Genç Sporcuların Duygusal Eğilimleri: İyimserlik ve Karamsarlık Üzerine Bir İnceleme
Öz
Bu araştırma, lise düzeyinde bireysel ve takım sporlarıyla ilgilenen genç sporcuların spor yaşamlarına yönelik iyimserlik ve karamsarlık eğilimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Aksaray ilinde öğrenim gören 336 lise öğrencisi (126 kadın, 210 erkek) üzerinde kesitsel karşılaştırmalı tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ile Spor İyimserlik ve Karamsarlık Ölçeği (SİVKÖ) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, örneklem genelinde iyimserlik düzeyinin yüksek, karamsarlık düzeyinin ise düşük olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından değerlendirildiğinde, kadın öğrencilerin hem iyimserlik hem de karamsarlık puan ortalamalarının erkek öğrencilere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (iyimserlikte orta-yüksek, karamsarlıkta küçük-orta düzeyde etki büyüklüğü). Ayrıca cinsiyet ile spor türü arasında her iki değişken için de anlamlı bir etkileşim bulunmuş; cinsiyet farkının spor türüne göre değiştiği belirlenmiştir. Sınıf düzeyine göre yapılan analizlerde hem iyimserlik hem de karamsarlık düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmış, 10. sınıf öğrencileri daha yüksek iyimserlik ve daha düşük karamsarlık puanlarıyla öne çıkarken, 11. sınıf öğrencileri daha düşük iyimserlik ve daha yüksek karamsarlık puanları göstermiştir. Buna karşın spor türüne (bireysel/takım) göre ana etki düzeyinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Elde edilen bulgular, sporla aktif olarak ilgilenen bu örneklemde iyimserliğin görece yüksek, karamsarlığın ise görece düşük düzeyde seyrettiğini göstermektedir; ancak araştırmanın kesitsel ve korelasyonel tasarımı nedeniyle bu örüntü spor katılımının nedensel bir sonucu olarak yorumlanamaz. Bulgular, cinsiyete duyarlı ve sınıf düzeyine göre farklılaşan psikolojik destek yaklaşımlarının değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Araújo, C. G. S., & Scharhag, J. (2016). Athlete: A working definition for medical and health sciences research. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 26(1), 4–7. https://doi.org/10.1111/sms.12632
- Astuti, Y., Orhan, B. E., Karaçam, A., & Govindasamy, K. (2024). The relationship between mindfulness and optimism-pessimism levels in athletes. Retos, 59, 832–842. https://doi.org/10.47197/retos.v59.106558
- Barthes, R. (2007). What is sport? (R. Howard, Trans.; Reprint ed.). Yale University Press.
- Borge, S. (2021). What is sport? Sport, Ethics and Philosophy, 15(3), 308–330.
- Bouchard, L. C., Carver, C. S., Mens, M. G., & Scheier, M. F. (2017). Optimism, health, and well-being. In Positive psychology (pp. 112–130). Routledge.
- Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
- Cnen, T.-W., Chiu, Y.-C., & Hsu, Y. (2021). Perception of social support provided by coaches, optimism/pessimism, and psychological well-being: Gender differences and mediating effect models. International Journal of Sports Science & Coaching, 16(2), 272–280. https://doi.org/10.1177/1747954120968649
- Cohen, J. (1988). The analysis of variance. In Statistical power analysis for the behavioral sciences (pp. 274–287).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Egzersiz ve Spor Psikolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Veli Başal
*
0000-0003-3536-0500
Türkiye
Metin Yüceant
0000-0002-6867-2183
Türkiye
Hüseyin Öğütcü
0009-0000-1188-759X
Türkiye
Hüseyin Ünlü
0000-0002-3079-4417
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
27 Nisan 2026
Kabul Tarihi
29 Ağustos 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 20 Sayı: 2