Nitelikli Anadolu Liselerinde Görev Yapan Öğretmenlerin Karşılaştıkları Problemler ve Çözüm Önerileri

Öz

Bu çalışma, nitelikli Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin karşılaştıkları problemleri ve bu problemlere yönelik çözüm önerilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Araştırma fenomenolojik desene dayalı olup, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile 15 öğretmenden veri toplanmıştır. İçerik analizi yöntemiyle elde edilen veriler analiz edilerek 5 tema, 15 kategori ve toplamda 25 kod oluşturulmuştur. Temalar; öğrenci, akademik, idari, veli ve diğer problemler olarak belirlenmiştir. Öğrenci problemleri kapsamında akademik rehavet, motivasyon eksikliği ve psikolojik sorunlar öne çıkarken, akademik problemler müfredat yoğunluğu ve sınav odaklı yapı ekseninde şekillenmiştir. İdari problemler arasında yönetim değişkenliği ve proje bazlı hedef baskısı dikkat çekerken, veli problemleri aşırı müdahale ve ilgi eksikliğiyle ilişkilendirilmiştir. Diğer problemler temasında ise öğretmen seçimi, mesleki gelişim eksikliği ve proje okulu olmanın getirdiği ek yükler vurgulanmıştır. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin motivasyonunu ve mesleki doyumunu olumsuz etkileyen bu faktörlerin eğitim kalitesini doğrudan etkilediğini ortaya koymuş, bu problemlerin hafifletilmesine yönelik somut çözüm önerileri sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• nitelikli anadolu lisesi
• öğretmen problemleri
• öğretmen motivasyonu
• msleki doyum

Problems Faced by Teachers Working in Qualified Anatolian High Schools and Solution Suggestions

Abstract

This study comprehensively examines the challenges faced by teachers working in qualified Anatolian high schools and proposes solutions to these problems. The research is based on a phenomenological design, and data were collected from 15 teachers using a semi-structured interview technique. The data obtained were analyzed using content analysis, resulting in the identification of 5 themes, 15 categories, and a total of 25 codes. The themes identified include student, academic, administrative, parental, and other problems. Student-related problems primarily involve academic complacency, lack of motivation, and psychological issues, while academic problems focus on curriculum overload and an exam-oriented structure. Administrative problems highlight management variability and project-based performance pressures, whereas parental problems are associated with over-involvement and lack of interest. The other problems theme emphasizes teacher selection issues, limited professional development, and the additional burdens brought by the project school status. The findings reveal that these factors negatively impact teachers' motivation and job satisfaction, directly affecting the quality of education. The study also offers practical recommendations for mitigating these challenges.

Keywords

• Qualified Anatolian High Schools
• Teacher Challenges
• Teacher Motivation
• Job Satisfaction

Kaynakça

1. Arslan, E. (2021). Nitel araştırmalarda geçerlik ve güvenilirlik: Kavramsal bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 44, 1-15.
2. Arslan, M., & Kaya, E. (2017). Yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle veri toplama: Eğitim araştırmalarında kullanımına yönelik bir inceleme. Eğitim Bilimleri Araştırma Dergisi, 21(3), 112-125.
3. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
4. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
5. Börteçine, E. (2018). Eğitimde müfredat yoğunluğu ve öğretim süreçlerine etkisi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 43(1), 45-60.
6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
7. Carey, L. B. (2012). Educational stress and teacher burnout: A systems perspective. Journal of Educational Administration, 50(4), 555-578.
8. Coşkun, R. (2019). Nitel araştırmalarda tasarım, örneklem ve veri edinme ve çözümleme sorunları. 9th International Social Sciences Conference in The Balkans, 280-290.

9. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage Publications.
10. Çepni, S. (2022). Sınav kaygısının öğrencilerin motivasyon ve öğrenme süreçlerine etkisi. Eğitim Bilimleri Araştırma Dergisi, 34(2), 101-115.
11. Çepni, S. (2022). Sınav odaklı eğitim sisteminin öğrenciler üzerindeki psikolojik etkileri. Eğitim Psikolojisi Dergisi, 17(2), 88-104.
12. Darling-Hammond, L. (2000). Teacher quality and student achievement: A review of state policy evidence. Education Policy Analysis Archives, 8(1), 1-44.
13. Darling-Hammond, L. (2010). The flat world and education: How America’s commitment to equity will determine our future. Teachers College Press.
14. Demir, Y., & Ünal, A. (2021). Anadolu liselerinde eğitim kalitesine etki eden faktörler. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 25(3), 45-60.
15. Demirtaş, H., & Kılınç, A. Ç. (2018). Eğitimde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanımı: Kavramsal ve uygulamalı bir yaklaşım. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 26(2), 177-195.
16. Demirtaş, H., & Kılınç, A. Ç. (2018). İmam hatip liselerinde görev yapan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ve iş yükü. Eğitim Bilimleri Dergisi, 42(2), 115-132.
17. Demirtaş, H., & Kılınç, A. Ç. (2018). Sınav odaklı eğitim sisteminin öğrenci başarısına etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 26(4), 189-205.
18. Duflo, E., Dupas, P., & Kremer, M. (2015). School governance, teacher incentives, and pupil-teacher ratios: Experimental evidence from Kenyan primary schools. Journal of Public Economics, 123, 92-110.
19. Epstein, J. L. (2011). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools (2nd ed.). Routledge.
20. Falavigna, G., Ippoliti, R., & Manello, A. (2017). Teacher burnout and school performance. International Journal of Educational Management, 31(7), 1005-1024.
21. Fidan, T., & Öztürk, İ. (2015). Nitel araştırmalarda geçerlik ve güvenirlik: Kodlayıcılar arası uyumun önemi. Eğitim ve Bilim, 40(178), 175-191.
22. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn-out. Journal of Social Issues, 30(1), 159-165. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1974.tb00706.x
23. Gökçe, F. (2018). Eğitimde zaman yönetimi: Öğretmenlerin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(2), 189-212.
24. Gökçe, F. (2019). Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veri toplama süreçleri: Bir metodolojik inceleme. Eğitim ve Toplum Dergisi, 15(4), 88-102.
25. Guskey, T. R. (2002). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching, 8(3), 381-391.
26. Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012). Professional capital: Transforming teaching in every school. Teachers College Press. ISBN-13: 978-0807753323
27. Harris, D. N. (2014). Teacher quality: Understanding the effectiveness of teacher attributes. Economic Policy Institute. ISBN-13: 978-1612506999.
28. Hattie, J. (2008). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge. ISBN-13: 978-0415476188.
29. Husserl, E. (1982). Ideas pertaining to a pure phenomenology and to a phenomenological philosophy: First book: General introduction to a pure phenomenology (F. Kersten, Trans.). Springer. ISBN-13: 978-9024725038.
30. Kaya, E., & Arslan, M. (2017). Meslek liselerinde öğretmenlerin karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Mesleki ve Teknik Eğitim Dergisi, 21(1), 45-61.
31. Kıranlı Güngör, S., & Atalay, B. (2018). Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin meslek etiğine ilişkin görüşleri. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1751-1764. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3055
32. Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370-396. https://doi.org/10.1037/h0054346
33. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
34. Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage Publications.
35. OECD. (2019). Education at a glance 2019: OECD indicators. OECD Publishing.
36. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage Publications.
37. Pyrczak, F. (2016). Success in academic writing (6th ed.). Routledge.
38. Rehberlik Servisi. (2020). Öğrencilerin üzerindeki görünmez yük: Sınav kaygısı. Rehberlik Servisi Dergisi. https://www.rehberlikservisi.net
39. Robinson, K., & Harris, A. L. (2014). The broken compass: Parental involvement with children’s education. Harvard University Press.
40. Skinner, B. F. (1953). Science and human behavior. New York, NY: Macmillan.
41. Tosun, M., Yıldırım, B., & Çakır, E. (2008). Sınav odaklı eğitimin öğrenciler üzerindeki etkileri. Eğitim Bilimleri Araştırma Dergisi, 32(4), 101-117.
42. Türkiye Psikiyatri Derneği. (2021). Sınav kaygısı ve öğrenci başarısı. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları. https://psikiyatri.org.tr
43. Wang, L., Chen, Y., & Li, J. (2019). Exam-oriented education and student stress in Chinese high schools. Asian Journal of Education, 15(2), 75-90.
44. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
45. Yıldırım, F. (2019). Öğretmenlerin iş yükü ve stres kaynakları. Eğitim Bilimleri Araştırma Dergisi, 22(3), 123-135.