Derleme

Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları

Cilt: 9 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları

Öz

Büyük dil modelleri (LLM) ve üretken yapay zeka (GenAI) sistemleri, sağlık hizmetlerinin sunum şeklini, tıbbi araştırmaların yürütülmesini ve hastaların bilgiyle etkileşim kurma biçimlerini dönüştürmeye başlamıştır. Bu modeller, genellikle erken tanı, yeni ilaçların geliştirilmesi, hasta eğitimi ve katılımı, hastalık salgını erken uyarı sistemleri, bireyselleştirilmiş tıp, genom madenciliği gibi alanlarda kullanılmakta ve pek çok alan için gelecek vaat etmektedir. Yapay zeka sistemlerinin sağlık hizmetlerini dönüştürücü potansiyelinin yanı sıra bir dizi etik sorunları, yönetsel ve operasyonel zorlukları da bulunmaktadır. Üretken AI'nın sağlık hizmetlerinde kullanımı sırasında mahremiyet tartışmaları, algoritmik yanlılıklar ve hasta güvenliği gibi sorunlar söz konusu olabildiğinden geliştiriciler, klinisyenler, politika yapıcılar ve kurumlara önemli sorumluluklar düşmektedir. Bu yazıda önce konuya ilişkin temel kavramlar açıklanmış, sonra tıpta ve bilimsel çalışmalarda yapay zeka kullanımına ilişkin mevcut durum değerlendirmesi yapılarak fırsatlar, olası riskler, geleceğe yönelik öngörüler ve öneriler özetlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. McKinsey&Company. Generative AI in healthcare: Current trends and future Outlook. Collaborative Report, 2025 https://www.mckinsey.com/industries/healthcare/our-insights/generative-ai-in-healthcare-current-trends-and-future-outlook#/ Erişim:25.Haziran.2025.
  2. 2. Topol E. Deep Medicine: How Artificial Intelligence Can Make Healthcare Human Again. Basic Books, 2019. 3. Shen J, Zhang CJP, Jiang B, et al. Artificial intelligence versus clinicians in disease diagnosis: Systematic review. JMIR Medical Informatics, 2023;11, e43230.
  3. 4. National Academy of Medicine. Generative Artificial Intelligence in Health and Medicine: Opportunities and Responsibilities for Transformative Innovation. Washington, DC: The National Academies Press, 2025. https://doi.org/10.17226/28907.
  4. 5. Duggan MJ, Gervase J, Schoenbaum A, et al. Clinician experiences with ambient scribe technology to assist with documentation burden and efficiency. JAMA Netw Open 2025; 8(2):e2460637.)
  5. 6. Tierney AA, Gayre G, Hoberman B, et al. Ambient artificial intelligence scribes to alleviate the burden of clinical documentation. NEJM Catal Innov Care Deliv 2024; 5(3) (https://catalyst.nejm.org/doi/full/10.1056/CAT.23.0404).
  6. 7. Gandhi TK, Classen D, Sinsky CA, et al. How can artificial intelligence decrease cognitive and work burden for front line practitioners? JAMIA Open 2023; 6(3): ooad079.
  7. 8. Zhavoronkov A, Ivanenkov YA, Aliper A, et al. Deep learning enables rapid identification of potent DDR1 kinase inhibitors. Nature Biotechnology, 2019;37(9):1038–1040.
  8. 9. Niraula D, Cuneo KC, Dinov ID, et al. Intricacies of human–AI interaction in dynamic decision-making for precision oncology. Nat Commun 2025; 16: 1138.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Temsili ve Akıl Yürütme

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

10 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

5 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Hayran, O. (2025). Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, 9(2), 51-61. https://doi.org/10.34084/bshr.1731738
AMA
1.Hayran O. Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları. J Biotechnol and Strategic Health Res. 2025;9(2):51-61. doi:10.34084/bshr.1731738
Chicago
Hayran, Osman. 2025. “Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 9 (2): 51-61. https://doi.org/10.34084/bshr.1731738.
EndNote
Hayran O (01 Ağustos 2025) Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 9 2 51–61.
IEEE
[1]O. Hayran, “Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları”, J Biotechnol and Strategic Health Res, c. 9, sy 2, ss. 51–61, Ağu. 2025, doi: 10.34084/bshr.1731738.
ISNAD
Hayran, Osman. “Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 9/2 (01 Ağustos 2025): 51-61. https://doi.org/10.34084/bshr.1731738.
JAMA
1.Hayran O. Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları. J Biotechnol and Strategic Health Res. 2025;9:51–61.
MLA
Hayran, Osman. “Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, c. 9, sy 2, Ağustos 2025, ss. 51-61, doi:10.34084/bshr.1731738.
Vancouver
1.Osman Hayran. Üretken Yapay Zeka: Sağlıkta Hizmetlerinde Kullanımı, Üstün ve Zayıf Yanları. J Biotechnol and Strategic Health Res. 01 Ağustos 2025;9(2):51-6. doi:10.34084/bshr.1731738