Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Uncertainty Management Strategies and Learned Resourcefulness Skills of Primary School Teachers During the COVID-19 Pandemic

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 60 - 76, 31.07.2025

Yurdagül Doğuş , Mehmet Sabir Çevik

Öz

Bu araştırma COVID-19 sürecinin oluşturduğu belirsizlik döneminde ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin belirsizlik yönetimi stratejilerini, bu belirsizlik sürecinde yararlandıkları öğrenilmiş güçlülük özelliklerini belirlemeyi amaçlamıştır. Ankara ilinin farklı ilçelerinde görev yapan 107 öğretmen araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Karma yöntemle gerçekleştirilen araştırmada ilkokullarda görevli öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülüklerini orta düzeyde algıladıkları belirlenmiştir. İlkokullarda görevli öğretmenlerin belirsiz durumlara genellikle olumsuz olarak nitelendirilebilecek duygular ve düşüncelerle yaklaştıkları ancak eyleme geçtiklerinde olumlu sonuçlar oluşturabilecek davranışlarda bulundukları da araştırmanın bulgulardandır. Ayrıca COVID-19 pandemisinin oluşturduğu belirsizlik sürecini ilkokullarda görevli öğretmenlerin sıklıkla proaktif davranmak, kendini örgütlemek, yönetişimi güçlendirmek, geçmişteki deneyimlerinden yararlanmak gibi belirsizlik yönetimi stratejileriyle yönettikleri ve bu süreçte planlı davranma, ruh hali denetimi, yardım arama gibi öğrenilmiş güçlülük özelliklerinden yararlandıkları bulgular arasında yer almaktadır. Araştırma sonucunda belirsizlik yönetimi ve öğrenilmiş güçlülük özelliklerinin geliştirilmesinin öğretmen eğitiminin bir parçası olması gerektiği, öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülük ve belirsizlik yönetimi özelliklerini öğrenci çıktıları bağlamında inceleyen büyük örneklemlerle gerçekleştirilen araştırmalar yürütülmesi önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Belirsizlik yönetimi Öğrenilmiş güçlülük COVID-19 pandemisi İlkokul Öğretmen nitelikleri

Etik Beyan

Bu araştırmada bilimsel etik ilkelere titizlikle uyulmuştur. Bilimsel etiğe uygun olmayan hiçbir eylemde bulunulmamıştır. Ayrıca çalışma için Gazi Üniversitesi Etik Komisyonunun 26.01.2021 tarih ve E.33856 sayılı kararı ile etik izin alınmıştır

