Araştırma Makalesi

Türbelerin Dağ ve Mağara Kültü Bağlamında Türk Kültüründeki Yeri: Adana Örneği

Cilt: 6 Sayı: 2 27 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

Türbelerin Dağ ve Mağara Kültü Bağlamında Türk Kültüründeki Yeri: Adana Örneği

Öz

Dağ, Türk inanç ve düşünce sisteminde önemli mekânlardan ve kültlerden biridir. Doğanın her alanında bir iyeler varlığı ile karşılaşılmakta olup, dağlarında bir iyesi olduğu gerçektir. Dağ, Türklerde canlı bir varlık olarak algılanmakta, hatta dağların bir ruhu olduğuna, hatta ruhun kendisi olduğuna inanılmaktadır. Nitekim Altay Dağları ve Tanrı Dağları Türkler’in kutsal dağları olarak kabul edilmektedir. Mağara mekânı ve kültü de dağ kültünden bağımsız durumda değildir. Mağara, mitolojik ananın rahim kavramıyla insanların meskenlerinden birisi olmuş ve kültleşmiştir. Adana, ovaya kurulu bir kent olmasına rağmen sırtını Toroslar, Bolkar, Kozan Dağı gibi dağlara dayamaktadır ve bu dağlarda Adana halkı özelinde kutsallaştırılmıştır. Çalışmada Adana ili çevresinde bulunan türbeler saha araştırmasıyla taranmış, dağ ve mağara kültüne sahip türbeler tespit edilip aktarılmıştır. Adana ili merkezde bulunan Çoban Dede Türbesi, Kozan ilçesinde bulunan Hasan Esad Bağdadi Türbesi, Ağca Baba Türbesi, Çomak Dede Türbesi, Karaisalı ilçesinde Sofu Dede Türbesi, Yumurtalık ilçesinde bulunan Hızır İlyas Türbesi, Ceyhan ilçesinde bulunan Durhasan Dede Türbesi, Cabbar Dede Türbesi dağ ve mağara kültleri bağlamında incelenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akyüz, Ç. (2017). Dağ, Su ve Mağara Kültleri Bağlamında Ankara Hüseyin Gazi Türbesi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 81, 151-171.
  2. And, M. (2012). Ritüelden drama kerbelâ-muharrem-ta’ziye. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  3. Bars, M. E. (2017). Türk Destanlarında Mağara Kültü Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (52), 75-82.
  4. Baş, G. (2013).Diyarbakır’daki İslâm dönemi mimari yapılarında süsleme. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  5. Baş, M. (2013). Dinlerde ve Geleneksel Türk İnanışlarında Dağ Kültü, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 13 (1), 165-179.
  6. Bayat, F. (2006). Türk Mitolojisinde Dağ Kültü. Folklor ve Edebiyat, 12 (46), 47-60.
  7. Bayat, F. (2017). Türk mitolojik sistemi 1. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  8. Bayat, F. (2018). Türk mitolojik sistemi 2. İstanbul: Ötüken Neşriyat. Arslan, M. (2017). Başkurt Türklerinin tarihî destanı İdigey ile Moradım. İstanbul: Ötüken Neşriyat.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Sahası Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

10 Kasım 2023

Kabul Tarihi

20 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Savur, H., & Kayabaşı, R. G. (2023). Türbelerin Dağ ve Mağara Kültü Bağlamında Türk Kültüründeki Yeri: Adana Örneği. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(2), 494-516. https://doi.org/10.48174/buaad.1388805