heliyon. 10(13). Ren, J., Guo, J., & Li, H. (2025). Linking digital competence, self-efficacy, and digital stress to perceived interactivity in AI-supported learning contexts. Scientific Reports. 15(1), 33182.
20. Sayılı, E.B., & Akman, Y. (2025). Öğretmenlerin değişime direnç algıları ile yapay zeka kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 23(1), 541-558.
21. Sergek, E., & Sertbaş, G. (2006). SSK hastanesinde çalışan hemşirelerin sosyodemografik özellikleri ve öz-etkililik, yeterlilik düzeyleri. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 9(1):41-48.
22. Şen, A.T. (2024). Kamu çalışanlarının yapay zeka kaygı düzeylerinin belirlenmesi: Kastamonu örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 17(2), 232-246
23. Tabachnick, B.G., & Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics. 6. Edition. 818-823.
24. Tschannen-Moran, M., & Hoy, AW. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education. 17(7), 783-805.
25. Wang, Y.Y., & Wang, Y.S. (2019). Development and validation of an artificial intelligence anxiety scale: an initial application in predicting motivated learning behavior. Interactive Learning Environments. 1–16. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1674887
26. Xu, G., Yu, A., Xu, C., Liu, X., & Trainin, G. (2025). Investigating pre-service TCSL teachers’ technology integration competency through a content-based AI-inclusive framework. Education and Information Technologies. 30(4), 4349-4380.
27. Zhong, Q., Jiang, J., Bai, W., Yin, Z., Liao, Z., & Zhong X. (2025). Application of digital-intelligent technologies in physical education: a systematic review. Frontiers in Public Health. 13, 1626603.