Kaynakça

  • Akdeniz, H. (2018). Beden eğitimi öğretmenlerinin psikolojik kırılganlık ve öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
  • Arslan, Y. ve Şumuer, E. (2020). COVID-19 döneminde sanal sınıflarda öğretmenlerin karşılaştıkları yönetim sorunları. Milli Eğitim, 49 (Özel Sayı: 1), 201-230.
  • Atalay, A. (2022). Strategic readiness as one of the ways to cope with uncertainty during the pandemic of covid 19. E-International Journal of Educational Research, 13(5), 1-20. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1092163
  • Atalay-Mazlum, A. (2019). Belirsizlik yönetimi ve proaktif davranışlar ile ilişkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
  • Bagwell, J. (2020). Leading through a pandemic: Adaptive leadership and purposeful action. Journal of School Administration Research and Development, 5(1), 30-34.
  • Bakioğlu, A. ve Demiral, S. (2013). Okul yöneticilerinin belirsizlik durumlarını algılama ve karar verme tarzları. Eğitim Bilimleri Dergisi, 38, 9-35. https://doi.org/10.15285/EBD.20133855649
  • Bernardin, H. J. (2010). Human resource management: An experiential approach (5th ed.) New York, The McGraw-Hill Companies Inc.
  • Bilgili, H. ve Tekin, E. (2019). Örgütsel stres, örgütsel bağlılık ve öğrenilmiş güçlülük ilişkisi üzerine bir araştırma. OPUS, 9(11), 2165-2200. https://doi.org/10.26466/opus.557530
  • Brashers, D. E. (2001). Communication and uncertainty management. Journal of Communication, 51(3), 477–497. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2001.tb02892.x
  • Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. The Guilford Press.
  • Bursalıoğlu, Z. (2013). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. (18. Basım). Ankara: Pegem.
  • Bush, T. (2021). Leading through COVID-19: Managing a crisis. Educational Management Administration & Leadership, 49(3) 373–374. https://doi.org/10.1177/1741143221997267
  • Bush, T. (2023). School leadership during the pandemic: Managing a global crisis. Educational ManagementAdministration & Leadership, 51(5) 1011–1013. https://doi.org/10.1177/17411432231186129
  • Büyüköztürk. Ş., Kılıç-Çakmak. E., Akgün. Ö.E., Karadeniz. Ş. ve Demirel. F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem.
  • Coşkun, Y. (2007). Ortaöğretim öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülükleri ve aile içi ilişkileri. (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Corbett, S., Karen Johnston, K. & Bezuidenhout, A. (2023). Further education workforce wellbeing: Did Covid actually change anything? Educational Management Administration & Leadership, 1–13. https://www.doi.org/10.1177/17411432231153290
  • Creswell, J.W. (2017). Araştırma deseni, nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev.Ed.). Ankara: Eğiten Kitap. Çetin, E. ve Yavuz, Y. (2022). Öğretmen ve okul yöneticilerinin gözünden Covid-19: Kriz yönetimi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13 (1),354-377.
  • Dağ, İ. (1991). Rosenbaum’un Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği’nin üniversite öğrencileri için güvenirliği ve geçerliliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 2, 269-74.
  • Demirkol, E. (2019). Dünyada 2019’a damga vuran olaylar. Independent Türkçe. https://www.indyturk.com/node/111166/d%C3%BCnya/d%C3%BCnyada-2019a-damga-vuran-olaylar adresinden erişildi.
  • DiMaggio, P.J., & Powell, W.W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48, 147-160.
  • Direkçi, V. (2022). Güneydoğu Anadolu Bölgesinde çalışan antrenörlerin benlik saygısı ile öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Siirt Üniversitesi, Siirt.
  • Dogan, E. ve Zeren, Ş. G. (2019). Sınıf öğretmenlerinin öğrenilmiş güçlülükleri ve yaşam boyu öğrenme eğilimleri. Yıldız Journal of Educational Research, 4 (1), 22-37.
  • Doğuş, Y. (2022). Bir ortaokulda COVID-19 pandemisi nedeniyle yürütülen uzaktan eğitimin incelenmesi: Durum çalışması. The 4nd International Conference on Distance Learning and Innovative Educational Technologies (DILET2022) Proceedings Book. (pp: 199-216), 8-9 Aralık 2022 Ankara/Türkiye.
  • Doğuş, Y. ve Cemaloğlu, N. (2018). İlkokullarda görev yapan öğretmenlerin iş doyumu ile öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişki. VI. Uluslararası Çin’den Adriyatik’e Sosyal Bilimler Kongresi Bildirileri Özet Kitabı, (s. 308), 29-31 Mart 2018, Ankara.
  • Durdu, A & Coşkun, Y. (2023). Being a teacher in distance education during the COVID-19 pandemic process: examination of primary school teachers’ perceptions. Manisa Celal Bayar University Journal of the Faculty of Education, 11(1), 15-36. https://www.doi.org/10.52826/mcbuefd.1211859
  • Eyitmiş, A. M., Sezer, F. ve Yıldırım, A. (2022). Uzaktan öğretim döneminde belirsizlik ve stresin okul yöneticileri üzerindeki etkisi. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 1-11.
  • Fidan, M. (2020). Covı̇d-19 belirsizliğinde eğitim: İlkokulda zorunlu uzaktan eğitime ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 24-43. https://doi.org/10.29065/usakead.736643
  • Fidan, T., & Balcı, A. (2016). Principal proactivity: School principals’ proactive. In Ş. Ş. Erçetin (Ed.), Applied Chaos and Complexity Theory in Education. (pp. 29-58). Information Science Imprint-IGI Global.
  • Floden, R.E., & Clark, C.M. (1988). Preparing teachers for uncertainty. Teachers College Record, 89(4), 505–524. https://doi.org/10.1177/016146818808900404
  • Fraenkel. J. R., & Wallen. N. E. (2006). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill International.
