A Sustainability-Oriented Framework for Health Technology Assessment: Integrating Decision Support Systems for Resource Optimization

Öz

In health systems, increasing cost pressures, rapid technological advancements, and limited resources have intensified the need for evidence-based and sustainable decision-making. In this context, health technology assessment (HTA) serves as a multidisciplinary decision-support tool that evaluates health technologies in terms of clinical effectiveness, safety, and economic value. This study aims to examine the role of HTA in decision-support processes while proposing a sustainability-oriented conceptual framework integrating HTA with decision support systems to optimize resource allocation. The study adopts a conceptual and integrative approach based on a synthesis of the literature on HTA, economic evaluation methods, and policy-oriented decision-making. Within this framework, cost-minimization, cost-effectiveness, cost-benefit, and cost-utility analyses are discussed in relation to decision-making and sustainability. International practices, particularly the NICE example, and the current HTA structure in Türkiye are evaluated. The findings indicate that HTA contributes to sustainability at three levels: economic sustainability through efficient resource use, system sustainability through improved decision-support processes, and policy sustainability through evidence-based decisions. In conclusion, HTA functions not only as an evaluation tool but also as a sustainability-oriented optimization mechanism that supports rational and transparent decision-making. The proposed framework offers a conceptual contribution for future research and policy development.

Anahtar Kelimeler

• Health Technology Assessment
• Sustainability
• Decision Support Systems
• Evidence-Based Health Policy
• Resource Allocation.

Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesi için Sürdürülebilirlik Odaklı Bir Çerçeve: Kaynak Optimizasyonu için Karar Destek Sistemlerinin Entegrasyonu

Öz

Sağlık sistemlerinde artan maliyet baskıları, hızlı teknolojik gelişmeler ve sınırlı kaynaklar, kanıta dayalı ve sürdürülebilir karar alma ihtiyacını yoğunlaştırmıştır. Bu bağlamda, sağlık teknolojisi değerlendirmesi (HTA), sağlık teknolojilerini klinik etkinlik, güvenlik ve ekonomik değer açısından değerlendiren çok disiplinli bir karar destek aracı olarak hizmet vermektedir. Bu çalışma, kaynak tahsisini optimize etmek için HTA'yı karar destek sistemleriyle entegre eden sürdürülebilirlik odaklı bir kavramsal çerçeve önerirken, HTA'nın karar destek süreçlerindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, HTA, ekonomik değerlendirme yöntemleri ve politika odaklı karar alma üzerine literatürün sentezine dayalı kavramsal ve bütünleştirici bir yaklaşım benimsemektedir. Bu çerçevede, maliyet minimizasyonu, maliyet etkinliği, maliyet-fayda ve maliyet-yararlanım analizleri, karar alma ve sürdürülebilirlik ile ilişkili olarak ele alınmaktadır. Uluslararası uygulamalar, özellikle NICE örneği ve Türkiye'deki mevcut HTA yapısı değerlendirilmektedir. Bulgular, HTA'nın sürdürülebilirliğe üç düzeyde katkıda bulunduğunu göstermektedir: verimli kaynak kullanımı yoluyla ekonomik sürdürülebilirlik, iyileştirilmiş karar destek süreçleri yoluyla sistem sürdürülebilirliği ve kanıta dayalı kararlar yoluyla politika sürdürülebilirliği. Sonuç olarak, HTA yalnızca bir değerlendirme aracı olarak değil, aynı zamanda rasyonel ve şeffaf karar alma süreçlerini destekleyen sürdürülebilirlik odaklı bir optimizasyon mekanizması olarak da işlev görmektedir. Önerilen çerçeve, gelecekteki araştırmalar ve politika geliştirme için kavramsal bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesi (STD)
• Sürdürülebilirlik
• Karar Destek Sistemleri
• Kanıta Dayalı Sağlık Politikası
• Kaynak Tahsisi.

Kaynakça

1. WHO. (2026). Health technology assessment - Global. http://www.who.int/health-topics/health-technology-assessment#tab=tab_1
2. Yiğit, A., & Yiğit, V. (2023). Sağlık Teknolojisi Değerlendirme: Bibliyometrik Bir Analiz. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 7(2), 87–105.
3. O’Rourke, B., Oortwijn, W., & Schuller, T. (2020). Announcing the New Definition of Health Technology Assessment. Value in Health, 23(6), 824–825.
4. Şemin, S. (1999). Sağlık Hizmetlerinde Teknoloji. Türk Tabipler Birliği, Ankara.
5. Belfiore, A., Scaletti, A., Lavorato, D., & Cuccurullo, C. (2023). The long process by which HTA became a paradigm: A longitudinal conceptual structure analysis. Health Policy, 127, 74–79.
6. WHO. (2025). Health technology assessment of medical devices (second edition). World Health Organization.
7. Sağlık Bakanlığı. (2019). Sepsiste Etkenin Tanımlanması İçin Kan Örneğinde Kullanılan Moleküler Hızlı Tanı Testleri Konulu Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Raporu. Teknik Rapor, Ankara.
8. Bayın, G., & Akbulut, Y. (2012). Kanıta dayalı yaklaşım ve sağlık politikası. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 115–132.

