Bazı Tescilli Bakla (Vicia faba L.) Çeşitleri ile Yerel Çeşitlerde Taze Bakla Hasadı Sonrası Yeşil Ot Verimi ve Kalitesi

Öz

Bu çalışma, 2020–2021 yetiştirme sezonunda farklı bakla popülasyonlarına ait taze bakla hasadından sonra tarlada kalan yeşil bitki materyalinin yeşil ot verimi ve yem kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada dört tescilli çeşit ve on yedi yerel çeşit olmak üzere toplam yirmi bir popülasyon, tesadüf blokları deneme deseninde üç tekrarlamalı olarak yetiştirilmiştir. Popülasyonlar arasında yeşil ot verimi, kuru madde oranı, ham protein içeriği, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF), nötr deterjanda çözünmeyen lif (NDF) ve mineral madde konsantrasyonları (K, P, Ca, Mg) bakımından istatistiksel olarak önemli farklılıklar saptanmıştır.

Yeşil ot verimi 29.30–64.75 ton ha⁻¹, kuru madde oranı %20.78–22.87, ham protein içeriği %14.66–20.10, ADF değeri %27.78–36.82 ve NDF değeri %38.30–50.88 aralığında değişmiştir. Mineral analiz sonuçlarına göre potasyum içeriği %4.13–5.14, fosfor içeriği %0.32–0.44, kalsiyum içeriği %0.89–1.22 ve magnezyum içeriği %0.31–0.41 düzeyinde bulunmuştur. Biplot analizi, protein, Ca, Mg ve P arasında güçlü pozitif ilişkiler olduğunu; buna karşılık ADF ve NDF’nin yeşil ot verimi ile ters yönde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

Popülasyonlar performansları değerlendirildiğinde P16, P2 ve P7 yüksek yeşil ot verimiyle, P15, P14 ve P6 ise yüksek protein ve mineral içerikleriyle öne çıkmıştır. Elde edilen bulgular, bakla bitkisinin taze bakla hasadı sonrası geriye kalan ve çoğunlukla atık olarak bırakılan yeşil aksamının besin değerinin yüksek olduğunu ve ruminant beslemede kullanılabilecek önemli bir alternatif kaba yem kaynağı sunduğunu göstermektedir. Yerel popülasyonların bazı kalite özellikleri bakımından tescilli çeşitlerden daha üstün performans sergilemesi, bu popülasyonların sürdürülebilir yem üretimi ve ileri ıslah programları için değerli bir genetik kaynak olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bakla
• Yeşil ot verimi
• Yem kalitesi
• Ham protein
• Lif fraksiyonları

Green Forage Yield and Forage Quality of Some Registered Cultivars and Local Varieties of Faba Bean (Vicia faba L.) After Fresh Pod Harvest

Öz

This study was conducted during the 2020–2021 growing season to evaluate the green herbage yield and forage quality characteristics of the plant material remaining in the field after fresh pod harvest of different faba bean populations. A total of twenty-one populations, comprising four registered cultivars and seventeen local populations, were grown in a randomized complete block design with three replications. Statistically significant differences were detected among the populations in terms of green herbage yield, dry matter content, crude protein content, acid detergent fiber (ADF), neutral detergent fiber (NDF), and mineral contents (K, P, Ca, and Mg).

Green herbage yield ranged from 29.30 to 64.75 t ha⁻¹, dry matter content from 20.78% to 22.87%, crude protein content from 14.66% to 20.10%, ADF from 27.78% to 36.82%, and NDF from 38.30% to 50.88%. According to mineral analyses, potassium content varied between 4.13% and 5.14%, phosphorus between 0.32% and 0.44%, calcium between 0.89% and 1.22%, and magnesium between 0.31% and 0.41%. Biplot analysis revealed strong positive relationships among crude protein, Ca, Mg, and P, whereas ADF and NDF were negatively associated with green herbage yield.

Based on performance evaluation, populations P16, P2 and P7 were distinguished by high green herbage yield, while P15, P14, and P6 were notable for their superior crude protein and mineral contents. The findings indicate that the green biomass remaining after fresh pod harvest—often regarded as agricultural waste—has high nutritional value and represents an important alternative roughage source for ruminant feeding. The superior performance of some local populations compared with registered cultivars in certain quality traits further suggests that these populations constitute valuable genetic resources for sustainable forage production and future breeding programs.

Anahtar Kelimeler

• Faba bean
• Green herbage yield
• Forage quality
• Crude protein
• Fiber fractions