  • Funa, A. (2023). Secondary teachers’ and students’ perceptions of distance education in science: Focus on learner-centered, action-oriented, and transformative learning. Dalat University Journal of Science, 13(3), 156-181.
  • Ganon-Shilon, S., & Becher, A. (2024). Principals’ sense-making and sense-giving of their professional role tensions: School leaders’ professionalism and creative mediation strategies during Covid-19 crisis. Educational Management Administration & Leadership, 0(0), 1-23. https://doi.org/10.1177/17411432241264693
  • Genç, G. (2016). Learned resourcefulness and burnout levels of English teachers. International Journal of Psychology and Educational Studies, 3(1), 1-13. https://doi.org/10.17220/ijpes.2016.01.001
  • Gigli, A. (2023). L’impatto dell'emergenza pandemica in ambito familiare e scolastico: Riflessioni su nuove prospettive di alleanzaeducativa. Cultura Pedagogica e Scenari Educativi, 1(1), 81-87. https://doi.org/10.7347/spgs-01-2023-12
  • Goff, A.M. (2023). Stressors and learned resourcefulness in baccalaureate nursing students: a longitudinal study. International Journal of Nursing Education Scholarship, 20(1). https://doi.org/10.1515/ijnes-2022-0009
  • Güler, B. ve Taşlıyan, M. (2021). Öğrenilmiş güçlülüğün çalışan performansı üzerine etkisi ve sosyo-demografik özellikler açısından farklılıkların incelenmesi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 276-289. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.878678
  • Gün-Öztaykutlu, G. (2014). Farklı eğitim kurumlarında çalışan okul öncesi eğitim öğretmenlerinin öğrenilmiş güçlülük seviyeleri ile problem çözme becerilerinin incelenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.
  • Hayes, S., & Derrington, M. L. (2023). School leadership in uncertain times: Identifying dimensions of effective principal leadership. School Leadership & Management, 43(4), 330-347. https://doi.org/10.1080/13632434.2023.2171002
  • Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2004). The strategymap: Guide to aligning intangible assets. Strategy & Leadership, 32(5), 10-17.
  • Karakuş, Ş. ve Yardım, M. (2014). Algılanan örgütsel değişim, belirsizlik, iş doyumu ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiler. İş ve İnsan Dergisi, 1(1), 21-31.
  • Katz, I., & Mo, A. (2024). Exploring teachers’ psychological needs, motivating styles, emotion regulation and self-kompassın: A comparative study before and during the COVID-19 lockdown. Teaching and Teacher Education, 148, 104706. https://doi.org/10.1016/j.tate.2024.104706
  • Klusmann, B., Trippenzee, M., Fokkens-Bruinsma, M., Sanderman, R., & Schroevers, M. J. (2022). Providing emergency remote teaching: What are teachers’ needs and what could have helped them to deal with the impact of the COVID-19 pandemic? Teaching and Teacher Education, 118, 103815, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.103815
  • Kultaş, E. ve Çalışkan, E.F. (2021). Covid-19 pandemisi sürecinde sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitimde yaşadıkları sorunlar. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(2), 507-521.
  • Küçükkömürler, S. (2017). Belirsizliğin psikolojik etkileri. Nesne Psikoloji Dergisi, 5(10), 329-344. https://doi.org/10.7816/nesne-05-10-07
  • Liu, Y. (2003). Developing a scale to measure the interactivity of websites. Journal of advertising research, 43(2), 207–216. https://doi.org/10.2501/JAR-43-2-207-216
  • Menteş, M. ve Uçar, R. ( 2022 ). Okul müdürlerinin okullarda yaşanan belirsizlik durumlarına yönelik algılarının incelenmesi: Nitel bir araştırma. TRB2-Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresi Tam Metin Bildiriler Kitabı, (s. 159-168), 24-26 Haziran 2022.
  • Millett, S. (2023). Exploring learned resourcefulness as a mitigator for situational writing apprehension: A Post-Intentional Phenomenological Journey. (Unpublished dissertation thesis). Texas Tech University, Texas.
  • Morone, P., & Tartiu, V. E. (2015). Addressing uncertainty in complex systems. In G. Dellino & C. Meloni (Ed.), The case of bio-based products derived from urban bio-waste valorisation. (pp 151-172) New York, Springer.
  • Nartiningrum, N., & Nugroho, A. (2020). Online learning amidst global pandemic: EFL students’ challenges, suggestions, and needed materials. Eglish Franca: Academic Journal of English Language and Education, 4(2), 115-140. http://dx.doi.org/10.29240/ef.v4i2.1494, Page 115-140
  • Otley, D. (2014). Management control under uncertainty: Thinking about uncertainty. In D. Otley & K. Soin (Ed.), Management control and uncertainty. New York, Palgrave Macmıllan.
  • Özcan, A.F., & Saydam, E. N. (2021). Perceptions of primary school first grade teachers towards initial reading writing teaching in the Covid 19 epidemic process. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 3(2), 62-86.
  • Özen, Y. ve Gül, A. (2007). Sosyal ve eğitim bilimleri araştırmalarında evren, örneklem sorunu. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 394-422.
  • Özşarlak, P. (2016). Örgütlerde dedikodu ve söylentilerin ortaya çıkış nedenleri, içerikleri ve etkilerine ilişkin çalışan algılarının değerlendirilmesi ve bir uygulama örneği. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. M. Bütün ve S.B. Demir (Çev. Ed.), Ankara: Pegem.
