Araştırma Makalesi

Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları

Cilt: 12 Sayı: 1 30 Mayıs 2025
PDF İndir
TR EN

Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları

Öz

Sızdırmazlık, koruma ve ayırma gibi çeşitli mühendislik fonksiyonlarıyla kullanılan geomembranlar (GM), uzun vadede farklı sıvıların etkilerine maruz kalabilirler. Bu süreçte kimyasal yapılarında önemli ölçüde bir değişiklik olmazken, fiziksel ve mekanik özelliklerinde farklılıklar gözlenebilir. Bu değişiklikler kısa vadede göz ardı edilebilir ancak uzun vadede göz ardı edilmemelidir. Bu çalışmada, farklı sızıntı sıvılarında yıllandırılan GM ve zemin arasında oluşan ara yüzeylerin kayma dayanımı davranışları incelemiştir. Zemin olarak kum-bentonit (KB) karışımı kullanılırken, GM olarak yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE) ve termoplastik poliolefin (TPO) kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, zeminin geoteknik indeks ve kayma mukavemeti parametreleri belirlenmiştir. İkinci aşamada ise, zemin – GM ara yüzeylerinin kayma mukavemeti davranışları hem yıllandırılmış hem de yıllandırılmamış GM’ler için belirlenmiştir. Saha koşullarını yansıtabilmek için laboratuvar koşullarında farklı sentetik atık sızıntı sıvıları (asidik maden drenaj sızıntı suyu (AMD), kömür yanma ürünü sızıntı suyu (CCP) ve kentsel katı atık sızıntı suyu (MSW)) hazırlanmıştır. GM'ler bu sızıntı sıvılarında 4 ve 16 ay boyunca yıllandırılmış ve ardından ara yüzey kesme kutusu deneyleri gerçekleştirilmiştir. Ara yüzey sürtünme açılarının tüm yıllandırma sıvılarından önemli ölçüde olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir. AMD’nin GM'lerin arayüzey sürtünme açıları üzerinde en olumsuz etkiye sahip olduğu, CCP’nin ise en az hasara neden olduğu görülmüştür. Bu çalışma, tasarımlarda kullanılan ara yüzey sürtünme katsayılarının uzun vadede kimyasallara maruz kalan GM'ler için yeterli olmadığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Katkıları ve desteklerinden ötürü BTM Yalıtım’a ve GEOPLAS Geosynthetics’e teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. Grassie, N., & Scott, G. (1985). Polymer Degradation and Stabilization. Cambridge University Press, Cambridge.
  2. Barroso, M., Touze-Foltz, N., Maubeuge, K., & Pierson, P. (2006). Laboratory investigation of flow rate through composite liners consisting of a geomembrane, a GCL and a soil liner. Geotextiles and Geomembranes, 24, 139-155.
  3. Rowe, R. K., Quigley, R. M., Brachman, R. W. I., & Booker, J. R. (2004). Barrier systems for waste disposal facilities 2nd Ed. E&FN Spon, London, UK.
  4. Rowe, R. K., Islam, M. Z., & Hsuan, Y. G. (2008). Leachate chemical composition effects on OIT depletion in an HDPE geomembrane. Geosynthetics International, 15(2), 136–51.
  5. Mueller, W., & Jakob, I. (2003). Oxidative resistance of high-density polyethylene geomembranes. Polymer Degradation and Stability, 79, 161–172.
  6. Gulec, S. B., Benson, C. H., & Edil, T. B. (2005). Effect of acidic mine drainage on the mechanical and hydraulic properties of three geosynthetics. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, 131(8), 937–950.
  7. Rowe, R. K., Rimal, S., & Sangam, H. (2009). Ageing of HDPE geomembrane exposed to air, water and leachate at different temperatures. Geotextiles and Geomembranes, 27(2), 137–151.
  8. Benson, C. H., Chen, J. N., Edil, T. B., & Likos, W. J. (2018). Hydraulic conductivity of compacted soil liners permeated with coal combustion product leachates. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, 144(4).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Geoteknik Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

13 Ekim 2023

Kabul Tarihi

30 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Develioglu, I., & Pulat, H. F. (2025). Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 12(1), 9-26. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1375370
AMA
1.Develioglu I, Pulat HF. Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;12(1):9-26. doi:10.35193/bseufbd.1375370
Chicago
Develioglu, Inci, ve Hasan Fırat Pulat. 2025. “Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12 (1): 9-26. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1375370.
EndNote
Develioglu I, Pulat HF (01 Mayıs 2025) Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12 1 9–26.
IEEE
[1]I. Develioglu ve H. F. Pulat, “Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 1, ss. 9–26, May. 2025, doi: 10.35193/bseufbd.1375370.
ISNAD
Develioglu, Inci - Pulat, Hasan Fırat. “Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12/1 (01 Mayıs 2025): 9-26. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1375370.
JAMA
1.Develioglu I, Pulat HF. Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;12:9–26.
MLA
Develioglu, Inci, ve Hasan Fırat Pulat. “Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 1, Mayıs 2025, ss. 9-26, doi:10.35193/bseufbd.1375370.
Vancouver
1.Inci Develioglu, Hasan Fırat Pulat. Sızıntı Sıvıları ile Yıllandırılmış Geomembranların Ara Yüzey Kayma Dayanımı Davranışları. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Mayıs 2025;12(1):9-26. doi:10.35193/bseufbd.1375370