Fen Sınıflarında Ölçme Değerlendirme Uygulamalarına ve Üst Bilişe Yönelik Algıların İncelenmesi: Bir Kanonik Korelasyon Analizi İncelemesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin Fen Bilimleri dersindeki sınıf-içi değerlendirme ortamı algıları ile üstbilişe yönelimli sınıf ortamı algıları arasındaki ilişkiyi kanonik korelasyon analizi ile belirlemektir. Nicel araştırma desenlerinden korelasyonel araştırma deseninin esas alındığı araştırmanın örneklemini 492 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada veriler “Algılanan Sınıf-içi Değerlendirme Ortamı Ölçeği” ve “Üstbilişe Yönelimli Sınıf Çevresi Ölçeği-Fen” aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde kanonik korelasyon analizinin esas alındığı araştırma sonucunda sınıf-içi değerlendirme ortamı alt boyutlarından öğrenmeye yönelimli değerlendirme ortamı algısı ile üstbilişe yönelimli sınıf ortamı algısı tüm alt boyutları arasında aynı yönlü kuvvetli ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Performansa yönelimli değerlendirme ortamı algısı ile üstbilişe yönelimli sınıf ortamı algısı alt boyutları arasında ise zıt yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı olmayan ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Üstbiliş
• Sınıf-içi değerlendirme ortamı
• Kanonik Korelasyon
• Ölçme ve Değerlendirme
• Fen Bilimleri Dersi

Examining Perceptions of Assessment Practices and Metacognition in Science Classes: A Canonical Correlation Analysis Study

Öz

The aim of this study is to determine the relationship between students’s perceptions of the classroom assessment enviroment and their metacognitive oriented classrom enviroment perceptions by using canonical correlation analysis. Correlational research design, which is one of the quantitative research methods, was used in the research. The sample of the study consists of 492 secondary school students. The data were collected by “Students' Perceptions of the Classroom Assessment Environment Scale (SPCAES)” and Metacognitive Orientation Learning Environment Scale-Science (MOLES-S)". Canonical Correlation analysis was used in the analysis of the data obtained from the research. As a result of the research, it was determined that there were strong positive correlations between the learning-oriented assessment environment perception and metacognitive perception of the classroom environment sub-dimensions, while there were opposite and non-significant relationships with the performance-oriented assessment environment perceptions.

Anahtar Kelimeler

• metacognition
• classroom assessment environment
• canonical correlation
• assessment
• science class

Kaynakça

1. Açıkgöz, K. Ü. (2000). Etkili öğrenme ve öğretme. Kanyılmaz Matbaası.
2. Aktürk, A. O. (2010). Bilgisayar dersinde üstbiliş öğretim stratejilerinin etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
3. Alemdar, A. (2009) Bilişüstü beceri eğitiminin fen bilgisi öğrencilerinin başarılarına, kavram kazanımlarına, kavramların sürekliliğine ve transferine etkisi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
4. Alkharusi, H. (2007). Effects of teachers’ assessment practices on ninth grade students’ perceptions of classroom assessment environment and achievement goal orientations in Muscat science classrooms in the sultanate of Oman. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Kent University.
5. Alkharusi, H. (2009). Classroom assessment environment, self-efficacy, and mastery goal orientation: A causal model. INTI Journal, Special Issue on Teaching and Learning, 104–116.
6. Alkharusi, H. (2011). Development and datametric properties of a scale measuring students' perceptions of the classroom assessment environment. International Journal of Instruction, 4(1), 105-120.
7. Alkharusi, H. (2013). Canonical correlational models of students perceptions of assessment tasks, motivation alorientations, and learning strategies. International Journal of Instruction, 6(1), 21–38.
8. Alkharusi, H., Aldhafri, S., Alnabhani, H., & Alkalbani, M. (2014). Modeling the relationship between perceptions of assessment tasks and classroom assessment environment as a function of gender. The Asia-Pacific Education Researcher, 23(1), 93–104.