  • Piceci, L., Mariani, A. M., Cancellara, L., & Rossi, L. (2020). Pedagogy of emergency and vulnerability: Testing of a mental skill training protocol. Italian Journal of Health Education, Sports and Inclusive, 4(4), 168-185. https://doi.org/10.32043/gsd.v4i4%20sup.269
  • Pietrabissa, G., & Simpson, S. G. (2020). Psychological consequences of social isolation during COVID-19 outbreak. Frontiers in Psychology, 11, 2201. http://dx.doi.org/10.3389/fpsyg.2020.02201
  • Polat, M. ve Arabacı, İ.B. (2015). Enformasyon kuramı bağlamında sosyal ağlar, örgütsel belirsizlik ve eğitim: Kavramsal bir analiz. Journal of International Social Research, 8(37), 797-809.
  • Polatcı, S. ve Boyraz, E. (2010). Öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülüklerinin kaynak ve sonuçlarına ilişkin bir model önerisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(4), 137-154.
  • Rosenbaum, M. & Ben-Ari, K. (1985). Learned helplessness and learned resourcefulness: Effects of noncontingent success and failure on individuals differing in self-control skills. Journal of Personality and Social Psychology, 48(1), 198–215. https://doi.org/10.1037/0022-3514.48.1.198
  • Rosenbaum, M. (1980), A schedule for assessing self‐control behaviors: Preliminary findings. Behavioral Therapy, 11, 109‐121.
  • Rosenbaum, M. (1989). Self-control under stress: The role of learned resourcefulness. Advances in Behaviour Research and Therapy, 11(4), 249-258. https://doi.org/10.1016/0146-6402(89)90028-3
  • Rosenbaum, M. (1990). The role of learned resourcefulness in the self-control of health behavior. In M. Rosenbaum (Ed.), Learned resourcefulness: On coping skills, self-control, and adaptive behavior (pp. 3–30). Springer Publishing Co.
  • Rosenbaum, M., & Jaffe, Y. (1983). Learned helplessness: The role of individual differences in learned resourcefulness. British Journal of Social Psychology, 22(3), 215- 225.
  • Rosenbaum, M., & Palmon, N. (1984). Helplessness and resourcefulness in coping with epilepsy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 52(2), 244–253. https://doi.org/10.1037/0022-006X.52.2.244
  • Rosenbaum, P. R. (2002). Observational studies. Springer.
  • Sarı, E. ve Sarı, B. (2020). Kriz zamanlarında eğitim yönetimi: Covid-19 örneği. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(2), 49-63.
  • Sarı, T. ve Nayır, F. (2020). Pandemi dönemi eğitim: sorunlar ve fırsatlar. Turkish Studies, 15(4), 959-975. Saygı, H. (2021). Covid-19 pandemi uzaktan eğitim sürecinde sınıf öğretmenlerinin karşılaştığı sorunlar. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 7(2), 109-129. https://doi.org/10.51948/auad.841632
  • Sayıner, B. (2023). Pandemi sonrası toplumda belirsizliğe tahammülsüzlüğün psikolojik etkileri. İnsan & İnsan, 10(35), 47-64. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1188128
  • Shadish, W. R., Cook, T. D., & Campbell, D. T. (2002). Experimental and quasi-experimental designs for generalized causal inference. Houghton, Mifflin and Company.
  • Sigursteinsdottir, H., & Rafnsdottir G.L. (2022). The well-being of primary school teachers during COVID-19. International Journal Environmental Research and Public Health. 19(18), 11177. https://doi.org/10.3390/ijerph191811177. PMID: 36141464; PMCID: PMC9517649.
  • Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (5th ed.). Pearson and Allyn and Bacon.
  • Toytok, E.H. ve Yavuz, M. (2020). Okullardaki Örgütsel Belirsizlik Düzeyini Belirleme Ölçeğinin geliştirilme çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 799-823. https://doi.org/10.33437/ksusbd.742253
  • Tuzcu-Kuş, H. (2022). Şiddete maruz kalan kadınların benlik saygısının ve öğrenilmiş çaresizliğin öğrenilmiş güçlülük ve stresle baş etme düzeyleri ile olan ilişkisi. İstanbul Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
  • Twyford, K., Le Fevre, D., & Timperley, H. (2017). The influence of risk and uncertainty on teachers’ responses to professional learning and development. Journal of Professional Capital and Community, 2(2), 86-100. http://10.1108/JPCC-10-2016-0028
  • Urhanoğlu, İ., Bayırlı, H. ve Aslan, U. (2021). Sınıf Öğretmenlerinin Covid-19 pandemi sürecinde yürütülen uzaktan eğitime ilişkin deneyimleri. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 4(3), 226-251. https://doi.org/10.47477/ubed.971232
  • Uysal-Bayrak, H., Güngör, M.M. ve Küçük, E. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının alan gezisine yönelik görüşleri. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 146-157. https://doi.org/10.47770/ukmead.1080470
  • Varlik, S. (2023). An investigation of uncertainty intolerance and uncertainty management research in educational institutions: Meta-analysis study. Kastamonu Education Journal, 31(2), 265-277. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1271533
  • Yakut, S. ve İçbay, M.A. (2021). Okul yöneticilerinin salgın sürecindeki yönetim deneyimleri ve çözüm önerileri. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 4(3), 128-156. https://doi.org/10.47477/ubed.892129
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
  • Yong, B., Zhang, Y., & Xiao, H. (2023). Nursing home adjustment in China: Mediating and moderating effects. BMC Geriatr 23, 52. https://doi.org/10.1186/s12877-023-03758-9
  • Yürür, S. ve Keser, A. (2010). Öğrenilmiş güçlülük: öğretmenler üzerinde bir uygulama. Çalışma İlişkileri Dergisi, 1(1), 59-70.
  • Zizioli, E. (2023). Storie in emergenza: percorsi di rigenerazione individuale e collettiva. Cultura Pedagogica e Scenari Educativi,1(1), 306-310. https://doi.org/10.7347/spgs-01s-2023-57