Kaynakça

1. Li, X., Yadav, R., Siddique, K.H. (2020). Neglected and underutilized crop species: The key to improving dietary diversity and fighting hunger and malnutrition in Asia and the Pacific. Frontiers in Nutrition, 7, 593711.
2. Yang, K., Qing, Y., Yu, Q., Tang, X., Chen, G., Fang, R., & Liu, H. (2021). By-product feeds: Current understanding and future perspectives. Agriculture, 11, 207.
3. Halmemies Beauchet Filleau, A., Rinne, M., Lamminen, M., Mapato, C., Ampapon, T., Wanapat, M., & Vanhatalo, A. (2018). Alternative and novel feeds for ruminants: Nutritive value, product quality and environmental aspects. Animal, 12, 295–309.
4. Holechek, J.L., Geli, H.M., Cibils, A.F., & Sawalhah, M.N. (2020). Climate change, rangelands, and sustainability of ranching in the Western United States. Sustainability, 12, 4942.
5. Herrero, M., Thornton, P.K., Notenbaert, A.M., Wood, S., Msangi, S., Freeman, H., Bossio, D., Dixon, J., Peters, M., & van de Steeg, J. (2010). Smart investments in sustainable food production: Revisiting mixed crop–livestock systems. Science, 327, 822–825.
6. Sharan, S., Zanghelini, G., Zotzel, J., Bonerz, D., Aschoff, J., Saint-Eve, A., & Maillard, M.N. (2021). Fava bean (Vicia faba L.) for food applications: From seed to ingredient processing and its effect on functional properties, antinutritional factors, flavor and color. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 20, 401–428.
7. Jensen, E.S., Peoples, M.B., & Hauggaard-Nielsen, H. (2010). Faba bean in cropping systems. Field Crops Research, 115, 203–216.
8. FAO. 2023. Food and Agriculture Organization of the United Nations. URL: https://www.fao.org/faostat (Erişim tarihi: 26.01.2025).

9. Krenz, L.M.M., Grebenteuch, S., Zocher, K., Rohn, S., & Pleissner, D. (2024). Valorization of faba bean (Vicia faba) by-products. Biomass Conversion and Biorefinery, 14, 26663–26680.
10. Capstaff, N.M., & Miller, A.J. (2018). Improving the yield and nutritional quality of forage crops. Frontiers in Plant Science, 9, 535.
11. Crépon, K., Marget, P., Peyronnet, C., Carrouée, B., Arese, P., & Duc, G. (2010). Nutritional value of faba bean (Vicia faba L.) seeds for feed and food. Field Crops Research, 115(3), 329–339.
12. Duan, S., Kwon, S.J., Kim, J.W., Kim, J.H., Lee, J.W., Kim, M.S., & Eom, S.H. (2025). Forage potential of faba bean by-products: A comprehensive analysis of proximate nutrients, mineral content, bioactive components, and antioxidant activities. Agronomy, 15(11), 2473.
13. Ozdemir, S., Uçar, R., Kökten, K., & Çaçan, E. (2025) Bazı bakla çeşitlerinin kaba yem verimleri ve kalite özellikleri açısından değerlendirilmesi. Uluslararası Gıda Tarım ve Hayvan Bilimleri Dergisi, 5(1), 38-46.
14. Stoltz, E., Nadeau, E., & Wallenhammar, A.C. (2013). Intercropping maize and faba bean for silage under Swedish climate conditions. Agricultural Research, 2(1), 90–97.
15. AACC. (2020). International Approved Methods of Analysis. URL: https://www.cerealsgrains.org/resources/Methods/Pages/default.aspx (Erişim tarihi: 21.10.2023).
16. Van Soest, P.J., Robertson, J.B., & Lewis, B.A. (1991). Methods for dietary fiber, neutral detergent fiber, and nonstarch polysaccharides in relation to animal nutrition. Journal of Dairy Science, 74, 3583–3597.
17. Geren, H., & Alan, Ö. (2005). Ödemiş koşullarında yetiştirilen bazı bakla (Vicia faba var. major) çeşitlerinin hasıl verimi ve diğer bazı özellikleri üzerinde bir araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42(1), 59–66.
18. Yıldırım, S., & Özaslan Parlak, A. (2016). Tritikale ile bezelye, bakla ve fiğ karışım oranlarının belirlenerek yem verimi ve kalitesine etkileri. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 4(1), 77–83.
19. Coşkun, A. & Demiroğlu Topçu, G. (2022). Bornova koşullarında yetiştirilen bazı bakla (Vicia faba L.) çeşitlerinin hasıl verimi ve bazı yem kalite özelliklerinin belirlenmesi. MAS Journal of Applied Sciences, 7(2), 443–451.
20. Brasier, K., Zaragoza, I., Knecht, J., Munster, R., Coulter, H., Potter, A., & Zakeri, H. (2023). Potential of faba bean (Vicia faba L.) for dual-purpose vegetable production and cover cropping. HortScience, 58(1), 23–31.
21. Uslu, Ö.S., Akbay, F., & Erol, A. (2020). Yemlik bezelye ve yemlik bakla bitki kısımlarının kalite özellikleri ve mineral madde içeriklerinin belirlenmesi. Türk Doğa ve Fen Dergisi, 9(1), 118–124.
22. Zere Taşkın, S., Karaşın, S., Şenses, E., Karakaya, M.C., Yönter, F., Canbolat, Ö., Karasu, A., & Bilgili, U. (2025). Farklı bakla (Vicia faba L.) genotiplerinin yem verimleri ve bazı yem kalite özellikleri. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 39(2), 359–370.
23. Multari, S., Stewart, D., & Russell, W.R. (2015). Potential of fava bean as future protein supply to partially replace meat intake in the human diet. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 14(5), 511–522.
24. Yan, W., & Tinker, N.A. (2006). Biplot analysis of multi-environment trial data: Principles and applications. Canadian Journal of Plant Science, 86(3), 623–645.