9. Oral Kara, N., & Şahin, D. (2022). Kanıta Dayalı Sağlık Politikaları. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 3, 93–118.
10. Henshall, C., & Schuller, T. (2013). Health Technology Assessment, Value-Based Decision Making, and Innovation. International Journal of Technology Assessment in Health Care, 29(4), 353–359.
11. Kernick, D., & McDonald, R. (2002). Using health economics to facilitate decision making: the basic of economic evulation. Kernick, D. (Ed.), Getting health economics into practice. Radcliffe Medical Press LTD, 1-320.
12. Eddy, D. (2009). Health Technology Assessment and Evidence-Based Medicine: What Are We Talking About? Value in Health, 12(SUPPL. 2), S6–S7.
13. Drummond, M. F., Sculpher, M. J., Claxton, K., Stoddart, G. L., & Torrance, G. W. (2015). Methods for the Economic Evaluation of Health Care Programmes (Fourth edition). Oxford University Press, Oxford.
14. Mills, A., & Gilson, L. (1988). Health economics for developing countries: a survival kit. EPC Publication.
15. Mitton, C., & Donaldson, C. (2004). Toolkit: a guide to the use of economics in healthcare decision making. BMJ Publishing.
16. Acar, A., & Yeğenoğlu, S. (2006). Sağlık Ekonomisi Perspektifinden Farmakoekonomi. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, 1, 39–56.
17. Bootman, H. J., Townsend, R. J., & McGhan, W. F. (1998). Introduction to pharmacoeconomics. Bootman, H. J., Townsend, R. J., & W. F. Townsend (Eds.), Principles of pharmacoeconomics. Harvey Whitney Books Company, 4–20.
18. INAHTA. (2026). The International Network of Agencies for Health Technology Assessment. http://www.inahta.org
19. NICE. (2008). Social value judgements: principles for the development of NICE guidance. Technical report, London
20. Cowles, E., Marsden, G., Cole, A., & Devlin, N. (2017). A Review of NICE Methods and Processes Across Health Technology Assessment Programmes: Why the Differences and What is the Impact? Applied Health Economics and Health Policy, 15(4), 469–477.
21. Gerhardus, A., & Dintsios, C. M. (2005). The impact of HTA reports on health policy: a systematic review. GMS Health Technology Assessment, 1, Doc02.
22. Maynou, L., & Cairns, J. (2019). What is driving HTA decision-making? Evidence from cancer drug reimbursement decisions from 6 European countries. Health Policy, 123(2), 130–139.
23. Schaefer, R., Hernandez, D., Selberg, L., & Schlander, M. (2021). Health technology assessment (HTA) in England, France and Germany: What do matched drug pairs tell us about recommendations by national HTA agencies? Journal of Comparative Effectiveness Research, 10(16), 1187–1195.
24. Sağlık Bakanlığı. (2019). Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Yönergesi. Teknik Rapor, Ankara.
25. Sağlık Bakanlığı. (2026). Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Raporları. Teknik Rapor, Ankara.
26. Sağlık Bakanlığı. (2025). Son Dönem Böbrek Yetmezliği Tedavi Seçeneklerinin Maliyet Etkililik Analizi Sağlık Teknolojisi Değerlendirme (STD) Raporu. Teknik Rapor, Ankara.
27. Sağlık Bakanlığı. (2023). Nadir Hastalıklarda Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Yöntemi Kullanılarak Geri Ödeme Kararı Verilmesi: Çok Kriterli Karar Analizi ve Değer Bazlı Ödeme Örnekleri. Teknik Rapor, Ankara.
28. Trowman, R., Boysen, M., Migliore, A., & Valiotis, G. (2026). Advancing the use of artificial intelligence in health technology assessment activities: insights and next steps from the 2025 HTAi Global Policy Forum. International Journal of Technology Assessment in Health Care, 42, e5.
29. England, C., & Washington, J. (2025). Artificial Intelligence and Health Technology Assessment: Playing Catch-Up. International Journal of Technology Assessment in Health Care, 40(Suppl 1), S91.