9. Alkın-Şahin, S. (2015). The extent to which the characteristics of a metacognitive oriented learning environment predict the characteristics of a thinking friendly classroom. Eurasian Journal of Educational Research, 60, 241–260 https://doi.org/10.14689/ejer.2015.60.13
10. Alsahli, F. S. (2020). EFL Students’ perception of classroom assessment environment in translation courses. International Journal of English Linguistics, 10(1), 255–265.
11. Ames, C. (1992). Classrooms: Goals structures and student motivation. Journal of Educational Psychology, 84(3), 261−271.
12. Ash, D. (2000). The process skills of inquiry. Foundations, 2(12), 51–62.
13. Aydın, E., & Kılıç-Mocan, D. (2022). Fen eğitiminin ortaokul öğrencilerinde üstbilişsel farkındalık üzerindeki rolünün incelenmesi, Trakya Eğitim Dergisi, 12(2), 759–770
14. Baas, D., Castelijns, J., Vermeulen, M., Mertens, R., & Segers, M. (2015). The relation between assessment for learning and elementary students’ cognitive and metacognitive strategy use. British Journal of Educational Psychology, 85, 33–46.
15. Baygül, A. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin ölçme ve değerlendirme uygulamaları ile öğrencilerinin değerlendirmeye yönelik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi.
16. Black, P., & William, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy, and Practice, 5(1), 7–74.
17. Braund, H., & DeLuca, C. (2018). Elementary students as active agents in their learning: An empirical study of the connections between assessment practices and student metacognition. The Australian Educational Researcher, 45(1), 65–85. https://doi.org/10.1007/s13384-018-0265-z
18. Broadbent, J., Sharman, S., Panadero, E., & Fuller-Tyszkiewicz, M. (2021). How does self-regulated learning influence formative assessment and summative grade? Comparing online and blended learners. The Internet and Higher Education, 50, 100805.
19. Brookhart, S. M. (1997). A theoretical framework for the role of classroom assessment in motivating student effort and achievement. Applied Measurement in Education, 10(2), 161–180.
20. Brookhart, S. M. (2004). Classroom assessment: Tensions and intersections in theory and practice. Teachers College Record, 106(3), 429–458.
21. Brown, A. L. (1987). Metacognition, executive control, self-regulation, and other more mysterious mechanisms. F. E. Weinert, R. H. Kluwe (Haz.), Metacognition, motivation, and understanding (s. 65–116). Lawrence Erlbaum Associates.
22. Buldur, S., & Baygül, A. (2017, 6-9 Temmuz) Elementary students’ perceptions about the classroom assessment envıronment [Konferans oturumu]. 3th International Symposium on Educational and Social Sciences in Turkish Cultural Geography. Skopje, Macedonia.
23. Buldur, S. (2014a). Performansa dayalı tekniklerle yürütülen biçimlendirmeye yönelik değerlendirme sürecinin öğretmen ve öğrenci üzerindeki etkisi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi.
24. Buldur, S. (2014b). Öğrencilerin sınıf-içi değerlendirme ortamına ilişkin algıları ile başarı amaç oryantasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Cinsiyet perspektifi. Eğitim ve Bilim, 39(176), 213–225.
25. Buldur, S., & Doğan, A. (2014). Adaptation of the students' perceptions of the science and technology course classroom assessment environment scale into Turkish. Education and Science, 39(176), 199–211.
26. Cheng, L., Wu, Y., & Liu, X. (2015). Chinese university students’ perceptions of assessment tasks and classroom assessment environment. Language Testing in Asia, 5(1), 1-17.
27. Church, M. A., Elliot, A. J., & Gable, S. L. (2001). Perceptions of classroom environment, achievement goals, and achievement outcomes. Journal of Educational Psychology, 93(1), 43–54.
28. Creswell, J. W. (2005). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson.
29. Crooks, T. J. (1988). The impact of classroom evaluation practices on students. Review of Educational Research, 58(4), 438–481.
30. Crawford, B. A., & Capps, D. K. (2018). Teacher cognition of engaging children in scientific practices. Y. J. Dori, Z. R. Mevarech, & D. R. Baker (Haz.), Cognition, metacognition, and culture in STEM education, (s. 9–32). Springer International Publishing.
31. Durmuş, F. (2013). Çoklu zekâ kuramıyla öğretimde bazı alternatif değerlendirme teknikleri kullanımının öğrencilerin matematik başarı, tutum, hatırlatma ve üst biliş becerilerine etkisi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
32. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS. Sage Publication.
33. Flavell, J. H. (1976). Metacognitive aspects of problem solving. L. Resnick (Haz.), The Nature of Intelligence, (s. 231–235). Lawrence Erlbaum Ass
