TR
EN
Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri
Öz
Tavukçuluk endüstrisi, dünya genelinde hızla artan nüfusun protein ihtiyacını karşılamada en önemli hayvansal üretim kollarından biri haline gelmiştir. Ancak endüstrideki bu hızlı büyüme, beraberinde ciddi miktarda atık oluşumunu da getirmekte ve çevresel sürdürülebilirlik açısından yeni sorun alanları ortaya çıkarmaktadır. Gübre, tüy, kan, sakatat, yumurta kabuğu ve atıksu gibi farklı nitelikteki yan ürünler, kontrolsüz şekilde bertaraf edildiğinde amonyak emisyonları, sera gazı salımları, su ve toprak kirliliği ile halk sağlığı risklerine yol açabilmektedir. Bu çalışma, tavukçuluk atıklarının sınıflandırılması, çevresel etkileri, değerlendirme yöntemleri ve sürdürülebilir atık yönetimi uygulamalarına ilişkin güncel ulusal ve uluslararası literatürün kapsamlı bir şekilde incelenmesi ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi esasına dayanan bir derleme çalışmasıdır. Literatür verileri doğrultusunda, kompost ve biyogaz üretimi, enzimatik biyodönüşüm, tüylerden keratin geri kazanımı ile kan ve sakatatın protein hidrolizatlarına dönüştürülmesi gibi çevre dostu yaklaşımların tavukçuluk atıklarının döngüsel ekonomi kapsamında katma değerli ürünlere dönüştürülmesinde önemli potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu derleme, tavukçuluk atıklarının sürdürülebilir yönetimine yönelik mevcut uygulamaları ve gelecekteki araştırma gereksinimlerini bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirerek sektör için yol gösterici bilgiler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abbasi, I. A., Shamim, A., Shad, M. K., Ashari, H., & Yusuf, I. (2024). Circular economy-based integrated farming system for indigenous chicken: Fostering food security and sustainability. Journal of Cleaner Production, 436, Article 140368. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.140368
- Anonim, (2022). FAO Animal Production and Health - Annual Report. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
- Anonim, (2023a). Türkiye beyaz et sektörü raporu. Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneği (BESD-BİR). https://hsgm.saglik.gov.tr/media/attachments/2025/08/06/ulusal-beslenme-konseyi-beyaz-et---tavuk-bilim-komisyonu-raporu.pdf
- Anonim, (2023b). Darling Ingredients announces agreement with Butterball, LLC to explore new greenfield poultry rendering plant in Mt. Olive, North Carolina. Darling Ingredients Inc. https://www.prnewswire.com/news-releases/darling-ingredients-announces-agreement-with-butterball-llc-to-explore-new-greenfield-poultry-rendering-plant-in-mt-olive-north-carolina-301840504.html
- Anonim, (2023c). Sürdürülebilirlik ve çevre yönetimi uygulamaları. Şenpiliç Gıda Sanayi A.Ş. https://www.senpilic.com.tr/surdurulebilirlik
- Anonim, (2024). Kümes hayvancılığı üretimi. TÜİK Veri Portalı. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53951
- Anonim, (2025a). Rendered products market size, share & demand report: Forecast 2025–2030. Deep Market Insights. https://deepmarketinsights.com/report/rendered-products-market-research-report
- Anonim, (2025b). Firma web sitesi. Efeler Biyogaz Elektrik Üretim A.Ş. https://www.efelerbiyogaz.com
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gıda Mühendisliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
15 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
13 Şubat 2026
Kabul Tarihi
15 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 5
APA
Yüceer, M., & Işık, E. (2026). Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(5), 2844-2858. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1888398
AMA
1.Yüceer M, Işık E. Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri. BSJ Eng. Sci. 2026;9(5):2844-2858. doi:10.34248/bsengineering.1888398
Chicago
Yüceer, Muhammed, ve Ecem Işık. 2026. “Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (5): 2844-58. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1888398.
EndNote
Yüceer M, Işık E (01 Eylül 2026) Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 5 2844–2858.
IEEE
[1]M. Yüceer ve E. Işık, “Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 5, ss. 2844–2858, Eyl. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1888398.
ISNAD
Yüceer, Muhammed - Işık, Ecem. “Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/5 (01 Eylül 2026): 2844-2858. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1888398.
JAMA
1.Yüceer M, Işık E. Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri. BSJ Eng. Sci. 2026;9:2844–2858.
MLA
Yüceer, Muhammed, ve Ecem Işık. “Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 5, Eylül 2026, ss. 2844-58, doi:10.34248/bsengineering.1888398.
Vancouver
1.Muhammed Yüceer, Ecem Işık. Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri. BSJ Eng. Sci. 01 Eylül 2026;9(5):2844-58. doi:10.34248/bsengineering.1888398