COVID-19 Pandemisinde İlkokullarda Görevli Öğretmenlerin Belirsizlik Yönetimi Stratejileri ve Yararlandıkları Öğrenilmiş Güçlülük Özellikleri

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 60 - 76, 31.07.2025

Yurdagül Doğuş , Mehmet Sabir Çevik

Öz

Bu araştırma COVID-19 sürecinin oluşturduğu belirsizlik döneminde ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin belirsizlik yönetimi stratejilerini, bu belirsizlik sürecinde yararlandıkları öğrenilmiş güçlülük özelliklerini belirlemeyi amaçlamıştır. Ankara ilinin farklı ilçelerinde görev yapan 107 öğretmen araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Karma yöntemle gerçekleştirilen araştırmada ilkokullarda görevli öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülüklerini orta düzeyde algıladıkları belirlenmiştir. İlkokullarda görevli öğretmenlerin belirsiz durumlara genellikle olumsuz olarak nitelendirilebilecek duygular ve düşüncelerle yaklaştıkları ancak eyleme geçtiklerinde olumlu sonuçlar oluşturabilecek davranışlarda bulundukları da araştırmanın bulgulardandır. Ayrıca COVID-19 pandemisinin oluşturduğu belirsizlik sürecini ilkokullarda görevli öğretmenlerin sıklıkla proaktif davranmak, kendini örgütlemek, yönetişimi güçlendirmek, geçmişteki deneyimlerinden yararlanmak gibi belirsizlik yönetimi stratejileriyle yönettikleri ve bu süreçte planlı davranma, ruh hali denetimi, yardım arama gibi öğrenilmiş güçlülük özelliklerinden yararlandıkları bulgular arasında yer almaktadır. Araştırma sonucunda belirsizlik yönetimi ve öğrenilmiş güçlülük özelliklerinin geliştirilmesinin öğretmen eğitiminin bir parçası olması gerektiği, öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülük ve belirsizlik yönetimi özelliklerini öğrenci çıktıları bağlamında inceleyen büyük örneklemlerle gerçekleştirilen araştırmalar yürütülmesi önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Belirsizlik yönetimi COVID-19 pandemisi ilkokul öğrenilmiş güçlülük öğretmen nitelikleri