34. Flavell, J. H. (1987). Speculations about the nature and development of metaacognition. F.E. Weinert ve R.H. Kluwe (Haz.), Metacognition, motivation and understanding (s. 21–29). Lawrence Erlbaum Associates,
35. Frankael, J. R., & Wallen, N. E. (2009). How to design and evaluate research in education student mastery activities to accompany (7. baskı). McGraw-Hill.
36. Fukuda, S. T., Lander, B. W., & Pope, C. J. (2022). Formative assessment for learning how to learn: exploring university student learning experiences. RELC Journal, 53(1), 118-133.
37. Gan, Z., He, J., & Liu, F. (2019). Understanding classroom assessment practices and learning motivation in secondary EFL students. Journal of Asia TEFL, 16(3), 783–800.
38. Gedikli, H., & Buldur, S. (2020). Fen eğitiminde biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının öğrencilerin üst bilişe yönelimli sınıf çevresine yönelik algılarına etkisi. Cumhuriyet International Journal of Education, 9(2), 536–556.
39. Hagos, T., & Andargie, D. (2021). Blending formative assessment with metacognitive scaffolding strategies: Its effect on students’ achievement and self-regulation skill in chemistry. African Journal of Chemical Education, 11(2), 31–56.
40. Hajitabarfirozjaee, M. (2019). Presenting a structural model effect of students' perception of classroom environment on academic self-efficacy and attitudes to science with mediated perception of evaluation. Research in Teaching, 7(3), 226–209.
41. Hasbek, G. (2020). Ortaokul öğrencilerinin öğrenme yaklaşımları ile değerlendirme uygulamalarına yönelik algıları arasındaki ilişkilerin kanonik korelasyon analizi ile incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
42. Hattie, J., ve Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81–112.
43. Hernández-Ramos, J., Pernaa, J., Cáceres-Jensen, L., & Rodríguez-Becerra, J. (2021). The effects of using socio-scientific issues and technology in problem-based learning: A systematic review. Education Sciences, 11(10), 640. https://doi.org/10.3390/educsci11100640
44. Hudesman, J., Crosby, S., Flugman, B., Issac, S., Everson, H., & Clay, D. B. (2013). Using formative assessment and metacognition to improve student achievement. Journal of Developmental Education, 37(1), 2–13.
45. İlhan, M. (2017). Öğrencilerin sınıf değerlendirme atmosferine ilişkin algılarının okula yönelik tutumları üzerindeki yordayıcı rolü. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(1), 111–128.
46. İlhan, M., & Çetin, B. (2014a). Sınıf değerlendirme atmosferi ölçeğinin (SDAÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 31–50.
47. İlhan, M., & Çetin, B. (2014b). Akademik tükenmişlik ile sınıf değerlendirme atmosferi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 39(176), 51–68.
48. Jones, D. (2007). Speaking, listening, planning and assessing: Theteacher’s role in developing metacognitive awareness. Early Child Development and Care, 177(6-7), 569–579. https://doi.org/10.1080/03004430701378977
49. Kartal, M., & Çavdar, M. (2021). Öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumları ile sınıf değerlendirme atmosferine yönelik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 406–413.
50. Keeley, P. (2008). Science formative assessment: 75 practical strategies for linking assessment, ınstruction, and learning. Corwinand NSTA Press.
51. Küçükakça, H. (2021). Matematik dersinde üstbilişsel stratejiler kullanımının öğrencilerin üstbilişsel farkındalık ve matematiğe yönelik tutumlarına etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi.
52. Larenas, C. D., Boero, N. A., Rodríguez, B. R., & Sánchez, I. R. (2021). English language assessment: Unfolding school students’ and parents’ views. Educação e Pesquisa, 47, https://doi.org/10.1590/S1678-4634202147226529
53. Linn, R. (1990). Essentials of student assessment: from accountability to instructional aid. Teachers College Record, 91(3), 422–436.
54. Livingston, J. A. (2003). Metacognition: An overview. Psychology, 13, 259–266.
55. McNamara, D. S. (2011). Measuring deep, reflective comprehension and learning strategies: Challenges and successes. Metacognition and Learning, 6, 195–203.
56. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı. Devlet Kitapları Basım Evi.
57. Molin, F., Haelermans, C., Cabus, S., & Groot, W. (2020). The effect of feedback on metacognition arandomized experiment using polling technology. Computers & Education, 152,103–885.
58. Mushtaq, S., & Mash’hadi, A. F. (2021). Relationship between students’ perception of assessment, their CGPA at university level. Global Social Sciences Review, 6(1), 86–94.
59. Negretti, R. (2021). Searching for metacognitive generalities: Areas of convergence in learning to write for publication across doctoral students in science and engineering. Written Communication, 38(2), 167–207. https://doi.org/10.1177/0741088320984796
