Masalların Değer Aktarımındaki Rolü: Kız Kulesi Masalları

Öz

Bu çalışmanın amacı, TRT Çocuk kanalında yayınlanan Kız Kulesi Masalları’nın hangi değerleri içerdiğini ortaya koymak ve bu masalların ilkokul 3. sınıf derslerinde kullanımına ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşlerini değerlendirmektir. Araştırmada, öncelikle 24 bölümlük Kız Kulesi Masalları izlenmiş ve içerdiği değerler belirlenmiştir. Daha sonra bu masallar, ilkokul 3. sınıf öğrencilerine izletilmiş ve derslerde kullanımına ilişkin hem öğrencilerin hem de öğretmenin görüşleri alınmıştır. Değerleri belirlemek için “Değer Belirleme Formu”, görüşmeler için yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel ve içerik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Sonuçlar, Kız Kulesi Masalları’nın sevgi, yardımseverlik, sabır, öz denetim, dostluk, dürüstlük, adalet, sorumluluk, saygı ve vatanseverlik gibi 54 değer içerdiğini ve bu masalların değer aktarımı için etkili bir yöntem olduğunu göstermiştir. Öğrenciler, bu masalların motive edici, eğlenceli, ders verici, düşündürücü ve değer aktarıcı olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenle yapılan görüşme sonuçları ise masalların öğrencilerin bireysel gelişimine ve sınıftaki öğretime önemli katkılar sunduğunu göstermektedir. Bireysel gelişim açısından, masalların öğrencilerin motivasyonunu artırdığı, merak duygusunu harekete geçirdiği, soru sorma ve analiz etme becerilerini geliştirdiği, ayrıca rol model alma süreçlerini desteklediği ortaya çıkmıştır. Sınıftaki öğretime ise masallar, tartışma kültürü oluşturma, masal ve tekerleme kültürü kazandırma, derslere aktif katılımı teşvik etme ve disiplin sorunlarını azaltma gibi faydalar sağlamıştır. Sonuç olarak, Kız Kulesi Masalları’nın değer aktarımında etkili bir görsel ve işitsel araç olduğu değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• masallar
• değerler
• öğrenci görüşleri
• öğretmen görüşü

The Role of Tales in Value Transfer: Kız Kulesi Tales

Öz

The aim of this study is to reveal which values the Kız Kulesi Tales broadcasted on TRT Çocuk's channel contain and to evaluate the opinions of students and teacher about watching these tales in primary school 3rd grade lessons. In the study, firstly, 24 episodes of Kız Kulesi Tales were watched and the values they contain were determined. Then, these tales were shown to 3rd grade primary school students and the opinions of both students and teacher about their use in lessons were taken. ‘Value Determination Form’ was used to determine the values and semi-structured interview form was used for interviews. Descriptive and content analysis methods were used to analyse the data. The results showed that Kız Kulesi Tales contain 54 values such as love, benevolence, patience, self-control, friendship, honesty, justice, responsibility, respect and patriotism and that these tales are an effective method for value transfer. The students stated that these tales were motivating, entertaining, instructive, thought-provoking and value transferring. The results of the interview with the teacher show that the tales make important contributions to the individual development of the students and to the teaching in the classroom. In terms of individual development, it was revealed that tales increased students' motivation, stimulated their sense of curiosity, improved their questioning and analysing skills, and supported their role modelling processes. In terms of classroom teaching, the tales provided benefits such as creating a culture of discussion, creating a culture of tales and nursery rhymes, encouraging active participation in lessons and reducing discipline problems. As a result, it was evaluated that the Kız Kulesi Tales are an effective visual and auditory tool in value transfer.

Anahtar Kelimeler

• tales
• values
• student opinions
• teacher opinion

Kaynakça

1. Akhan, N. E., Subaşı, E., & Açıl, F. B. (2020). Öğretmen adaylarının kök değerlere ilişkin görüşleri. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 115-134.
2. Akkaya, N. (2014). Keloğlan masallarında yer alan değerlerin incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 312-324.
3. Aktepe, V., & Tahiroğlu, M. (2016). Değerler eğitimi yaklaşımları ve etkinlik örnekleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 42, 361-384.
4. Altunsoy, Y., & Başcı Namlı, Z. (2021). Duygu ve düşüncelere saygı değerinin etkinlik temelli öğretiminin saygı eğilimine etkisi. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(42), 305-335.
5. Aydın, M. Z., & Akyol Gürler, Ş. (2014). Okulda değerler eğitimi yöntemler-etkinlikler-kaynaklar. Nobel Akademik Yayıncılık.
6. Bilkan, A. F. (2001). Masal estetiği. Timaş Yayınları.
7. Boratav, P. N. (2006). Az gittik uz gittik (9. Baskı). İmge Kitabevi Yayınları.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştirma yöntemleri (28. Baskı). Pegem Akademi Yayınları.