Kaynakça

  • Akdeniz, H. (2018). Beden eğitimi öğretmenlerinin psikolojik kırılganlık ve öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
  • Arslan, Y. ve Şumuer, E. (2020). COVID-19 döneminde sanal sınıflarda öğretmenlerin karşılaştıkları yönetim sorunları. Milli Eğitim, 49 (Özel Sayı: 1), 201-230.
  • Atalay, A. (2022). Strategic readiness as one of the ways to cope with uncertainty during the pandemic of covid 19. E-International Journal of Educational Research, 13(5), 1-20. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1092163
  • Atalay-Mazlum, A. (2019). Belirsizlik yönetimi ve proaktif davranışlar ile ilişkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
  • Bagwell, J. (2020). Leading through a pandemic: Adaptive leadership and purposeful action. Journal of School Administration Research and Development, 5(1), 30-34.
  • Bakioğlu, A. ve Demiral, S. (2013). Okul yöneticilerinin belirsizlik durumlarını algılama ve karar verme tarzları. Eğitim Bilimleri Dergisi, 38, 9-35. https://doi.org/10.15285/EBD.20133855649
  • Bernardin, H. J. (2010). Human resource management: An experiential approach (5th ed.) New York, The McGraw-Hill Companies Inc.
  • Bilgili, H. ve Tekin, E. (2019). Örgütsel stres, örgütsel bağlılık ve öğrenilmiş güçlülük ilişkisi üzerine bir araştırma. OPUS, 9(11), 2165-2200. https://doi.org/10.26466/opus.557530
  • Brashers, D. E. (2001). Communication and uncertainty management. Journal of Communication, 51(3), 477–497. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2001.tb02892.x
  • Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. The Guilford Press.
  • Bursalıoğlu, Z. (2013). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. (18. Basım). Ankara: Pegem.
  • Bush, T. (2021). Leading through COVID-19: Managing a crisis. Educational Management Administration & Leadership, 49(3) 373–374. https://doi.org/10.1177/1741143221997267
  • Bush, T. (2023). School leadership during the pandemic: Managing a global crisis. Educational ManagementAdministration & Leadership, 51(5) 1011–1013. https://doi.org/10.1177/17411432231186129
  • Büyüköztürk. Ş., Kılıç-Çakmak. E., Akgün. Ö.E., Karadeniz. Ş. ve Demirel. F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem.
  • Coşkun, Y. (2007). Ortaöğretim öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülükleri ve aile içi ilişkileri. (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Corbett, S., Karen Johnston, K. & Bezuidenhout, A. (2023). Further education workforce wellbeing: Did Covid actually change anything? Educational Management Administration & Leadership, 1–13. https://www.doi.org/10.1177/17411432231153290
  • Creswell, J.W. (2017). Araştırma deseni, nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev.Ed.). Ankara: Eğiten Kitap. Çetin, E. ve Yavuz, Y. (2022). Öğretmen ve okul yöneticilerinin gözünden Covid-19: Kriz yönetimi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13 (1),354-377.
  • Dağ, İ. (1991). Rosenbaum’un Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği’nin üniversite öğrencileri için güvenirliği ve geçerliliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 2, 269-74.
  • Demirkol, E. (2019). Dünyada 2019’a damga vuran olaylar. Independent Türkçe. https://www.indyturk.com/node/111166/d%C3%BCnya/d%C3%BCnyada-2019a-damga-vuran-olaylar adresinden erişildi.
  • DiMaggio, P.J., & Powell, W.W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48, 147-160.
  • Direkçi, V. (2022). Güneydoğu Anadolu Bölgesinde çalışan antrenörlerin benlik saygısı ile öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Siirt Üniversitesi, Siirt.
  • Dogan, E. ve Zeren, Ş. G. (2019). Sınıf öğretmenlerinin öğrenilmiş güçlülükleri ve yaşam boyu öğrenme eğilimleri. Yıldız Journal of Educational Research, 4 (1), 22-37.
  • Doğuş, Y. (2022). Bir ortaokulda COVID-19 pandemisi nedeniyle yürütülen uzaktan eğitimin incelenmesi: Durum çalışması. The 4nd International Conference on Distance Learning and Innovative Educational Technologies (DILET2022) Proceedings Book. (pp: 199-216), 8-9 Aralık 2022 Ankara/Türkiye.
  • Doğuş, Y. ve Cemaloğlu, N. (2018). İlkokullarda görev yapan öğretmenlerin iş doyumu ile öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişki. VI. Uluslararası Çin’den Adriyatik’e Sosyal Bilimler Kongresi Bildirileri Özet Kitabı, (s. 308), 29-31 Mart 2018, Ankara.
  • Durdu, A & Coşkun, Y. (2023). Being a teacher in distance education during the COVID-19 pandemic process: examination of primary school teachers’ perceptions. Manisa Celal Bayar University Journal of the Faculty of Education, 11(1), 15-36. https://www.doi.org/10.52826/mcbuefd.1211859
  • Eyitmiş, A. M., Sezer, F. ve Yıldırım, A. (2022). Uzaktan öğretim döneminde belirsizlik ve stresin okul yöneticileri üzerindeki etkisi. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 1-11.
  • Fidan, M. (2020). Covı̇d-19 belirsizliğinde eğitim: İlkokulda zorunlu uzaktan eğitime ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 24-43. https://doi.org/10.29065/usakead.736643
  • Fidan, T., & Balcı, A. (2016). Principal proactivity: School principals’ proactive. In Ş. Ş. Erçetin (Ed.), Applied Chaos and Complexity Theory in Education. (pp. 29-58). Information Science Imprint-IGI Global.
  • Floden, R.E., & Clark, C.M. (1988). Preparing teachers for uncertainty. Teachers College Record, 89(4), 505–524. https://doi.org/10.1177/016146818808900404
  • Fraenkel. J. R., & Wallen. N. E. (2006). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill International.
  • Funa, A. (2023). Secondary teachers’ and students’ perceptions of distance education in science: Focus on learner-centered, action-oriented, and transformative learning. Dalat University Journal of Science, 13(3), 156-181.