60. Önal, M. (2020). Anlam oluşturma yaklaşımının kullanıldığı üst bilişsel stratejilerle destekli öğretimin etkileri: 7. Sınıf kuvvet ve hareket ünitesi örneği. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
61. Pintrich, P. R. (2002). The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing. Theory into Practice, 41(4), 219–225.
62. Salami, A. A., Iyanda, R. A., & Suleiman, H. B. (2017). Academic burnout and classroom assessment environment: the case of university’s accounting students in Kwarastate, Nigeria. Nitte Management Review, 11(1), 1–21.
63. Schneider, W., & K. Lockl (2002). The development of metacognitive knowledge in children and adolescents. T. Perfect, B. Schwartz (Haz.). Applied metacognition (s. 224–258). Cambridge University Pres.
64. Schraw, G. (1998). Promoting general metacognitive awareness. Instructional Science, 26(1-2), 113–125.
65. Sherry, A., & Henson, R. K. (2005). Conducting and interpreting canonical correlation analysis in personality research: A user-friendly primer. Journal of Personality Assessment, 84(1), 37–48.
66. Spruce, R., & Bol, L. (2015). Teacher beliefs, knowledge, and practice of self-regulated learning. Metacognition and Learning, 10(2), 245–277.
67. Stangor, C. (2010). Research methods for the behavioral sciences. Wadsworth Pub Co.
68. Stevens, J. P. (2009). Applied multivariate statistics for the social sciences. Routledge.
69. Stiggins, R. J., & Conklin, N. F. (1992). In teachers’ hands: Investigating the practices of classroom assessment. State University of New York Press.
70. Şeker, H. (2011). Developing a questionnaire on attitude towards school. Learning Environment Research, 14, 241-261. https://doi.org/10.1007/s10984-011-9096-9
71. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2020). Using multivariate statistics. Allynand Bacon.
72. Taber, K. S. (2015). Affect and meeting the needs of the gifted chemistry learner: Providing intellectual challenge to engage students in enjoyable learning. M. Kahveci and M. Orgill (Haz.) Affective Dimensions in Chemistry Education (s. 133–158). Berlin Heidelberg.
73. Temurtaş, A. (2016). Kanonik korelasyon analizi. C.O. Güzeller (Haz.). Herkes için çok değişkenli istatistik. (s. 101–112). Maya Akademi.
74. Thomas, G. P. (2003). Conceptualization, development and validation of an instrument for investigating the metacognitive orientation of science classroom learning environments: The metacognitive orientation learning environment scale-Science (MOLES - S). Learning Environments Research, 6, 175–197.
75. Thomas, G. P. (2012). Metacognition in science education: Past, present and future considerations. B. J. Fraser, K. Tobin, & C. J. McRobbie (Haz.), Second international handbook of science education (Vol. 24, s. 131–144). Springer.
76. Wafubwa, R. N., & Csíkos, C. (2021). Formative assessment as a predictor of mathematics teachers’ levels of metacognitive regulation. International Journal of Instruction, 14(1),983–998.
77. Veenman, M. V. J. (2012). Metacognition in Science Education: Definitions, Constituents, and Their Intricate Relation with Cognition. A. Zohar & Y. J. Dori (Haz.), Metacognition in Science Education (Vol. 40, s. 21–36). Springer.
78. Wang, X. (2004). Chinese EFL students’ perceptions of classroom assessment environment and their goal orientations in the college English course, [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Queens University.
79. Wang, C. Y. (2015). Exploring general versus task-specific assessments of metacognition in university chemistry students: A multitrait–multimethod analysis. Research in Science Education, 45(4), 555–579.
80. Wang, J. (2020). Exploring the perceived integrations between assessment and metacognition: a qualitative inquiry of three award-winning teacher educators' conceptions of assessment in a Hong Kong university context. Frontiers in Education, 4(157), 1–15.
81. Yıldız, E. (2008). 5E modelinin kullanıldığı kavramsal değişime dayalı öğretimde üst bilişin etkileri: 7.sınıf kuvvet ve hareket ünitesine yönelik bir uygulama. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
82. Yıldız, E., & Ergin, Ö. (2007). Üst bilişe yönelimli sınıf çevresi ölçeği-Fen (ÜBYSÇÖF)'in Türkçe'ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eurasian Journal of Educational Research, 28,123–133.
83. Yurdabakan, İ. (2011). Yapılandırmacı kuramın değerlendirmeye bakışı: Eğitimde alternatif değerlendirme yöntemleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 44(1), 51–77.
84. Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. M.Boekaerts, P. Pintrich& M. Zeidner (Haz.), Self-regulation: Theory, research and applications (s. 13–39). Academic.