Derleme

Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi

Cilt: 12 Sayı: 2 30 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi

Öz

Antikanser ajan olarak yeni etken madde olarak doğal bitkisel ürünlerin araştırılması günümüzde çok hızlı ilerleyen ve oldukça dikkat çeken araştırma konularından biridir. Son yıllarda, uçucu yağların kanser tedavisindeki etkilerini değerlendiren çalışmaların sayısı önemli ölçüde artmış ve hız kazanmıştır. Uçucu yağ bileşenleri arasında monoterpenler, seskiterpenler, oksijenli monoterpenler, oksijenli seskiterpenler ve fenolikler bileşikler yer almaktadır. Bu derlemede farklı kanser hücrelerindeki uçucu yağların ve bileşenlerinin hangi hücresel etki mekanizmaları kullanarak antikanser ajan olarak değerlendirilebileceğini gösteren çalışmalara değinilmiştir. Uçucu yağlar ve bileşenlerinin kanser hücrelerini apoptoza yönlendirerek, hücre döngüsünü duraksatarak, antimetastatik ve antianjiyogenik etki göstererek, reaktif oksijen türlerinin ve reaktif azot türlerinin (ROT/RNS) miktarını arttırarak ve DNA tamir mekanizmalarını uyararak antiproliferatif aktivite gösterdikleri yapılan çalışmalar ile ortaya konmuştur. Uçucu yağ ve bileşenlerinin Süperoksit dismutaz (SOD), katalaz, glutatyon peroksidaz ve glutatyon reduktaz gibi detoksifikasyon enzimlerinin aktiviteleri üzerinde de etki gösterdikleri yapılan çalışmalarla gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Reddy, L., Odhav, B., & Bhoola, K. (2003). Natural products for cancer prevention: A global perspective. Pharmacology & Therapeutics, 99, 1-13. https://doi.org/10.1016/S0163-7258(03)00042-1.
  2. Marino, P., Mininni, M., Deiana, G., Marino, G., Divella, R., Bochicchio, I., Giuliano, A., Lapadula, S., Lettini, A.C., & Sanseverino, F. (2024). Healthy lifestyle and cancer risk: modifiable risk factors to prevent cancer. Nutrients, 16, 800. https://doi.org/10.3390/nu16060800.
  3. Surh, Y.J. (2003). Cancer chemoprevention with dietary phytochemicals. Nature Reviews Cancer, 3, 768-780. https://doi.org/10.1038/nrc1189.
  4. Luk, J.M., Wang, X., Liu, P., Wong, K.F., Chan, K.L., Tong, Y., Hui, C.K., Lau, G.K., & Fan, S.T. (2007). Traditional Chinese herbal medicines for treatment of liver fibrosis and cancer: from laboratory discovery to clinical evaluation. Liver International, 27, 879-890. https://doi.org/10.1111/j.1478-3231.2007.01527.x.
  5. Bahrami, H. (2024). Interpreting Cancer Incidence Rates and Trends: A review of control factors and worldwide statistics. Journal of Cancer Research and Practice, 11, 7-17. https://doi.org/10.4103/ejcrp.ejcrp-d-23-00046.
  6. Ferlay, J., Soerjomataram, I., Ervik, M., Dikshit, R., Eser, S., & Mathers, C. (2013). GLOBOCAN 2012 v1.0, cancer incidence and mortality worldwide: IARC cancer base no. 11 [Internet]. International Agency for Research on Cancer, Lyon. International Agency for Research on Cancer.
  7. Ferlay, J., Shin, H.R., Bray, F., Forman, D., Mathers, C., & Parkin, D.M. (2010). Estimates of worldwide burden of cancer in 2008: GLOBOCAN 2008. International Journal of Cancer, 27, 2893-2917. https://doi.org/10.1002/ijc.25516.
  8. G´omez, R.C., De Castro, C.J., & Gonz´alez, B.M. (2007). Causes of lung cancer: smoking, environmental tobacco smoke exposure, occupationaland environmental exposures and genetic predisposition. Medicina Clínica, 128, 390-396. https://doi.org/10.1157/13099973.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hücre Gelişimi, Proliferasyon ve Ölümü

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

18 Ocak 2025

Kabul Tarihi

11 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Erdoğan, A. (2025). Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 12(2), 748-762. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1622844
AMA
1.Erdoğan A. Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;12(2):748-762. doi:10.35193/bseufbd.1622844
Chicago
Erdoğan, Ayşe. 2025. “Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12 (2): 748-62. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1622844.
EndNote
Erdoğan A (01 Kasım 2025) Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12 2 748–762.
IEEE
[1]A. Erdoğan, “Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 2, ss. 748–762, Kas. 2025, doi: 10.35193/bseufbd.1622844.
ISNAD
Erdoğan, Ayşe. “Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12/2 (01 Kasım 2025): 748-762. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1622844.
JAMA
1.Erdoğan A. Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;12:748–762.
MLA
Erdoğan, Ayşe. “Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 2, Kasım 2025, ss. 748-62, doi:10.35193/bseufbd.1622844.
Vancouver
1.Ayşe Erdoğan. Uçucu Yağların ve Bileşenlerinin Antikanser Etki Mekanizmalarının Değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Kasım 2025;12(2):748-62. doi:10.35193/bseufbd.1622844