  • Ganon-Shilon, S., & Becher, A. (2024). Principals’ sense-making and sense-giving of their professional role tensions: School leaders’ professionalism and creative mediation strategies during Covid-19 crisis. Educational Management Administration & Leadership, 0(0), 1-23. https://doi.org/10.1177/17411432241264693
  • Genç, G. (2016). Learned resourcefulness and burnout levels of English teachers. International Journal of Psychology and Educational Studies, 3(1), 1-13. https://doi.org/10.17220/ijpes.2016.01.001
  • Gigli, A. (2023). L’impatto dell'emergenza pandemica in ambito familiare e scolastico: Riflessioni su nuove prospettive di alleanzaeducativa. Cultura Pedagogica e Scenari Educativi, 1(1), 81-87. https://doi.org/10.7347/spgs-01-2023-12
  • Goff, A.M. (2023). Stressors and learned resourcefulness in baccalaureate nursing students: a longitudinal study. International Journal of Nursing Education Scholarship, 20(1). https://doi.org/10.1515/ijnes-2022-0009
  • Güler, B. ve Taşlıyan, M. (2021). Öğrenilmiş güçlülüğün çalışan performansı üzerine etkisi ve sosyo-demografik özellikler açısından farklılıkların incelenmesi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 276-289. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.878678
  • Gün-Öztaykutlu, G. (2014). Farklı eğitim kurumlarında çalışan okul öncesi eğitim öğretmenlerinin öğrenilmiş güçlülük seviyeleri ile problem çözme becerilerinin incelenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.
  • Hayes, S., & Derrington, M. L. (2023). School leadership in uncertain times: Identifying dimensions of effective principal leadership. School Leadership & Management, 43(4), 330-347. https://doi.org/10.1080/13632434.2023.2171002
  • Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2004). The strategymap: Guide to aligning intangible assets. Strategy & Leadership, 32(5), 10-17.
  • Karakuş, Ş. ve Yardım, M. (2014). Algılanan örgütsel değişim, belirsizlik, iş doyumu ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiler. İş ve İnsan Dergisi, 1(1), 21-31.
  • Katz, I., & Mo, A. (2024). Exploring teachers’ psychological needs, motivating styles, emotion regulation and self-kompassın: A comparative study before and during the COVID-19 lockdown. Teaching and Teacher Education, 148, 104706. https://doi.org/10.1016/j.tate.2024.104706
  • Klusmann, B., Trippenzee, M., Fokkens-Bruinsma, M., Sanderman, R., & Schroevers, M. J. (2022). Providing emergency remote teaching: What are teachers’ needs and what could have helped them to deal with the impact of the COVID-19 pandemic? Teaching and Teacher Education, 118, 103815, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.103815
  • Kultaş, E. ve Çalışkan, E.F. (2021). Covid-19 pandemisi sürecinde sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitimde yaşadıkları sorunlar. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(2), 507-521.
  • Küçükkömürler, S. (2017). Belirsizliğin psikolojik etkileri. Nesne Psikoloji Dergisi, 5(10), 329-344. https://doi.org/10.7816/nesne-05-10-07
  • Liu, Y. (2003). Developing a scale to measure the interactivity of websites. Journal of advertising research, 43(2), 207–216. https://doi.org/10.2501/JAR-43-2-207-216
  • Menteş, M. ve Uçar, R. ( 2022 ). Okul müdürlerinin okullarda yaşanan belirsizlik durumlarına yönelik algılarının incelenmesi: Nitel bir araştırma. TRB2-Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresi Tam Metin Bildiriler Kitabı, (s. 159-168), 24-26 Haziran 2022.
  • Millett, S. (2023). Exploring learned resourcefulness as a mitigator for situational writing apprehension: A Post-Intentional Phenomenological Journey. (Unpublished dissertation thesis). Texas Tech University, Texas.
  • Morone, P., & Tartiu, V. E. (2015). Addressing uncertainty in complex systems. In G. Dellino & C. Meloni (Ed.), The case of bio-based products derived from urban bio-waste valorisation. (pp 151-172) New York, Springer.
  • Nartiningrum, N., & Nugroho, A. (2020). Online learning amidst global pandemic: EFL students’ challenges, suggestions, and needed materials. Eglish Franca: Academic Journal of English Language and Education, 4(2), 115-140. http://dx.doi.org/10.29240/ef.v4i2.1494, Page 115-140
  • Otley, D. (2014). Management control under uncertainty: Thinking about uncertainty. In D. Otley & K. Soin (Ed.), Management control and uncertainty. New York, Palgrave Macmıllan.
  • Özcan, A.F., & Saydam, E. N. (2021). Perceptions of primary school first grade teachers towards initial reading writing teaching in the Covid 19 epidemic process. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 3(2), 62-86.
  • Özen, Y. ve Gül, A. (2007). Sosyal ve eğitim bilimleri araştırmalarında evren, örneklem sorunu. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 394-422.
  • Özşarlak, P. (2016). Örgütlerde dedikodu ve söylentilerin ortaya çıkış nedenleri, içerikleri ve etkilerine ilişkin çalışan algılarının değerlendirilmesi ve bir uygulama örneği. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. M. Bütün ve S.B. Demir (Çev. Ed.), Ankara: Pegem.
  • Piceci, L., Mariani, A. M., Cancellara, L., & Rossi, L. (2020). Pedagogy of emergency and vulnerability: Testing of a mental skill training protocol. Italian Journal of Health Education, Sports and Inclusive, 4(4), 168-185. https://doi.org/10.32043/gsd.v4i4%20sup.269
  • Pietrabissa, G., & Simpson, S. G. (2020). Psychological consequences of social isolation during COVID-19 outbreak. Frontiers in Psychology, 11, 2201. http://dx.doi.org/10.3389/fpsyg.2020.02201
  • Polat, M. ve Arabacı, İ.B. (2015). Enformasyon kuramı bağlamında sosyal ağlar, örgütsel belirsizlik ve eğitim: Kavramsal bir analiz. Journal of International Social Research, 8(37), 797-809.