9. Coşkun Keskin, S., & Akyıldız, M. (2021). Barış Manço şarkılarında yer alan değerler. Değerler Eğitimi Dergisi,19(42), 153-186.
10. Coşkunserçe, O. (2020). Değerler eğitiminde video blog kullanımı. Değerler Eğitimi Dergisi,18(40), 307-343. https://doi.org/10.34234/ded.767347
11. Çinemre, S. (2021). Diyanet TV çizgi filmlerinin 4-6 yaş grubu Kur’an Kursu öğretim programında yer alan değerler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi,19(41), 207-243.
12. Divrik, R., & Aydoğdu, M. Z. (2023). Examination of primary and secondary school mathematics textbooks in terms of root values. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 17(Özel Sayı), 398-430. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.1348469
13. Fırat, H., Güleç, H., & Şahin, Ç. (2013). Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik hazırlanan masal ve öykü kitaplarının korku ve şiddet öğeleri açısından incelenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(5), 217-241.
14. Gönen, M. (1993). Anaokulu öğretmenlerinin beş ve altı yaş çocukları için kullandıkları masal ve hikâye kitaplarının niteliklerinin incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 7(2), 83-88.
15. Güleş, E. (2019). Ortaokul matematik dersi öğretim programındaki değer kazanımlarına ilişkin öğretmen görüşleri ve örnek uygulamaların geliştirilmesi (Yayın No. 590926) [Yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
16. Güzelküçük, Ş., & Türkyılmaz, M. (2020). Masal kitaplarında yer alan korku ve şiddet ögeleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(3), 859-878.
17. Işık, N., & Karakuş, N. (2017). Erken çocukluk döneminde efsane, desten ve masal metinlerinin kullanımı. The Journal of Academic Social Science, 5(41), 118-133.
18. Izgar, G. (2020). Eğitsel oyunların öğrencilerin değer kazanımlarına etkisi: Bir durum çalışması. Değerler Eğitimi Dergisi,18(40), 207-241.
19. Kardaş, S., Kaya, M., & Görmez, E. (2022). Her güne bir masal adlı eserin değer iletimi açısından önemi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 276-302. https://doi.org/10.48066/kusob.1164069
20. Melanlıoğlu, D. (2012). Dinleme becerisinin geliştirilmesinde ailenin rolü. Sosyal Politika Çalışmaları, 7(29), 65-77.
21. Memiş, A., & Gedik, E. G. (2010). Sınıf öğretmenlerinin değer yönelimleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 8(20), 123-142.
22. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2019). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). http://ttkb.meb.gov.tr/
23. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2024). İlkokul Türkçe dersi öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programtur1234Onayli.pdf
24. Sever, S. (2008). Çocuk ve edebiyat. Tudem Yayıncılık.
25. Şahin, M. (2011). Masalların çocuk gelişimine etkilerinin öğretmen görüşleri açısından incelenmesi. Millî Folklor, 89, 208-219.
26. Şimşek, T. (2002). Çocuk edebiyatı. Rengarenk Yayınları.
27. Şirin, M. R. (2000). 99 soruda çocuk edebiyatı. Çocuk Vakfı Yayınları.
28. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı [TTKB] (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. https://kandira.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_09/04202207_18160003_basin_aciklamasi-program.pdf
29. Tezel, N.(1997). Türk masalları. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
30. Turan, R., & Ulusoy, K. (Eds.). (2015). Farklı yönleriyle değerler eğitimi. Pegem Akademi.
31. TÜBİTAK (2023). Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Proje Rehberi. https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/2750/ortaokul_proje_rehberi_2023_14.10.2022.pdf
32. Türk Dil Kurumu [TDK] (2024). Türk dil kurumu sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/
33. Ünal, O. (2020). Eğitim temalı Türk filmlerinde yer alan değerlerin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi,18(39), 107-136. https://doi.org/10.34234/ded.608530
34. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
35. Yıldız, E., Emin, K., Bayrak, Ş., & Yıkılmaz Baran, B. (2021). Meraklı minik dergisinin değerler eğitimi açısından değerlendirilmesi. Değerler Eğitimi Dergisi,19(42), 113-151.
36. Yılmaz, M. (2019). Türk, Alman, Balkan ve Rus masallarının değerler eğitimi açısından mukayesesi (Yayın No. 614423) [Yüksek lisans tezi, Giresun Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.