TR
EN
Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi
Öz
Spor psikolojisi literatüründe, 1980'lerin ortalarından itibaren hedef yönelimi konusu öne çıkmıştır. Bu değişken görev ve ego olarak iki ayrı ve örtük başarı hedef yönelimi şeklinde tanımlanmış ve sporcuların yarışmayı iş birliği veya çatışma temelinde algılamasını belirlemiştir. Bu gelişmelerden hareketle bu araştırma, bireysel ve takım sporlarında yer alan öğrencilerin hedef yönelimlerinin ve yarışma yönelimlerinin sportmenlik tutum ve davranışlarına olan etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Ayrıca hedef yönelimlerinin sportmenlik tutumlarına olan etkisinde iş birliği ve çatışma odaklı yarışma yönelimlerinin aracılık etkisi de incelenmiştir. Bir devlet üniversitesinin spor bilimleri fakültesindeki farklı düzeylerden ve branşlardan 155 üniversiteli sporcudan (148’i 18-25 yaş aralığında ve 7’si 26-35 yaş aralığında; 85’i erkek ve 70’i kadın; 114’ü takım sporcusu ve 41’I bireysel sporcu) Sporda Görev ve Ego Yönelimi Ölçeği, Yarışma Yönelimi Ölçeği ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği’ ne cevap vermeleri istenmiştir. Verilerin SPSS 25 ve AMOS 25 programlarıyla analizi yapılmış; doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Bulgulara göre, görev yönelimli hedefler sportmenliği pozitif, ego yönelimli hedefler ise negatif yönde etkilemektedir. Yarışma yönelimlerinden iş birliği, sportmenlik üzerinde anlamlı ve pozitif etki gösterirken, çatışmanın etkisi anlamsız bulunmuştur. Görev yönelimi iş birliği ve çatışmayı pozitif yönde etkilerken, ego yönelimi iş birliğini negatif yönde etkilemiş, çatışma üzerinde anlamlı bir etkisi olmamıştır. Aracılık analizinde; görev yönelimli hedefler ile ego yönelimli hedeflerin sportmenlik yönelimi arasındaki ilişkilerde iş birliğinin aracılık rolünün anlamlı, çatışmanın ise anlamsız olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çalışma, üniversiteli sporcuların hedef ve yarışma yönelimlerinin sportmenlik tutumları üzerinde önemli rol oynadığını ortaya koyarak spor psikolojisi literatürüne katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allison, M. T. (1982). Sportsmanship: Variations based on sex and degree of competitive experience. Studies in the Sociology of Sport, 153-165.
- Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1984). The effect of sampling error on convergence, improper solutions, and goodness-of-fit indices for maximum likelihood confirmatory factor analysis. Psychometrika, 49(2), 155–1.
- Bagozzi, R. P., & Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Science, 16, 74-94.
- Balçıkanlı, G. Z. (2010). Turkish version of the multi-dimensional sportsmanship orientation scale: validity and reliability study. Gazi Journal of Physical Education and Sports Sciences, 15(1), 1-10.
- Biddle, S., Wang, C. J., Kavussanu, M., & Spray, C. (2003). Correlates of achievement goal orientations in physical activity: A systematic review of research. European Journal of Sport Science, 3(5), 1-20.
- Bollen, K. A., & Long, J. S. (1993). Testing structural equation models (Vol. 154). Sage.
- Çetinöz, F., Uygun, O., & Yıldız, K. (2021). Liderlik yönelimi ile sportmenlik yönelimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 184-197.
- Doll, W. J., Xia, W., & Torkzadeh, G. (1994). A confirmatory factor analysis of the end-user computing satisfaction instrument. MIS Quarterly, 453-461.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Egzersiz ve Spor Psikolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
15 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
22 Ağustos 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 20 Sayı: 2
APA
Özcan, S., & Dinç, M. (2026). Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(2), 431-455. https://doi.org/10.61962/bsd.1951818
AMA
1.Özcan S, Dinç M. Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi. BSD. 2026;20(2):431-455. doi:10.61962/bsd.1951818
Chicago
Özcan, Sedat, ve Mehmet Dinç. 2026. “Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi”. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 20 (2): 431-55. https://doi.org/10.61962/bsd.1951818.
EndNote
Özcan S, Dinç M (01 Ağustos 2026) Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 20 2 431–455.
IEEE
[1]S. Özcan ve M. Dinç, “Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi”, BSD, c. 20, sy 2, ss. 431–455, Ağu. 2026, doi: 10.61962/bsd.1951818.
ISNAD
Özcan, Sedat - Dinç, Mehmet. “Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi”. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 20/2 (01 Ağustos 2026): 431-455. https://doi.org/10.61962/bsd.1951818.
JAMA
1.Özcan S, Dinç M. Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi. BSD. 2026;20:431–455.
MLA
Özcan, Sedat, ve Mehmet Dinç. “Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi”. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 20, sy 2, Ağustos 2026, ss. 431-55, doi:10.61962/bsd.1951818.
Vancouver
1.Sedat Özcan, Mehmet Dinç. Sporcuların Görev-Ego Yönelimlerinin Ve Yarışma Yönelimlerinin Sportmenlik Tutumlarına Etkisi. BSD. 01 Ağustos 2026;20(2):431-55. doi:10.61962/bsd.1951818