  • Polatcı, S. ve Boyraz, E. (2010). Öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülüklerinin kaynak ve sonuçlarına ilişkin bir model önerisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(4), 137-154.
  • Rosenbaum, M. & Ben-Ari, K. (1985). Learned helplessness and learned resourcefulness: Effects of noncontingent success and failure on individuals differing in self-control skills. Journal of Personality and Social Psychology, 48(1), 198–215. https://doi.org/10.1037/0022-3514.48.1.198
  • Rosenbaum, M. (1980), A schedule for assessing self‐control behaviors: Preliminary findings. Behavioral Therapy, 11, 109‐121.
  • Rosenbaum, M. (1989). Self-control under stress: The role of learned resourcefulness. Advances in Behaviour Research and Therapy, 11(4), 249-258. https://doi.org/10.1016/0146-6402(89)90028-3
  • Rosenbaum, M. (1990). The role of learned resourcefulness in the self-control of health behavior. In M. Rosenbaum (Ed.), Learned resourcefulness: On coping skills, self-control, and adaptive behavior (pp. 3–30). Springer Publishing Co.
  • Rosenbaum, M., & Jaffe, Y. (1983). Learned helplessness: The role of individual differences in learned resourcefulness. British Journal of Social Psychology, 22(3), 215- 225.
  • Rosenbaum, M., & Palmon, N. (1984). Helplessness and resourcefulness in coping with epilepsy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 52(2), 244–253. https://doi.org/10.1037/0022-006X.52.2.244
  • Rosenbaum, P. R. (2002). Observational studies. Springer.
  • Sarı, E. ve Sarı, B. (2020). Kriz zamanlarında eğitim yönetimi: Covid-19 örneği. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(2), 49-63.
  • Sarı, T. ve Nayır, F. (2020). Pandemi dönemi eğitim: sorunlar ve fırsatlar. Turkish Studies, 15(4), 959-975. Saygı, H. (2021). Covid-19 pandemi uzaktan eğitim sürecinde sınıf öğretmenlerinin karşılaştığı sorunlar. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 7(2), 109-129. https://doi.org/10.51948/auad.841632
  • Sayıner, B. (2023). Pandemi sonrası toplumda belirsizliğe tahammülsüzlüğün psikolojik etkileri. İnsan & İnsan, 10(35), 47-64. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1188128
  • Shadish, W. R., Cook, T. D., & Campbell, D. T. (2002). Experimental and quasi-experimental designs for generalized causal inference. Houghton, Mifflin and Company.
  • Sigursteinsdottir, H., & Rafnsdottir G.L. (2022). The well-being of primary school teachers during COVID-19. International Journal Environmental Research and Public Health. 19(18), 11177. https://doi.org/10.3390/ijerph191811177. PMID: 36141464; PMCID: PMC9517649.
  • Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (5th ed.). Pearson and Allyn and Bacon.
  • Toytok, E.H. ve Yavuz, M. (2020). Okullardaki Örgütsel Belirsizlik Düzeyini Belirleme Ölçeğinin geliştirilme çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 799-823. https://doi.org/10.33437/ksusbd.742253
  • Tuzcu-Kuş, H. (2022). Şiddete maruz kalan kadınların benlik saygısının ve öğrenilmiş çaresizliğin öğrenilmiş güçlülük ve stresle baş etme düzeyleri ile olan ilişkisi. İstanbul Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
  • Twyford, K., Le Fevre, D., & Timperley, H. (2017). The influence of risk and uncertainty on teachers’ responses to professional learning and development. Journal of Professional Capital and Community, 2(2), 86-100. http://10.1108/JPCC-10-2016-0028
  • Urhanoğlu, İ., Bayırlı, H. ve Aslan, U. (2021). Sınıf Öğretmenlerinin Covid-19 pandemi sürecinde yürütülen uzaktan eğitime ilişkin deneyimleri. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 4(3), 226-251. https://doi.org/10.47477/ubed.971232
  • Uysal-Bayrak, H., Güngör, M.M. ve Küçük, E. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının alan gezisine yönelik görüşleri. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 146-157. https://doi.org/10.47770/ukmead.1080470
  • Varlik, S. (2023). An investigation of uncertainty intolerance and uncertainty management research in educational institutions: Meta-analysis study. Kastamonu Education Journal, 31(2), 265-277. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1271533
  • Yakut, S. ve İçbay, M.A. (2021). Okul yöneticilerinin salgın sürecindeki yönetim deneyimleri ve çözüm önerileri. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 4(3), 128-156. https://doi.org/10.47477/ubed.892129
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
  • Yong, B., Zhang, Y., & Xiao, H. (2023). Nursing home adjustment in China: Mediating and moderating effects. BMC Geriatr 23, 52. https://doi.org/10.1186/s12877-023-03758-9
  • Yürür, S. ve Keser, A. (2010). Öğrenilmiş güçlülük: öğretmenler üzerinde bir uygulama. Çalışma İlişkileri Dergisi, 1(1), 59-70.
  • Zizioli, E. (2023). Storie in emergenza: percorsi di rigenerazione individuale e collettiva. Cultura Pedagogica e Scenari Educativi,1(1), 306-310. https://doi.org/10.7347/spgs-01s-2023-57
Toplam 82 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Eğitim Yönetimi
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Yurdagül Doğuş 0000-0002-6305-4271

Mehmet Sabir Çevik 0000-0002-8817-4747

Gönderilme Tarihi 4 Ocak 2024
Kabul Tarihi 5 Şubat 2025
Yayımlanma Tarihi 31 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA Doğuş, Y., & Çevik, M. S. (2025). COVID-19 Pandemisinde İlkokullarda Görevli Öğretmenlerin Belirsizlik Yönetimi Stratejileri ve Yararlandıkları Öğrenilmiş Güçlülük Özellikleri. Baskent University Journal of Education, 12(2), 60-76.

Başkent Univesity Journal of Education has been published in Dergipark (https://dergipark.org.tr/en/pub/bujoe) since volume 10 and issue 2, 2023.

The previous web site (https://buje.baskent.edu.tr) was closed on 21 Oct. 2024 . You can reach the past issues at the bottom part home page.